PlusRecensie

De winnaar van het NK Poetry Slam debuteert met een poëzie-View-Master

Als mensen performancedichter Monique Hendriks (1984) vroegen of ze een bundel had, zei ze: ‘Mijn gedichten blijven niet plakken op papier, ze moeten leven in de ruimte.’ Ze weet dat het bij haar poëzie om de ervaring draait. Haar poëziedebuut Retrospectieven is dus geen bundel, maar een combinatie van poëzie en beeld in 3D te zien via een ouderwetse View-Master.

Dieuwertje Mertens
De 'bundel' Retrospectieven bestaat uit een View-Master en een schijfje met teksten van Monique Hendriks en beelden van Lilia Scheerder.  Beeld
De 'bundel' Retrospectieven bestaat uit een View-Master en een schijfje met teksten van Monique Hendriks en beelden van Lilia Scheerder.

U weet wel, zo’n geinig apparaatje dat nog weleens wordt verkocht bij toeristische trekpleisters als de Grand Canyon of in Disneyland. Bovenin zit een rond diaschijfje dat je met een hendeltje aan de zijkant verder draait – ‘klik!’ – om de volgende afbeelding te zien: erg retro en zeer geliefd bij kinderen.

Performancedichter Monique Hendriks won afgelopen jaar de El Hizjra literatuurprijs 2021 en het NK Poetry Slam 2021. Voor de meeste dichters vormt het NK een opstapje naar een poëziebundel. Dat Hendriks voor een andere vorm kiest, is uitzonderlijk en origineel. Haar debuut bestaat uit zeven gedichten, kunstenaar Lilia Scheerder maakte de bijbehorende beelden.

Het gedicht op de eerste dia, of een aangepaste versie hiervan, droeg Hendriks ook voor op het NK Poetry Slam. Nu heeft het de vorm van een verfrommeld handgeschreven boodschappenlijstje, versierd met wat illustratieve droedels. De toon is directief:’ -Knip het tuutje van een ballon/-Trek het rubber over een lichaamsdeel/- liefst een kloppend hart (..) - Herhaal 1 woord in je hoofd/- bijvoorbeeld: klieven (..)– zie stapels shirts met ‘Be Different’ erop/ - zoek jouw maat/ - (bij het benzinestation): stap achterop (tekeningetje fiets, DM)/ - haar zomerjurk slokt de tekst op je borst op/ - denk: klieven, klieven.. (tekeningetje bijl, DM)

In dit absurdistische, grappige gedicht met lugubere ondertoon wordt een advies op maat gegeven voor misschien wel een gebroken hart (of is het ‘a note to self’?). Hendriks is erin geslaagd suspense te creëren. De sprongen in tijd en ruimte binnen het gedicht zijn echter moeilijk te volgen: hoe komt de verteller van de ballon bij ‘zie stapels shirts’ ‘(bij het benzinestation)’?

Het beste gedicht gaat over het besef van nietigheid: ‘(..)Het is het einde van de Ramadan/En er staat een ladder op de zeebodem (..) het is de dag des oordeels en de zeebodem heeft een oppervlakte van 3655 miljoen vierkante kilometer.’ Citeren volstaat natuurlijk niet. Je moet de ladder zien, de zee en de golvende zinnen van het gedicht.

Tijd en ruimte krijgen een heel andere betekenis als je gedichten leest. De gedichten worden vanzelf vergezichten en onderdeel van de magische landschappen van Scheerder. Je raakt een beetje los van de tijd. Toegegeven: dat komt ook door typografische keuzes die soms al dan niet de leesbaarheid in de weg zitten. Maar Hendriks biedt een bijzondere ervaring en maakt nieuwsgierig naar meer.

Monique Hendriks & Lilia Scheerder, View Master-poëzie ‘Retrospectieven’, Uitgeverij Opwenteling, 25 euro

Meer over