PlusInterview

David Baldacci dook voor zijn nieuwe roman onder in het Hollywood van begin 1950. ‘Waar geld en glamour zijn, is misdaad’

Bestsellerauteur David Baldacci (61) schreef een crime noir die in het Hollywood van begin jaren vijftig speelt. ‘Hoe vrij en open je ook denkt dat je samenleving is, vergeet niet dat je altijd op de rand van de afgrond verkeert.’

Marnix Verplancke
David Baldacci: 'Ik schrijf een bladzijde of dertig, kijk of er passie in zit en als dat niet zo is, gaat het de prullenbak in.' Beeld Mariel Kolmschot
David Baldacci: 'Ik schrijf een bladzijde of dertig, kijk of er passie in zit en als dat niet zo is, gaat het de prullenbak in.'Beeld Mariel Kolmschot

Een journalist vroeg John Updike eens waarom hij nooit een misdaadroman had geschreven. “Omdat ik niet slim genoeg ben,” antwoordde hij.

David Baldacci glundert wanneer hij die anekdote vertelt. “Of het een waar verhaal is, weet ik niet, maar ik hoop het wel, want een goede misdaadroman heeft een knappe plot, sterke personages en geloofwaardige dialogen zoals iedere roman, maar erbovenop komen spanning, misleiding en de zoektocht naar de waarheid. Mensen denken altijd dat het alleen maar om het leggen van een puzzel gaat, maar er komt veel meer bij kijken.”

Dat Baldacci weet hoe hij een goede misdaadroman moet schrijven, blijkt uit zijn verkoopcijfers: meer dan 150 miljoen boeken in 25 jaar tijd. En ook zijn nieuwste is weer een schot in de roos, de derde in de Aloysius Archer-reeks, rond de WO II-veteraan die er in het LA van begin jaren vijftig van droomt een carrière op te bouwen als privédetective.

Zelfkant van de maatschappij

In Schaduwstad (Dream Town) komt Archer aan de zijde van zijn goede vriendin en would be-actrice Liberty Callahan op oudejaarsnacht 1952 op een Hollywoodfeestje terecht. Het is er struikelen over de beroemdheden, de een vol glamour en de ander vol dry martini. Archer raakt aan de praat met scriptschrijfster Eleanor Lamb, die hem vertelt dat ze vermoedt dat iemand haar wil vermoorden. Hij moet haar in haar huis in Malibu komen opzoeken, zegt ze. Maar daar treft hij een dode man aan, en geen Eleanor.

Aloysius Archer, een jaar of vier geleden geboren in een hotelkamer in het Canadese Toronto, is Baldacci’s ode aan de crime noir en aan de boeken van Dashiell Hammett, Raymond Chandler, Ross Macdonald en James Ellroy. Daarin proberen tegen de zelfkant van de maatschappij aanschurende detectives met een rechtvaardigheidsgevoel van de wereld een betere plek te maken.

“Ik zat in die hotelkamer naar een sneeuwstorm te kijken,” herinnert Baldacci zich. “Ik was niet moe, wilde nog niet naar bed en dacht: laat ik eens iets proberen, zo’n noir kortverhaal. Drie maanden later had ik een roman van vierhonderd pagina’s. Boeken moeten spontaan komen. Ik schrijf een bladzijde of dertig, kijk of er passie in zit en als dat niet zo is, gaat het de prullenbak in. Wat ik absoluut niet wil doen, is naar een schema kijken dat ik zes maanden eerder heb opgesteld en dat me vertelt welke scène ik die dag moet schrijven. Dan ga ik net zo lief aan de lopende band werken in een autofabriek.”

Schrijft een misdaadroman over het begin van de jaren vijftig zichzelf? Het is toch een van de meest iconische periodes en settings uit de geschiedenis.

“In het Hollywood van de vroege jaren vijftig gebeurde inderdaad iets magisch. The Quiet Man, Dial M for Murder, Rear Window en High Noon werden toen allemaal gemaakt. Het was de tijd van de grote namen – James Stewart, Gary Cooper, Grace Kelly, John Wayne – die wereldberoemd waren, maar uitgebuit werden door de filmhuizen.”

“Het was ook de tijd van de georganiseerde misdaad en van de maffia die een brug sloeg tussen Hollywood en Las Vegas, waar heel wat beroemdheden optraden. Frank Sinatra was de meester van het spel, die overal een vinger in de pap had. En het is ook logisch dat dit allemaal samenkwam natuurlijk, want wanneer je geld, beroemdheden en heel veel glamour hebt, hou je de misdaad niet buiten.”

“Mensen werden gebruikt tot ze op waren, ze verzeilden in drank en drugs en gingen ook anderen onder druk zetten. Je kreeg een netwerk van leugens, misdaad en exploitatie, ideaal voer voor een misdaadschrijver.”

Frank Sinatra, hier op een feest in Hollywood in 1955, had overal een vinger in de pap. Beeld Bettmann Archive
Frank Sinatra, hier op een feest in Hollywood in 1955, had overal een vinger in de pap.Beeld Bettmann Archive

U beschrijft de tol van de roem?

