Lijstje

De 36 beste boeken om deze zomer op vakantie te lezen

null Beeld Linda Stulic
Beeld Linda Stulic

Geen idee welke boeken je in je reiskoffer moet stoppen? De boekrecensenten van Het Parool tippen deze must-reads voor de zomervakantie. Van hongerig makende thriller en keizerlijke liefdesaffaire tot poëzie om te herkauwen en verteren in de zomer.

Het Parool

Thriller - De curator van M.W. Craven: De curator is de derde thriller in de geweldige Washington Poe & Tilly Bradshaw-serie van M.W. Craven (vertaald door Fons Oltheten). Beiden werken voor de Serious Crime Analysis Section, een politieafdeling die zich bezighoudt met seriemoordenaars en schijnbaar motiefloze moorden. In De curator worden op drie plekken afgesneden vingers gevonden. Aan de lompe, boerse en opstandige Poe en de superslimme, nerderige computertovenaar Bradshaw om de zaak op te lossen. Korte hoofdstukken die het leestempo hongerig opvoeren. (door Maarten Moll)

Roman - Drie zomers van Margarita Liberaki: Margarita Liberaki wordt beschouwd als een van de belangrijkste Griekse schrijvers van de twintigste eeuw. Drie zomers verscheen in 1946 en is een standaardwerk in het Griekse literatuuronderwijs. Dat maakte me extra nieuwsgierig naar dit herontdekte meesterwerk, vertaald door Hero Hokwerda. Een coming-of-ageroman over de drie zussen Maria, Infanda en Katerina tijdens drie zomers op het Griekse platteland, verteld in een dromerige, lome sfeer. Fijn om zo tóch even in Griekenland te vertoeven. (Vivian de Gier)

Dichtbundel - De tijd is een moeder van Ocean Vuong: Ocean Vuong debuteerde met Op aarde schitteren we even, een ontroerende brief van een zoon aan zijn moeder die de brief niet kan lezen. Zijn dichtbundel De tijd is een moeder (vertaald door Onno Kosters) is al net zo’n aanslag op het gemoed. Vuong onderzoekt hoe dóór te leven na de dood van zijn moeder; hoe te herinneren en te vergeten. Zijn gedichten zijn als mokerslagen: ‘Niets heb ik gedood sinds 2006 (..)/hoe keren we terug tot onszelf anders dan door de bladzijde/ om te vouwen.’ (Dieuwertje Mertens)

Verhalenbundel - Geluksvogels van Luigi Pirandello: Ruime selectie van de verhalen van Nobelprijswinnaar Luigi Pirandello (1867-1936) in Geluksvogels, vertaald door Yond Boeke en Patty Kronen. Zoals De oliekruik (een van de verhalen die de gebroeders Taviani verfilmden in Kaos). Met een paar krachtige zinnen zitten we midden in de handeling. En van daaruit laat de schrijver zijn zeer diverse personages, uit alle rangen en standen, met duivels plezier als dolende zielen los op een wereld vol overspel, schulden, ijdelheid, schaamte en nog veel meer. (Maarten Moll)

Roman - De morgenster van Karl Ove Knausgård: Opeens verschijnt er een reusachtige ster aan de hemel. Hoe reageren de personages in deze 666 pagina’s dikke roman van Karl Ove Knausgård (vertaald door Marin Mars) daarop? Ze krijgen te maken met vreemde verschijnselen. Er gaat iemand dood die toch niet doodgaat. Er is sprake van hallucinaties, kattenmoord, een metalband waarvan drie leden worden afgeslacht, grote vogels, geheimzinnige geluiden. Het kwaad lijkt te zijn losgebroken. Knausgård schrijft het weer ontzettend goed – een zeer onheilspellende roman. (Maarten Moll)

Non-fictie - Afropeaan van Johny Pitts: Ook Afropeaan van Johny Pitts, vertaald door Robert Dorsman, gaat over zwarte identiteit. Deze jonge Britse auteur van kleur trok met zijn notitieblokje en camera door Europa, van Stockholm en Marseille tot Amsterdam en Lissabon, met als missie: ontdekken wat het betekent een zwarte Europeaan te zijn. Hoe gaan ‘Afropeanen’ om met hun diversiteit in culturele invloeden, en waar raken de Afrikaanse en Europese geschiedenis elkaar? Boeiende en belangrijke non-fictie, zowel voor zwarte als witte Europeanen. (Vivian de Gier)

