PlusTips

Dit zijn de beste films en series van 2021 volgens onze recensenten

null Beeld Tzenko
Beeld Tzenko

Nadat de bioscopen eerst maandenlang gesloten bleven door de lockdown, kwamen in de tweede helft van het jaar alle films uit die vanaf het begin van de pandemie waren opgespaard. En daar zaten hele goede bij.

Joost Broeren-HuitengaRoosje van der KampBart van der PutElise van Dam en Andre Nientied

Eindeloos uitgestelde kaskrakers als Fast & Furious 9, Dune en Bondfilm No Time to Die zagen eindelijk het licht van de bioscoopzaal, en in hun kielzog werd een kleine vloedgolf aan films uitgebracht. Onder Nederlandse makers was de oorlogsfilm terug van nooit echt weggeweest. De slag om de Schelde pakte spectaculair uit met een vergeten strijdtoneel uit de Tweede Wereldoorlog. Het door Amazon wereldwijd uitgebracht De Oost nam de ‘politionele acties’ in Indonesië als uitgangspunt. En Do Not Hesitate, de Nederlandse Oscarinzending voor dit jaar, draaide om drie jonge soldaten die vastlopen in de woestijn van een niet nader benoemd land in het Midden-Oosten.

Vrouwelijke regisseurs

Intussen was het de Bosnische oorlogsfilm Quo vadis, Aida?, die in de cast en crew ook een bescheiden Nederlandse inbreng had, die er bij de European Film Awards begin december met de grootste prijzen vandoor ging. Jasmila Žbanić creëerde een intense weergave van de genocide in Srebrenica, inclusief de machteloze rol voor de Nederlandse VN-soldaten die de slachtoffers hadden moeten beschermen.

Vrouwelijke regisseurs lieten sowieso stevig van zich horen dit jaar. Niet alleen de European Film Awards, maar ook de drie belangrijkste filmprijzen van het jaar gingen allemaal naar een vrouw. Chloé Zhao sleepte de Oscar voor Beste Film in de wacht met Nomadland (en werd vervolgens opgeslokt door de Marvel-machine voor Eternals). Julia Ducournau won in Cannes als tweede vrouw ooit een Gouden Palm met Titane. En in Venetië won Audrey Diwan de Gouden Leeuw met L’événement (pas in 2022 in de Nederlandse bioscopen te zien).

Zowel Ducournau als Diwan leverde met hun terechte prijswinnaar pas hun tweede film af, een duidelijk teken dat meer ruimte voor nieuwe stemmen ook echt spannende en vernieuwende cinema oplevert.

De top 5 van Joost Broeren-Huitenga

1. The French Dispatch

Wes Anderson

Stijl zonder inhoud; meer van hetzelfde voor Anderson, klaagden sommige critici. Allebei onzin – Anderson was nooit eerder zo expliciet sensueel, en de drie ogenschijnlijk losstaande delen van de film hebben wel degelijk een rode draad, die draait om het artistieke proces. Andersons als altijd overdadige detaillering maakt de film bovendien eindeloos herkijkbaar.

The French Dispatch, Wes Anderson. Beeld Twentieth Century Fox
The French Dispatch, Wes Anderson.Beeld Twentieth Century Fox

2. Bad Luck Banging or Loony Porn

Radu Jude

Met zijn Gouden Beer-winnaar was de Roemeense provocateur Jude een van de weinige filmmakers die de coronarealiteit onderdeel van hun film lieten zijn, zonder hem expliciet tot onderwerp te maken. Toch spreekt het verhaal, over een lerares die in de problemen komt als een seksfilmpje van haar online belandt, boekdelen over de polariserende schreeuwmeningen van onze tijd.

Bad Luck Banging or Loony Porn, Radu Jude. Beeld
Bad Luck Banging or Loony Porn, Radu Jude.

3. Titane

Julia Ducournau

Met haar tweede speelfilm was het Franse talent Ducournau pas de tweede vrouwelijke winnaar ooit van de Gouden Palm op het filmfestival van Cannes (de enige eerdere winnaar was Jane Campion, die dit jaar met haar nieuwste film The Power of the Dog ook weer hoge ogen gooide). Titane is wilde, chaotische, ideeënrijke, pure cinema.

Titane, Julia Ducournau. Beeld
Titane, Julia Ducournau.