“En van de tijd ook. Op ieder feestje hingen er wel een paar acteurs ladderzat aan de toog en moesten een paar andere afgevoerd worden omdat ze van de wereld niet meer wisten, maar daar kraaide geen haan naar. Zulke zaken werden veel meer getolereerd dan nu, al wilde men ze natuurlijk ook niet in de blaadjes.”

“Andere zaken, zeker op seksueel vlak, waren een veel groter taboe. Je kon als acteur niet uit de kast komen. In Hollywood wist iedereen wie homoseksueel of lesbisch was, maar het grote publiek bleef in het ongewisse omdat er constant schijnhuwelijken afgesloten werden.”

“Al die show was er niet alleen om de publieke opinie te paaien, homoseksualiteit was nog strafbaar in Amerika. In Hollywood leefden veel mensen in een fantasiewereld die uiteindelijk aan hen begon te vreten. Vandaar al die psychische problemen, de verslavingen en uiteindelijk ook de zelfmoorden.”

Eleanor is een scriptschrijfster, sowieso een precair bestaan in die tijd?

“In 1941, toen Preston Sturges de allereerste Oscar voor Best Original Screenplay kreeg, waren de schrijvers de machtigste mensen van de hele filmindustrie. In 1936 werd echter de Directors Guild of America opgericht en die trok geleidelijk aan steeds meer macht naar zich toe. Regisseurs veranderden de regels, werden de heersers en dat is nog steeds zo.”

“De schrijvers verzetten zich tegen de willekeur van de regisseurs door zich te verenigen in vakbonden en van tijd tot tijd het werk neer te leggen. Maar hun macht werd en wordt steeds geringer. Ik heb heel wat screenwriters onder mijn vrienden en hun verhalen zijn hallucinant. Ze worden gevraagd om aan een film te werken, steken daar heel veel tijd in, leveren hun tekst in en worden van de ene dag op de andere ontslagen, gewoon omdat de regisseur hun werk niet goed vindt.”

“Soms worden er tot zes schrijvers op eenzelfde project gezet en weten ze dat slechts één het zal halen. Maar wat er met zijn script zal gebeuren is lang niet zeker. Dat mag zonder vragen veranderd worden.”

Op de achtergrond van uw roman speelt ook het mccarthyisme een rol. Een dergelijke heksenjacht op alles wat links was, is vandaag toch ondenkbaar?

“Het was inderdaad een verschrikkelijke tijd. De carrière van duizenden mensen werd erdoor getorpedeerd. Velen verloren alles, sommigen zelfs hun leven. Acteurs en scriptschrijvers zagen zich gedwongen het land te verlaten om niet gearresteerd te worden, en dat allemaal omdat ze ervan verdacht werden communisten te zijn.”

“Voor mij houdt die periode een grote waarschuwing in: hoe vrij en open je ook denkt dat je samenleving is, vergeet niet dat je altijd op de rand van de afgrond verkeert. De democratie is kwetsbaar. Hoe snel het kan gaan hebben we onder Trump gezien. Het mccarthyisme was natuurlijk nog veel erger, maar gelukkig hadden we toen mensen die de man en zijn heksenjacht uiteindelijk neerhaalden.”

“Vandaag de dag zie ik dat niet gebeuren. De ideologische tweespalt wordt steeds erger. Sociale media hebben een desastreuze invloed op de Amerikaanse politiek. Niemand lijkt nog geïnteresseerd in de waarheid en de aanhang van de twee partijen groeit steeds verder uit elkaar.”

“Weet je wat ik zo verontrustend vind? Niet dat vorig jaar op 6 januari extreemrechtse lui het Capitool bestormden, maar wel dat 40 procent van de Amerikanen daar niets verkeerds in zag. Als de Democraten de volgende verkiezingen verliezen, gaan ze dan ook het Capitool bestormen? Gaan we voortaan zo aan politiek doen? Weet je wat er gebeurt wanneer je in een wereld terechtkomt waarin de waarheid geen rol meer speelt? Ik geloof dat George Orwell daar een goed boek over heeft geschreven.”

CV

David Baldacci is auteur van meer dan 30 thrillers, drie romans, twee youngadultthrillers en twee kinderboeken. Met zijn Wish You Well Foundation strijdt Baldacci samen met zijn vrouw Michelle tegen analfabetisme. Hiervoor ontving hij in 2008 de The Silver Bullet Award.

Baldacci werd geboren in Virginia. Hij studeerde politieke wetenschappen aan de Virginia Commonwealth University, waar hij cum laude afstudeerde, en rechten aan de University of Virginia. Na zijn studies was hij negen jaar werkzaam als bedrijfsjurist en advocaat in Washington DC. In 1996 debuteerde hij met Absolute Power (Het recht van de macht), in 1997 verfilmd door en met Clint Eastwood. Baldacci’s werk is in 45 talen vertaald.

null Beeld

Schaduwstad
David Baldacci
vertaald door Jolanda te Lindert
A.W. Bruna, €22,99
416 blz.

Meer over