Biografie - De zwijger: het leven van Willem van Oranje van René van Stipriaan: Willem van Oranje (1533-1584) mag dan de Vader des Vaderlands zijn, uit deze wervelende biografie wordt duidelijk dat hij evenzogoed plezier had in het platbranden van dorpen en steden, niet bepaald respectvol met zijn echtgenotes omging en zich in allerlei opzichten manifesteerde als een opportunist. Willem was eerst Luthers, toen katholiek en uiteindelijk calvinistisch. In die laatste rol durfde hij het op te nemen tegen de Spaanse katholieke overheerser Filips II. Een ‘aanpasser’, laat René van Stipriaan overtuigend zien. (Hans Renders)

Jeugdboek - Kinderen van het drijfzand van Efua Traoré: Simi wordt door haar moeder naar haar oma in het oerwoud gestuurd. Saai: geen elektriciteit, geen wifi. Maar voor ze het weet, raakt ze betrokken bij een tragedie die zich uitstrekt over de grenzen van de realiteit: kinderen verdwijnen in drijfzand, godinnen krijgen mot. De Nigeriaans-Duitse Efua Traoré voert de lezer mee naar het Afrika van haar jeugd (de Nederlandse vertaling is van Tjalling Bos): magisch-realistisch jeugdboek van een meesterverteller. (Joukje Akveld)

Roman - Hoe Tarzan de Tour de France won van Guus Luijters: Met zijn roman Hoe Tarzan de Tour de France won schreef Guus Luijters een kleinood, gesitueerd rond het Amsterdamse wielerleven tijdens de jaren van de wederopbouw. Hoofdpersoon Tom houdt een plakboek bij van de prestaties van zijn Amsterdamse wielerhelden in de Tour de France. Stiekem hoopt hij op de gele trui voor zijn idool Hein ‘Tarzan’ van Breenen uit de Nieuwmarktbuurt. En dan rijdt zijn vader opeens voor in een heuse Amerikaanse Buick, voor een onverwachte zomervakantie naar de Pyreneeën. (Peter de Brock)

Roman - Ministerie van dromen van Hengameh Yaghoobifarah: De Iraans-Duitse Hengameh Yaghoobifarah heeft een buitengewoon ontroerende en spannende debuutroman geschreven. Nushin, de zus van hoofdpersonage Nas, is omgekomen in een ongeluk. Maar Nas is wantrouwig over wat er precies is gebeurd en gaat op onderzoek uit. De lezer wordt niet alleen meegevoerd in een stroomversnelling, maar krijgt ook een inkijkje in de wereld van een queervrouw met een migratieachtergrond. De kracht van dit boek ligt in zijn gelaagdheid en in de literaire droomwereld die Yaghoobifarah eromheen heeft gebouwd. (Mojdeh Feili)

Jeugdboek - Patroon van Marco Kunst: ‘We voelden ons heel wat, maar waren nog zo onschuldig als fopspeentjes,’ blikt Mylo terug op zijn vriendschap met Mees. ‘Wat weet je nou als je zestien bent? Als je nooit iets heftigers hebt meegemaakt dan een hamster met een glutenallergie?’ Mylo heeft zijn beste vriend per ongeluk een kogel door het hoofd gejaagd, sindsdien wankelt zijn wereld. Het begin van Marco Kunsts Patroon is zinderend sterk. Heftig puberdrama doorspekt met existentiële vragen. (Joukje Akveld)

Roman - Het verhaal van William van Elizabeth Strout: Vorig jaar verscheen de derde roman over Lucy Barton van de Amerikaanse Elizabeth Strout (vertaling: Barbara de Lange). Lucy vertelt in de eerste persoon over haar huwelijken, haar twee dochters, haar afgrijselijke jeugd, de vriendschappelijke band met haar ex – de titelheld. Ze vertelt nogal kletserig. Soms vaag, zoekend naar de juiste woorden, soms zo expliciet dat het niet zou moeten werken. Het wonderlijke is dat het juist constant werkt. Plotselinge ontroering, hartzeer, de slappe lach: hoe kan iemand zó simpel, zó goed schrijven? (Dries Muus)

