PlusAchtergrond

Deze kunstenaar onderzoekt al 15 jaar: kan het lichaam kleiner? En wat is daarvoor nodig?

Arne Hendriks is The Incredible Shrinking Man. Hij betoogt in een theatrale lezing dat we de wereld kunnen redden door kleiner te worden. Een grapje? Nee, Hendriks, 1,95m lang, is bloedserieus.

Lorianne van Gelder
‘Ik maak dingen groot, zodat je je klein voelt,’ zegt kunstenaar Arne Hendriks. Op de foto met zijn reuzenpompoen.  Beeld Sas Schilten
‘Ik maak dingen groot, zodat je je klein voelt,’ zegt kunstenaar Arne Hendriks. Op de foto met zijn reuzenpompoen.Beeld Sas Schilten

Eén meter vijfennegentig is Arne Hendriks. Uitgeschreven oogt het nog langer dan als je het in cijfers noteert. Hendriks is lang, groot, imposant. Altijd geweest ook. “Ik was altijd de grootste van de klas.”

Dat kun je fijn vinden, maar Hendriks vond dat niet zo fijn. “Ik voelde me nooit het alfamannetje dat als rol aan mij werd toegeschreven. In de natuur hebben we twee overlevingsmechanismen: of je wordt zo klein dat je jezelf kunt verstoppen, of je wordt groot zodat je beter kunt vechten en dus jezelf kunt verdedigen. Ik was groot, maar ik ben eigenlijk meer een verstopper-soort mens.”

Daarbij had Hendriks altijd al wantrouwen voor het hedendaagse mantra van constante groei. “Ik zag mijn lichaam als een afspiegeling van die groei. Je kunt zeggen: we zijn nou eenmaal zo lang, maar je kunt het Nederlandse lichaam ook zien als het alles naar je toe trekken en daardoor groeien: het kolonialisme, de VOC, het neoliberalisme.”

De overvloed tegemoet krimpen

Zo ontstond een onderzoek naar kleiner, minder, krimpen. “Voor mij was het als kunstenaar logisch om die vraag op mijn eigen lichaam te projecteren. Kan het lichaam kleiner? En wat is daarvoor nodig? Kunnen we daar als soort naar verlangen? Of kunnen we alleen verlangen naar groter en meer? En als we ernaar verlangen, gebeurt het dan ook?”

Vijftien jaar is hij inmiddels bezig met het onderzoek. Het uitte zich bijvoorbeeld in huizenhoge tafels en stoelen, de Tafels der Saamhorigheid, voor het bevrijdingsfestival op de Dam, en in een reuzenpompoen, maar nu ook in theatrale lezingen van The Incredible Shrinking Man, in Amsterdam samen met Isil Vos.

“Ik maak dingen heel groot, om je juist klein te voelen. Ik beschrijf het als de overvloed tegemoet krimpen, in plaats van de schaarste tegemoet groeien. Als we minder moeten, omdat je minder wil, heb je eigenlijk meer. Dat klinkt paradoxaal, maar als we kleiner zijn, hebben we minder nodig, als we niet meer hoeven groeien, schaden we de aarde niet. Dan is er qua eten, brandstof en ruimte voor iedereen genoeg. Nu is er competitie en is er slechts een kleine groep die daarvan profiteert.”

Kleinere partner

Hendriks weet dat krimpen van de mens ook echt mogelijk is – hij denkt zelf aan een metertje ongeveer. “Er zijn allerlei manieren om groei te remmen, door een ander voedselpatroon, door een kleinere partner te kiezen, door bepaalde hormonen wel of niet te stimuleren in het lichaam. Het kan, maar waar het me ook om gaat is dat we er ook naar moeten verlangen.”

Ook uit de natuur is bekend dat er dwergsoorten zijn, die beter overleven omdat ze klein zijn. En er zijn vrouwtjes van sommige kikkersoorten die op zoek gaan naar het kleinste mannetje. “Ik kan deze thema’s als kunstenaar aankaarten, ruimte maken om het gesprek te hebben met verschillende disciplines. Als je dit als wetenschapper zegt, krijg je het hard te verduren, want dan heb je bewijs nodig. Ik werk ook met wetenschappers samen en dan ben ik het prettige excuus om hun fantasie de vrije loop te laten.”

Op 24 mei staat de lezing van Arne Hendriks in Spui 25 en op 22 juni in Felix Meritis. www.shrinkingman.nl

Meer over