PlusKlassieker

De intense schrijfstijl van Rainer Maria Rilke is een ervaring op zich

Welke moderne klassiekers moet je als literatuurminnend wereldburger gelezen hebben? Dieuwertje Mertens maakt een selectie. Deze week: Het dagboek van Malte Laurids Brigge (1910) van de Duitse Rainer Maria Rilke (1875-1926).

Dieuwertje Mertens
null Beeld

Waar gaat de roman over?

Malte Laurids Brigge is bang voor de dood. Tijdens een verblijf in Parijs ziet hij de dood overal in de stad en denkt hij terug aan zijn jeugd op het Deense landgoed Ulsgaard. Hij is vaak ziek. Zijn lieve moeder overlijdt als hij jong is. Zijn zus Abelone, op wie hij gek is, neemt de opvoeding over tot hij naar een internaat wordt gestuurd. Op het moment dat hij als jongeman in Parijs aankomt, is zijn vader overleden, is het contact met zijn zus verbroken, heeft hij geen familie en onderdak en voelt hij zich moederziel alleen.

Waarom zou je Het dagboek van Malte Laurids Brigge lezen?

De intense schrijfstijl van Rainer Maria Rilke is een ervaring op zich. De verarmde dichter Malte wisselt in zijn dagboek impressies van de stad af met jeugdherinneringen. Rilke schrijft: ‘Ik leer te zien. Ik weet niet hoe het komt, maar alle dingen dringen dieper in me binnen en blijven niet stilstaan op de plaats waar ze anders altijd stilhielden. Ik heb een innerlijk waarvan ik niet wist. Daar gaat alles nu heen. Ik weet niet wat daar gebeurt.’ (vert. Philip van der Eijk) Met die röntgenachtige blik ziet hij door de stad heen. Als hij ziekenhuis Hôtel de Dieu passeert, ziet hij bijvoorbeeld: ‘559 bedden om in te sterven’.

Wie is het opmerkelijkste personage?

In het voorwoord bij een Engelse vertaling schrijft William Gass in 1984: ‘Rilke is geen Malte, maar Malte is wel Rilke.’ Rilke verbleef tijdens het schrijven van de dagboeken die deze roman vormen in Parijs bij zijn grote voorbeeld, beeldhouwer Rodin. Van hem keek Rilke de kunst van het kijken en leven af. Het gaat hem niet om het zo goed mogelijk weergeven van de werkelijkheid, maar van het doorzien van de werkelijkheid.

Hoe werd de roman destijds ontvangen?

De roman zorgde voor de nodigde opschudding in de literaire wereld. Deze manier van schrijven, die het midden hield tussen proza en poëzie, is een van de eerste belangrijke modernistische teksten, waarin Rilke voorliep op tijdgenoten als Franz Kafka en James Joyce.

Meer over