True Crime - Tijdelijk verblijf van Vrouwkje Tuinman: Nooit vermoed dat in Vrouwkje Tuinman een schrijver van historische true crime school, maar deze nagelbijtnovelle baseerde ze wel degelijk op historische feiten. Op een zaak uit 1959: de raadselachtige dood van drie jongetjes van een jonge weduwe, de Eindhovense pensionhoudster die hier ‘Door’ heet. Puur genieten, zoals Tuinman de periode van de wederopbouw tot leven wekt én in de huid weet te kruipen van de leden van dit na elk sterfgeval steeds doodsbangere gezin, en hoe ze de spanning en een verdachte schurk opvoert. (Dirk-Jan Arensman)

Biografie - Magritte van Alex Danchev: De man die een pijp schilderde en daaronder schreef dat het geen pijp was, kennen we als modernist, surrealist en aanhanger van andere kunsthistorisch stromingen. Dat klopt allemaal, maar de Brit Alex Danchev tapt in zijn biografie uit een ander vaatje. Aanstekelijk maakt hij duidelijk dat de Belgische kunstenaar Magritte de inspiratie voor zijn vervreemdende schilderijen dicht bij huis vond, ín huis zelfs, met zijn rare familie vol vage nonkels, waar hij ook echte en gefantaseerde seksuele ervaringen opdeed. (Hans Renders)

Jeugdboek: Sindbad de zeeman van Tiny Fisscher: Sterke verhalen vertellen, daar is Sindbad de zeeman goed in. Tijdens zijn zeven reizen beleeft hij levensgevaarlijke avonturen, het ene nog wonderbaarlijker dan het andere. Altijd is het Sindbad die als enige op het nippertje ontsnapt aan monsterslangen, reuzenvogels en menseneters. Tiny Fisscher schreef het op met leesbaar vertelplezier in een bewerking die zich tijdens zeven zwoele zomeravonden goed laat voorlezen – én bekijken: elke zeereis is geïllustreerd door een andere tekenaar, van Pyhai tot Sophie Pluim. (Joukje Akveld)

Roman - Lessen in chemie van Bonnie Garmus: Met Lessen in chemie (vertaald door Eefje Bosch) heeft de Amerikaanse Bonnie Garmus een als pageturner vermomd feministisch pamflet geschreven. Over wetenschapper Elizabeth Zott, die in een wereld van seksediscriminatie tegen wil en dank televisiechef wordt, haar geniale dochtertje Mad (as hell) en een voormalig explosievenhond die Half Zeven heet en 497 woorden kent. (O, en over roeien). De roman speelt in de jaren vijftig van de vorige eeuw, maar is op veel vlakken nog akelig actueel. Hemeltergend en hilarisch. (Marjolijn de Cocq)

Biografie - Catharina de Grote & Potjomkin van Simon Sebag Montefiore: Simon Sebag Montefiore vertelt in de biografie Catharina de Grote & Potjomkin hoe Catharina de Grote (1729-1796) aan de macht kwam door haar eigen man Peter III af te zetten. Fanatiek droeg ze de gedachte uit dat Rusland geen grootmacht kon zijn zonder Oekraïne en de Krim. Die gedachte werd realiteit dankzij een jongeman uit een verarmde adellijke familie die het tot Catharina’s minnaar en ongekroonde tsaar van Rusland schopte: Grigory Alexandrovich Potjomkin (1739-1791). Hij stichtte onder meer Cherson, Sebastopol en Odessa. (Hans Renders)

Roman - Diepdiepblauw van Nikki Dekker: Als op de golven dein je mee in de fragmentarische schetsen van de jeugd van Nikki Dekker en bespiegelingen over mysterieuze zeewezens. Het debuut Diepdiepblauw is een wonderlijke, essayistische coming- of- ageroman waarin Dekkers fascinatie voor de zee wordt afgewisseld met sleutelscènes uit het leven van een biseksuele jonge vrouw. Dompel je onder in deze gevoelige zoektocht en laat je betoveren door wat zich diep onder de oppervlakte allemaal afspeelt. (Marij de Wit)