4. Petite fille

Sébastien Lifshitz

In al zijn intimiteit toch overdonderend documentaireportret van de zevenjarige Sasha, die werd geboren als jongen maar wil leven als meisje. Meer nog dan het jonge trans persoontje is het haar begripvolle moeder die tot tranen roert, getergd door een wereld die koppig weigert haar kind te accepteren zoals het is.

Petite fille, Sébastien Lifshitz. Beeld
Petite fille, Sébastien Lifshitz.

5. First Cow

Kelly Reichardt

Zoals ze dat eerder al eens deed in Meek’s Cutoff, zet Reichardt – die dit jaar de Robby Müller Award won op het filmfestival van Rotterdam – op haar eigen ingetogen wijze de western op zijn kop, met een verhaal over twee mannen die niet op zoek zijn naar goud of geweren, maar naar huiselijk geluk.

First Cow, Kelly Reichardt. Beeld
First Cow, Kelly Reichardt.

De top 5 van Roosje van der Kamp

1. This Is Not a Burial, It’s a Resurrection

Lemohang Jeremiah Mosese

Een monumentale mythe over de kracht van rouw verteld met een dringende, fluisterende voice-over. This Is Not a Burial, It’s a Resurrection is een ronduit betoverende bespiegeling over traditie en innovatie die zich afvraagt wat vooruitgang betekent als deze het verleden uitvaagt. De vierkante beeldverhouding sluit de personages niet op in het smalle kader, maar leidt de blik omhoog.

This Is Not a Burial, It’s a Resurrection, Lemohang Jeremiah Mosese. Beeld
This Is Not a Burial, It’s a Resurrection, Lemohang Jeremiah Mosese.

2. First Cow

Kelly Reichardt

Dit geduldige, atmosferische portret van een vriendschap tussen twee mannen op de Amerikaanse Frontier presenteert een nieuw oorsprongsprookje van de Verenigde Staten. Hoewel Reichardt het einde van haar verhaal aan het begin onthult, laat First Cow de aandacht nooit los vanwege het geweldige ritme, de prachtige beelden en een precieze focus, die het kleine en dagelijkse voorrang geeft boven het grote en dramatische.

First Cow, Kelly Reichardt. Beeld Allyson Riggs
First Cow, Kelly Reichardt.Beeld Allyson Riggs

3. The Hand of God

Paolo Sorrentino

Met The Hand of God (È stata la mano di Dio) heeft Sorrentino niet alleen zijn herinneringen tot een film gemaakt, maar is hij erin geslaagd het weefsel van het geheugen op het scherm te vangen. Het resultaat is een verrassend effectief portret van hoe één gebeurtenis het leven van Sorrentino’s fictieve ik-personage onherstelbaar verandert. The Hand of God begint zoet nostalgisch en wordt dan plotsklaps bitter, maar eindigt toch hoopvol.

The Hand of God, Paolo Sorrentino.  Beeld
The Hand of God, Paolo Sorrentino.

4. Annette

Leos Carax

Zowel conceptueel als belachelijk, ironisch als oprecht, pretentieus en lowbrow: Annette is een film zoals je nog nooit hebt gezien. Bijna geheel verteld in zang onderzoekt Annette wat het betekent om iets op te voeren. Met behulp van het indrukwekkende beeld van een overleden moeder die via haar baby spreekt, laat Carax zien dat het rigide onderscheid tussen maker en product achterhaald is.

Annette, Leos Carax. Beeld
Annette, Leos Carax.

5. The Power of the Dog

Jane Campion

The Power of the Dog is een simpel verhaal, gebaseerd op de algemene wijsheid dat onderdrukte mensen zelf mensen onderdrukken, maar heeft een enorme emotionele kracht. Campion bouwt deze thriller onberispelijk op door in elk hoofdstuk een nieuw laagje aan het hoofdpersonage toe te voegen. Een verhaal met een duidelijke waarschuwing dat toch nooit moralistisch aanvoelt, omdat het simpelweg onthult dat giftige mannelijkheid werkelijk niemand spaart.

 The Power of the Dog, Jane Campion. Beeld KIRSTY GRIFFIN/NETFLIX
The Power of the Dog, Jane Campion.Beeld KIRSTY GRIFFIN/NETFLIX

De top 5 van Bart van der Put

1. Spencer

Pablo Larraín

Na Jackie (2016) lag de lat bijzonder hoog, maar Larraíns tweede portret van een wereldberoemde vrouw in het nauw is evenzeer aangrijpend. De monarchie waarin de door Kristen Stewart uitstekend vertolkte Diana Spencer vermorzeld wordt, is allicht een gruwel, maar het is een meesterzet om dat proces rond een ijzingwekkend kerstdiner te situeren. Die verplichting kennen we allemaal.

