PlusGalerierecensie

De schilderijen van Liset Castillo verbeelden de duisternis én de hoop van migranten

De Nederlands-Cubaanse kunstenares Liset Castillo maakt schilderijen met zand en poederpigmenten. Ze zijn geïnspireerd op Japanse zentuinen en reflecteren op de huidige migratiegolf van Cubanen naar de Verenigde Staten.

Jan Pieter Ekker
Liset Castillo exposeert bij Torch Gallery.  Beeld Liset Castillo
Liset Castillo exposeert bij Torch Gallery.Beeld Liset Castillo

Begin 2017 maakte toenmalig president van de Verenigde Staten Barack Obama een einde aan het zogenaamde ‘wet foot/dry foot’-beleid, waardoor gedurende meer dan twintig jaar elke Cubaan die het Amerikaanse grondgebied bereikte in het land kon blijven. Daarmee kwam een einde aan de voorkeursbehandeling voor Cubanen die de VS illegaal betreden; sindsdien worden ze op dezelfde manier behandeld als migranten uit andere landen – wat in de meeste gevallen betekent dat ze worden teruggestuurd naar huis in plaats van automatisch een verblijfsvergunning te krijgen.

De maatregel was bedoeld om de betrekkingen met Cuba verder te normaliseren en een einde te maken aan de illegale migratiestromen richting de stranden van Florida.

Dat is niet gelukt. In tegendeel, de vluchtelingenstroom is groter dan ooit. Sinds oktober 2021 zijn meer dan 150.000 Cubanen aangekomen bij de zuidelijke grens van de Verenigde Staten, volgens cijfers van de U.S. Customs and Border Protection. Het exacte aantal vermisten is moeilijk vast te stellen, maar loopt in de duizenden.

De explosieve exodus vormt het uitgangspunt voor de tentoonstelling Adrift van de Cubaanse Liset Castillo, die in 1998 afstudeerde aan het Instituto Superior de Arte in Havana, van 2000 tot 2002 resideerde aan de prestigieuze kunstopleiding De Ateliers aan de Stadhouderskade, en sindsdien afwisselend in Amsterdam en Havana woont en werkt.

Hoop op een beter leven

Adrift bestaat uit een serie gelaagde schilderijen, gemaakt met zand en poederpigmenten. Er zijn grote, hallucinante doeken met namen als The Hope, Field of Vision en Hallucination, met repeterende cirkels en veelhoekige vormen, gemaakt met behulp van harken en gereedschappen uit de traditie van Japanse stenentuinen. De kleuren van de werken staan voor de hoop en aspiraties van de migrant op een beter leven.

Zilverzand kocht Castillo bij de Hazelaar Art Supplies, een (web)winkel voor beeldhouwers; zwart woestijnzand bestelde ze via Bol.com. Alle andere kleuren prepareerde ze in haar studio met pigmenten van De Kat, een verfmolen aan de Zaanse Schans.

Het grootste, meest tot de verbeelding sprekende werk is One Horizon, bestaand uit veertig kleine schilderijen met een verloop. Samen vormen de horizonten een verloop van zwart naar wit; van de duisternis naar hoop. Of andersom; je zou het kunnen zien als verbeelding van het gehele immigratieproces. De ‘losse’ horizonten staan voor de ongrijpbare grens tussen hemel en aarde die vluchtelingen zien als ze verloren op zee dobberen.

Als voorbeeld voor de bijzondere verlopen gebruikte Castillo foto’s die ze vond op internet en zelfgemaakte foto’s – niet per se van de Atlantische Oceaan, maar ook van Nederlandse horizonten. Want Castillo is zelf ook een immigrant en het is ook háár verhaal. “Ook al woon ik hier al jaren, heb ik inmiddels de Nederlandse nationaliteit en ook al zijn mijn kinderen Nederlands, ik blijf altijd een immigrant.”

Adrift

Liset Castillo
Waar Torch Gallery, Lauriergracht 94
Te zien t/m 30 juli

Meer over