Dagboek - Kijken door het sleutelgat van Roger Martin du Gard, samengesteld door Anneke Alderlieste: ‘Ik geniet van twee weldaden die van onschatbare waarde zijn (...): totaal nietsdoen in een absolute anonimiteit!’ schreef Roger Martin du Gard, Nobelprijswinnaar en schrijver van de bekende romanreeks Les Thibaults in 1936. In het door vertaler Anneke Alderlieste samengestelde Privé-domein Kijken door een sleutelgat toont hij zich de grootmeester van de observatie. Rake analyses van zijn kennissenkring, zelfonderzoek naar zijn obsessie met aftakeling, duidingen van de politiek in de tijd van de wereldoorlogen – aanstekelijk pleidooi voor grondig overpeinzen. (Marij de Wit)

Bundel kinderboekenschrijvers - Het boek van alle mensen, dieren en dingen: Ter ere van het vijftigjarig bestaan van het kinderboekenfonds van Querido is er de bundeling Het boek van alle mensen, dieren en dingen. Boekfragmenten, korte verhalen en poëzie van de grootste Nederlandstalige kinderboekenschrijvers: van Toon Tellegen tot Annie M.G. Schmidt en Annet Schaap. Soms vol humor, dan weer weemoedig en melancholisch, maar altijd vol vrolijke onvoorspelbaarheid. (Marij de Wit)

Non-fictie - Vaderskind van Hans Goedkoop: Dit voorschot op het levensverhaal van oercolumniste Renate Rubinstein maakt de uiteindelijke biografie bijna overbodig. Vloeiend beschrijft Hans Goedkoop de vormende jaren van zijn hoofdpersoon: de vlucht van het Joodse ouderlijke gezin uit Berlijn naar Londen en Amsterdam, de moeizame pogingen om een nieuw bestaan op te bouwen en vooral het moment in 1940 waarop haar vader door de Duitsers wordt gearresteerd en een soldaat tegen haar zegt: ‘Dein Vati kommt bald wieder.’ Waarna zij haar hele leven lang naar hem op zoek blijft. (John Jansen van Galen)

Oorlogsdagboek - Amstel 278 van Tom Rooduijn: Oorlogsdagboeken zijn er te over, maar niet eerder is de ervaring van de Duitse bezetting beschreven vanuit twee ‘parallelle’ ervaringen, die van de onderduiker en die van zijn onderduikverlener. Daardoor ontstaat een uniek beeld van het leven in oorlogstijd in Amsterdam, waaromheen het net van de overweldiger zich steeds verder sluit. Tom Rooduijn kreeg de beschikking over het dagboek van de Joodse acteur Geza Weisz en dat van zijn gastheer, de Zwitserse arts Fritz Rihmatel, die vanaf zijn ‘platje’ boven op het huis aan de rivier de catastrofe overziet en zijn twijfels over de oorlog niet verzwijgt. (John Jansen van Galen)

Onderzoek - Het geluid van geweld van Esther Captain en Onno Sinke: Geen strandlectuur, maar heel verhelderend. Twaalf boeken leverde het grote onderzoek naar de dekolonisatie van Indonesië tot nog toe op en dit is er een van. Er is aanvankelijk wel voorspeld dat de bersiapperiode vergoelijkt of verzwegen zou worden, maar Esther Captain en Onno Sinke winden geen doekjes om deze uitbarsting van tomeloos geweld aan Indonesische zijde. Ze plaatsen die echter in de eeuwenlange geweldstraditie die het land (door eerst de Nederlandse, later de Japanse overheersing) kenmerkt en waarin dus ook de Indonesische revolusi wortelt. (John Jansen van Galen)

Poëziebundel - Plooi van Babeth Fonchie Fotchind: Deze poëziebundel van Babeth Fonchie Fotchind is er eentje om te herkauwen en te verteren. Fotchind weet met haar vlijmscherpe debuut dwars door de ziel van de lezer te snijden. De onderwerpen variëren van hoe het is om migrant en queer te zijn tot aan gespannen familiebanden en zelfs datingapps. In alle gedichten komt Fotchinds ritmische en doortastende manier van schrijven naar voren. Ze weet als geen ander analogieën op een literaire en indringende wijze binnen te laten komen en de lezer aan het denken te zetten. (Mojdeh Feili)

