PlusCabaretrecensie

De oudejaarsconference van Jeroen van Merwijk over precoronajaar 2019 is verbazend actueel

Jeroen van Merwijk. Beeld Jaap Reedijk
Jeroen van Merwijk.Beeld Jaap Reedijk

De laatste voorstelling van de in 2021 overleden cabaretier Jeroen van Merwijk was een oudejaarsconference over het precoronajaar 2019. Maar, zo valt op nu Was volgend jaar maar vast voorbij online is verschenen, is hij nog verbazend actueel en krachtig.

Jeroen Schmale

Heel even werd Jeroen van Merwijk een culturele hype, toen de kunstenaar terminaal ziek bleek en begin maart overleed in zijn huis in Frankrijk. Zoals dat gaat kreeg de liedjesschrijver/zanger/beeldend kunstenaar van alle kanten eeuwige lof toegezwaaid.

Zelf vond de Utrechtse cabaretier dat het opmerkelijkst van iedereen; bij leven en welzijn zag hij vanaf de podia in het land toch vooral halflege zalen voor zich. Kennelijk moest hij eerst getroffen worden door agressieve darmkanker, voordat hij alom erkenning kreeg. En dat postume aanzien ebt ook razendsnel weer weg.

Zonder het te beseffen was zijn voorstelling met de typisch zwartgallige Jeroen van Merwijk-titel Was volgend jaar maar vast voorbij zijn laatste kunstje in het theater. Die voorstelling, waarin hij met liedjes het jaar 2019 beschouwt, verscheen dit weekend op de streamingdiensten.

Extra erfenis

Wat een verrukking om de kleine kunstwerkjes nu te beluisteren. In de eerste plaats omdat het toch een soort extra erfenis is van Van Merwijk, onwetend van het noodlot dat op hem af denderde. Er komt zware thematiek aan bod op het album, zonder dat het ooit bedoeld was als artistiek testament. En wat ook zo fijn is: bij de opname van dit album moest het gedoe in China rond een mysterieus virus nog losbarsten. Met andere woorden: Was volgend jaar maar vast voorbij is vooral een momentopname van vlak voor de coronapandemie uitbrak. De liedjes gaan over het klimaat, over de opkomst van Thierry Baudet, maar dus niet over QR-codes, lockdowns, wappies en code zwart.

Ronduit profetisch is het lied Ging ook dit jaar weer niet door. Ook voordat het virus onze levens lamlegde, hadden we al genoeg teleurstellingen te verhapstukken. Dat chagrijn lwas toch echt in uitstekende handen bij Van Merwijk.

Hij was geen Eric Clapton qua virtuoos gitaarspel, de stem kon zuiverder, maar Van Merwijk moest het toch vooral van zijn scherpe teksten hebben. Het liedje over de ultraproductieve zaaddonor Jan Karbaat zit vol taalkundige vondsten. Mooi is ook Van Merwijks verlangen naar een videoscheidsrechter voor bepaalde situaties in zijn leven, bezongen in VAR.

Maar het hoogtepunt, zeker met terugwerkende kracht, is het nummer Weet dat ik je altijd weet.

Vergeet maar dat ik je vergeet/Denk niet dat ik niet aan je denk/Je was en bent en blijft in mijn gedachten/Ik ben tot afscheid nemen niet bij machte

Meer over