Spencer, Pablo Larraín. Beeld
Spencer, Pablo Larraín.

2. The Father

Florian Zeller

Met de ontregelende verfilming van zijn Franse toneelstuk Le Père (2012) plaatst debuterend regisseur Florian Zeller de kijker midden in het labyrint van de dementie. Oscarwinnaar Anthony Hopkins speelt de verwarring en achterdocht van de dementerende vader knap genuanceerd uit. Diens confabulaties en bittere beschuldigingen zijn pijnlijk herkenbaar voor mantelzorgers en kinderen die hun ouders zien verdwalen.

The Father, Florian Zeller. Beeld
The Father, Florian Zeller.

3. Promising Young Woman & Titane

Emerald Fennell & Julia Ducournau

Filmmaaksters Emerald Fennell en Julia Ducournau maakten veel los met hun kleurrijke, heftige en enerverende films, waarin twee jonge vrouwen hard en bruut uithalen naar een wereld waarin ze gemarginaliseerd en beschimpt worden. Fennell schreef het scherpste scenario en kreeg daar een Oscar voor, Ducournau excelleerde in de lyrische vorm en won de Gouden Palm.

Promising Young Woman, Emerald Fennell. Beeld Merie Weismiller Wallace
Promising Young Woman, Emerald Fennell.Beeld Merie Weismiller Wallace

4. Pig

Michael Sarnoski

Nicolas Cage in een rare film zien is een kraslot kopen. Dit was zijn beste film sinds het monumentaal beukende Mandy (2018) maar uit heel ander hout gesneden. Baardman Cage gaat als zonderlinge truffelzoeker achter zijn ontvoerde zwijntje aan en geeft met elke stap die hij zet meer van zichzelf prijs, tot hij in de keuken een grootse daad verricht. Ontroering was mijn deel.

Pig, Michael Sarnoski. Beeld David Reamer
Pig, Michael Sarnoski.Beeld David Reamer

5. The French Dispatch

Wes Anderson

Goethe had gelijk: in de beperking toont zich de meester. Daar had Wes Anderson geen boodschap aan bij zijn ode aan de journalistiek, waarin vier bomvolle korte films in een verfijnd grafisch raamwerk worden geplaatst. De flauwe studentenrevolte had eruit gekund en de detaillering is overvloedig. Maar het criminele kunstcollege en de culinaire Franse gangsterfilm zijn vraiment fabuleux.

The French Dispatch, Wes Anderson. Beeld
The French Dispatch, Wes Anderson.

De top 5 van Elise van Dam

1. First Cow

Kelly Reichardt

Zoals zo vaak kantelt Kelly Reichardt subtiel ons perspectief op gender en in dit geval ook de pionierstijd. Die is nog altijd onbarmhartig, maar in plaats van het verheerlijken van het beeld van de ruige man die te paard de wijde wereld intrekt, is First Cow een tedere en fijnzinnige ode aan huiselijkheid. En oliebollen.

First Cow, Kelly Reichardt Beeld
First Cow, Kelly Reichardt

2. Druk

Thomas Vinterberg

Op papier een tamelijk platte komedie over vier leraren die ter experiment hun alcoholpromillage constant boven de 0 procent houden, maar Vinterberg geeft er een emotionele urgentie aan die me diep trof. De manier waarop hij een intens doorvoeld verdriet weet te verbinden aan bruisende levenslust en zelfs het een in het ander weet uit te drukken, is weergaloos. En die eindscène. O, die eindscène.

Druk, Thomas Vinterberg. Beeld Henrik Ohsten
Druk, Thomas Vinterberg.Beeld Henrik Ohsten

3. The Power of the Dog

Jane Campion

De cowboy is vaker naar zijn spreekwoordelijke graf gedragen, maar zelden zo geraffineerd als hier. Terwijl de wereld vanuit het Oude Westen de moderniteit in galoppeert, laat Campion ideeën over mannelijkheid botsen, rijmen en om elkaar heen draaien. Het is een in meerdere opzichten fabelachtige film vol subtiele suggestie en geslepen details.