Non-fictie - Ware vriendschap van Aminatou Sow en Ann Friedman: Wat begon als een podcast leidde tot Ware vriendschap, geschreven door beste vrienden Aminatou Sow en Ann Friedman. Waar ze in hun podcast de pracht en praal van een hechte vriendschap bespreken, komt die in de realiteit in een crisis terecht. Algauw komen ze erachter dat ze een keuze moeten maken: of ze werken eraan om elkaar in hun leven te houden of ze moeten beslissen elkaar te laten gaan. In deze vlot geschreven non-fictie leer je wat er echt voor nodig is om een vriendschap bloeiend te houden, maar ook wat het belang van diepgaande relaties is. (Mojdeh Feili)

Roman - Oreo van Fran Ross: Gek, verrassend, sprankelend, dat is de roman Oreo van Fran Ross over een zoektocht naar identiteit, vertaald door Anna Helmers-Dieleman. Oreo is de dochter van een zwarte vrouw en een witte, Joodse vader naar wie ze als tiener op zoek gaat. Ross schreef Oreo in 1974 en doordat ze op haar vijftigste stierf aan kanker kreeg het nooit de erkenning die het boek verdient. Maar de laatste jaren is het alsnog onthaald als een meesterwerk. Een zalige, swingende, speelse en intelligente roman. (Vivian de Gier)

Essays - Seduction & Betrayal van Elizabeth Hardwick: Na het lezen van Slapeloze nachten ben ik helemaal in de ban van Elizabeth Hardwick, die in een paar zinnen haar karakters zo precies en onvergetelijk neerzet. Seduction & Betrayal (Verleiding & verraad) zal dit najaar in vertaling verschijnen. In deze verzameling feministische literatuurhistorische essays portretteert Hardwick vrouwelijke schrijvers als Virginia Woolf en Sylvia Plath. Ze laat zien wat het betekent om vrouw te zijn, maar bovenal leert ze je beter te kijken. (Dieuwertje Mertens)

Roman - Dit is lust van Mary Gaitskill: De broeierige titel ten spijt is het maar de vraag of er sprake is van lust – en zo ja, bij wie dan? In deze roman van Mary Gaitskill, vertaald door Ineke van den Elskamp, staat de vriendschap centraal tussen Quin en Margot, beiden werkzaam in de uitgeverswereld. Quin zoekt in contact met vrouwen voortdurend de grenzen op. Als hij op zijn werk beschuldigd wordt van grensoverschrijdend gedrag wordt ook hun vriendschap op de proef gesteld. Wanneer wordt gedrag grensoverschrijdend? Welke rol speelt ethiek binnen een vriendschap? (Dieuwertje Mertens)

Non-fictie - Verloren oorlogskind van Thomas Sijtsma: Er ontbreekt iemand, stelde Jeltje Bakker-Woudsma steevast op elke verjaardag en familiedag. ‘Iedereen weet wie er mist, maar niemand benoemt de persoon die op de lege plek had moeten staan,’ schrijft haar achterkleinzoon Thomas Sijtsma in het non-fictieboek Verloren oorlogskind. Tijdens de Duitse bezetting hadden zijn overgrootouders in het Friese Engwierum zich ontfermd over het Joodse jongetje Harry. Met zijn jongste oom Harry, vernoemd naar de verdwenen onderduikzoon, start Thomas Sijtsma een zoektocht naar de geschiedenis. (Peter de Brock)

Non-fictie: Geheimen uit de diepe tijd van Helen Gordon: Onze tijd als individu op aarde is schokkend kort, stelt Helen Gordon in Geheimen uit de diepe tijd. Lang werd gedacht dat de wereld slechts zesduizend jaar oud was. Aartsbisschop James Ussher berekende in 1658 zelfs het exacte geboortetijdstip: zaterdag 22 oktober 4004 voor Christus, rond zes uur in de avond. Halverwege de 18de eeuw ontstaan de eerste barsten: was de aarde misschien niet veel ouder? Op haar non-fictie door de geschiedenis van de geologie vraagt Gordon zich ook af welke raadsels wij als soort achterlaten. (Peter de Brock)

