PlusExpositierecensie

De controlekamer van afwijkende hersenkronkels

Met de theatrale totaalinstallatie Password geeft Molly Palmer ons toegang tot een ‘afwijkend’ brein. Niet om te tonen wat iemand ziet die buiten de mentale gezondheidsnorm valt, maar hoe.

Het Parool
Molly Palmers theatrale totaalinstallatie  Password in AKINCI Beeld Peter Tijhuis
Molly Palmers theatrale totaalinstallatie Password in AKINCIBeeld Peter Tijhuis

Er zit donkerblauw plakplastic op de ramen van Galerie Akinci waardoor binnen een schemerig sfeertje hangt. Je gaat er vanzelf door fluisteren, oren gespitst, ogen wijd open. Maar dan nog is niet goed te bevatten waar je nu in terecht bent gekomen. Op een groot scherm komen bezwerende tekstflarden voorbij. Een uit het lood geslagen elektronische soundtrack reist via je ruggengraat naar je hersenstam als een colonne rode bosmieren. Voorbij een eerste wandje opent en sluit een deur, een streep licht verschijnt en verdwijnt.

De deur en de wand waar hij onderdeel van is, staan los in de ruimte. Het zijn decorstukken als de dunne gevels op een westernfilmset, maar ze zijn uiterst effectief. Twee wandjes vormen een licht benauwende trechter en die deur oogt afwisselend uitnodigend en afwerend.

Afwijkende mentale staat


De installatie Password is een ruimtelijk verbeelding van een mentale staat die afwijkt van de norm. Het oeuvre van de maker, Rijksakademie-alumnus Molly Palmer, draait om depressie, trauma en rouw. Niet als een soort therapie of om mensen in een marginale positie zichtbaar te maken, maar vanwege de mogelijkheden die een afwijkende mentale staat met zich mee kan brengen.

Je zou Password een meta-installatie kunnen noemen. Palmer toont namelijk niet wat iemand met een manische depressie of PTSS ziet, maar suggereert het mechanisme achter hun zienswijze. Het doet een beetje denken aan het einde van The Wizard of Oz, waarin Dorothy achter de schermen de controlekamer vindt van de tovenaar die de vreemde wereld bestuurt waarin ze is beland. Hij blijkt een klein, zenuwachtig mannetje te zijn, die met kunst- en vliegwerk een illusie in de lucht houdt. Dat geldt voor Password juist niet. Hier geen goedkope trucage, maar afwijkende hersenkronkels als creatieve krachtbron.

Het is wel een kracht die de reguliere maatschappij het liefst in toom houdt. Daar refereren de pillen aan, die als gouden munten in gipsen handen liggen. Het zijn de medicijnen die voor schizofrenen of bipolairen vaak de voorwaarde zijn om deel te kunnen nemen aan het sociale verkeer. Maar je kunt er ook hosties in zien. Of de munt die de oude Grieken onder de tong van overledenen legden zodat ze de veerman konden betalen die hen over de Styx naar het dodenrijk zou brengen.

Mythische figuren

Zo zijn er meer (kunst)historische verwijzingen te ontdekken in dit rijke en gelaagde werk. Een altaar verenigt de vormtaal van de Maya’s met de frivole geometrie van de jaren ’80 designgroep Memphis. En achter de deur met het lonkende licht ligt op een tafel het hoofd van Medusa, de mythische figuur die door de godin Athena in een monster werd veranderd omdat zij zich in Athena’s tempel ‘had laten verkrachten’ door Poseidon. Een klassiek geval van victim blaming.

De meeste wanden in de installatie zijn blauw. Het is de kleur die je ook op filmsets ziet zodat er in postproductie een computer gegenereerde achtergrond op kan worden geplakt. Palmer vult niet in maar nodigt uit om zelf iets te projecteren.

Password
Molly Palmer
Waar Galerie Akinci, Lijnbaansgracht 317
Te zien t/m 16 juli

Meer over