The Power of the Dog, Jane Campion. Beeld KIRSTY GRIFFIN/NETFLIX
The Power of the Dog, Jane Campion.Beeld KIRSTY GRIFFIN/NETFLIX

4. Spencer

Pablo Larraín

Geen film bezorgde me dit jaar zoveel kippenvel als Pablo Larraíns koninklijke horrorsprookje. Meer dan een film over Diana is het een expressie van een gemoedstoestand. Van opgejaagd worden, maar geen kant op kunnen. Van willen bewegen in een omgeving die je letterlijk en figuurlijk insnoert. Fenomenaal belichaamd door Kristen Stewart en mooi ontregelend verklankt door Jonny Greenwood.

Spencer, Pablo Larraín Beeld
Spencer, Pablo Larraín

5. Berg

Joke Olthaar

Wellicht speelt mee dat dit mijn eerste fysieke festivalfilm was in bijna anderhalf jaar tijd, maar Berg was mijn overweldigendste bioscoopervaring dit jaar. Rotspartijen als bij het eerste daglicht versteende trollen, hels krakende onweersbuien en de achteloze capriolen van een berggeit; met kraakheldere zwart-witbeelden en een imposant geluidsdecor vouwt deze film zich om je heen.

Berg, Joke Olthaar. Beeld
Berg, Joke Olthaar.

De top 5 beste series van André Nientied

1. It’s a sin

Peter Hoar

Dit vijfdelige Britse drama over het slagveld dat de aidsepidemie in de jaren tachtig aanrichtte in de Londense gayscene begint feestelijk maar eindigt onvermijdelijk als tragedie. Hartverscheurend hoe de kijker van de ene na de andere jonge hoofdrolspeler afscheid moet nemen, met de laatste aflevering als mokerslag. Geweldig spel, heerlijke muziek en leuke bijrollen van Neil Patrick Harris en Stephen Fry. (NPO)

It’s a sin, Peter Hoar. Beeld tom van schelven/VPRO
It’s a sin, Peter Hoar.Beeld tom van schelven/VPRO

2. White Lotus

Mike White

Fawlty Towers op Hawaï: een groep verwende rijkelui strijkt neer in een luxeresort op het Hawaïaanse eiland Maui, waar de opgefokte manager een opvallende gelijkenis vertoont met Basil Fawlty. Scherpe satire met hilarische verwikkelingen rond een tas vol drugs, een kistje met as van de moeder van een van de gasten, een kluis met sieraden en een koffer met poep. (Ziggo Movies & Series XL)

White Lotus, Mike White. Beeld TMDB
White Lotus, Mike White.Beeld TMDB

3. Deep Shit

Jamille van Wijngaarden

Thelma & Louise in een Vinex-wijk: twee getergde, werkende moeders (Jennifer Hoffman en Fockeline Ouwerkerk) schieten letterlijk de sleur van zich af wanneer een medewerkster in een dierenwinkel weigert een ‘vervangcavia’ te verkopen. Snelle en geestige comedy vol absurditeiten die toch hilarisch herkenbaar is, zeker voor wie ooit op een consultatiebureau of in een bouwmarkt is gepiepeld. (NPO)

Deep Shit, Jamille van Wijngaarden. Beeld BNNVARA
Deep Shit, Jamille van Wijngaarden.Beeld BNNVARA

4. Squid Game

Hwang Dong-hyuk

Een onverbeterlijke gokker doet met 455 andere losers mee aan een reeks kinderspelletjes waarbij de laatst overblijvende een enorme geldprijs kan winnen. De catch: wie af is, wordt zonder pardon afgemaakt. Deze even populaire als controversiële Koreaanse serie was misschien niet de beste serie van het jaar, maar zonder twijfel de meest invloedrijke. (Netflix)

Squid Game, Hwang Dong-hyuk. Beeld Netflix
Squid Game, Hwang Dong-hyuk.Beeld Netflix

5. Mare of Easttown

Craig Zobel

Kate Winslet is magistraal als de uitgebluste rechercheur die in het stadje Easttown een moord en een vermissing probeert op te lossen en ondertussen vrede moet sluiten met haar eigen demonen. Psychologisch misdaaddrama waarin de getroebleerde personages alle ruimte krijgen terwijl de zaak op de achtergrond verraderlijk doorettert. (Ziggo Movies & Series XL)

Mare of Easttown, Craig Zobel. Beeld AP
Mare of Easttown, Craig Zobel.Beeld AP