Roman - Het lied van ooievaar en dromedaris van Anjet Daanje: Na haar doorbraak met De herinnerde soldaat (2019) stort Anjet Daanje zich in haar op de Bröntezussen geïnspireerde tiende roman op het lange naleven van Millicent en Eliza May Drayden. Mysterieuze schrijfsters van wie de laatste in de openingsscènes op 12 december 1847 al is overleden, maar wier geest(en) 160 jaar en dik 650 pagina’s voortspoken. In elf hoofdstukken met aan hun leven en werk verbonden personages, van bekvechtende biografen en victoriaanse seancezwendelaars tot twintigste-eeuwse natuurkundigen. Woest ingenieus, hoogst meeslepend. (Dirk-Jan Arensman)

Roman - Rusteloze grond van Claire Fuller: Het klinkt als een idyllische zomerbestemming, de Engelse plattelandscottage waar tweeling Jeanie en Julius Seeder al 51 jaar wonen. Maar wanneer moeder Dot sterft, stort hun kluizenaarsbestaantje volledig in. Ze worden uit het huisje gezet waar ze dankzij een ‘overeenkomst’ altijd huurvrij dachten te mogen blijven. En dat blijkt niet de laatste halve waarheid die moeders vertelde. Claire Fuller schreef met Rusteloze grond (vertaald door Mieke Prins) een suspensevolle, muzikale roman die uiteindelijk iets vreemd troostrijks heeft. (Dirk-Jan Arensman)

Biografie - Geen tijd verliezen van Jolande Withuis: In de biografie Geen tijd verliezen schetst Jolande Withuis leven, liefdes, vriendschappen en de veelzijdige loopbaan van de tot op het bot gedreven kunstenaar Jeanne Bieruma Oosting (1898-1994). Het boek inspireerde zes Nederlandse musea tot De zomer van Jeanne – met als hoogtepunt de overzichtstentoonstelling in Museum Henriëtte Polak in Zutphen. Reis mee door het leven van deze markante grande dame en door eigen land naar haar werk. Vier de zomer van Jeanne! (Al zou ik nooit zomaar Jeanne hebben durven zeggen). (Marjolijn de Cocq)

Roman - De overgang van Venus van Shirley Hazzard: Niet schrikken bij de overvloed aan detail in De overgang van Venus uit 1980 van de Australische Shirley Hazzard (1946-2016), in een vertaling van Barbara de Lange. Geef je over aan de cadans van de roman van de verweesde Australische zussen Caro en Grace Bell, die na de Tweede Wereldoorlog en nog niet helemaal (ver)los(t) van hun oudere stiefzus Dora een nieuw leven beginnen in Engeland. Ook hier misogynie ten top, in vileine observaties. En alles wat zijlijn lijkt, blijkt uiteindelijk vervlochten in een heerlijk en hecht plot. (Marjolijn de Cocq)

Roman - Buitenleven van Nina Polak: Een kalmer leven, rust en concentratie, weidsheid en natuur. En – zo mogelijk nog utopischer – betaalbaar vastgoed. Dat is wat de stadse geliefden Rivka en Esse zoeken in het noorden. Ze vinden er, onder veel meer: homofobie, een writer’s block, existentiële en relationele crises en een manipulatieve psychiater die je óf het bloed onder de nagels vandaan haalt of je hart sneller laat kloppen. Of allebei. Zoveel vondsten in deze roman, de meeste onnadrukkelijk – een achteloos rijk boek van Nina Polak. (Dries Muus)

Roman - Tess van de d’Urbervilles van Thomas Hardy: De zomer is ook de tijd om leesachterstanden in te lopen. Een van mijn licht beschamende witte plekken was het oeuvre van de Brit Thomas Hardy. Tess van de d’Urbervilles stond jaren ongelezen in de boekenkast. Zonde: wat een roman, en wat een schrijver. Vooral de eerste helft van het lyrische verhaal over Tess’ gruwelijk onverdiende ondergang is schitterend. Niet vaak is de wisseling van de seizoenen zo mooi en zo zintuiglijk, of zeg maar gerust sensueel, beschreven. De eerste zomer van Tess en haar geliefde bloeit, geurt en verleidt aan alle kanten. (Dries Muus)

null Beeld Linda Stulic
Beeld Linda Stulic