PlusInterview

Correspondent Ingeborg Beugel ontvluchtte Griekenland: ‘Wij laten mensen creperen en niemand doet iets’

Ingeborg Beugel. Beeld Sophie Saddington
Ingeborg Beugel.Beeld Sophie Saddington

Na een hem onwelgevallige vraag aan de Griekse premier Kyriakos Mitsotakis werd correspondent Ingeborg Beugel zo bedreigd, dat ze vorige week het land moest ontvluchten.

Vera Spaans

Ze slaapt veel, al sinds haar aankomst in Nederland, nu een paar dagen geleden. De kenmerkende krullen heeft ze in een strakke staart naar achter getrokken. Tijdens het gesprek staat ze af en toe abrupt op om op het dakterras een sigaret te gaan roken. Haar vlucht uit Griekenland heeft erin gehakt.

Correspondent Ingeborg Beugel (61) logeert bij vrienden in de Rivierenbuurt, nadat ze halsoverkop haar huis in Athene had moeten verlaten. Griekenland was niet meer veilig voor haar nadat ze premier Kyriakos Mitsotakis op een persconferentie had gevraagd wanneer hij nu eindelijk eens ophield met liegen over de mishandeling van vluchtelingen in zijn land en hem daarmee publiekelijk te kijk had gezet.

Normaal gesproken gaat ze nooit naar zulke bijeenkomsten, zegt ze. “Het zijn toneelstukjes in het Griekse Catshuis, waar de premier achter een katheder een lulverhaal gaat staan afsteken. Het is al jaren niet de bedoeling dat je er een echte vraag stelt. Een bekende tv-journalist heeft er furore gemaakt door de premier te vragen naar het recept van zijn moeder voor dolma’s, van die rijsthapjes in wijnbladeren. Maar nu was ik er op uitnodiging van de Nederlandse ambassade, omdat Mark Rutte zou komen. Ik dacht: dit is mijn enige kans om ooit voor die twee samen te staan. En ik moest iets zeggen waardoor er nooit meer over pushbacks gelogen kan worden.”

“Tien seconden voor ik de vraag stelde, wist ik nog niet wat ik zou doen. Ik zat daar, met klotsende oksels van de zenuwen, en dacht: hoe voorkom ik dat dit uitmondt in weer een welles-nietesspelletje? ‘Er zijn zoveel aanwijzingen, waarom erkent u niet, bla bla.’ Dus besloot ik te vragen: ‘Mister Mitsotakis, mister prime minister, why don’t you just stop lying about the pushbacks?’ Hij werd woedend, zei dat hij zich in zijn eigen huis niet liet beledigen en beweerde dat ik niet wist waar ik het over had, omdat ik nooit op Samos zou zijn geweest.”

Wat zei Rutte?

“Dat was nog walgelijker! Die heeft geen vraag van mij beantwoord, en zei: ‘Ik heb volledig vertrouwen in Mitsotakis, ik ben ervan overtuigd dat hij de grenzen van Europa en Griekenland beschermt in overeenstemming met mensenrechten en alle internationale verdragen.’ En dat is dus niet waar! Maar daar is hij mee weggekomen.”

Onverdraaglijk vindt ze de situatie in Griekenland. “Inmiddels rijden op alle aanspoeleilanden gewapende commando’s rond, in geblindeerde SUV’s, die mensen onderscheppen die het gelukt is op land aan te komen. Mannen, vrouwen en kinderen worden geslagen, bestolen – zelfs van het geld dat ze in hun anus hebben verstopt – en uitgekleed. En daarna worden ze at gunpoint op opblaasbare reddingsvlotten gedwongen, stuurloos en motorloos, en naar Turkse wateren gesleept. Soms worden ze gered door de Turkse kustwacht. Anderen verdrinken of verhongeren onderweg, en er zijn ook al verhalen bekend van mensen die geboeid overboord worden gegooid en dus als lijk aanspoelen.”

Wanneer wist u dat u weg moest?

“Zondag kreeg ik een telefoontje van de ambassade, die had overlegd met de journalistenvakbond NVJ en Buitenlandse Zaken. Dat was net een dag nadat ik voor het eerst op sociale media had gekeken wat er allemaal over me geschreven werd. Daar was ik zo ziek van geworden, dat ik er paniekaanvallen van kreeg. Zelfs tijdens dat telefoongesprek kon ik af en toe niet praten van de stress.”

U werd bedreigd.

“‘We moeten haar kaalscheren, met pek en veren in zee gooien opdat ze verdrinkt samen met de vluchtelingen, rot op naar Erdogan en laat haar door veertig Turken verkracht worden!’ Dat soort dingen. Daar gaat je ziel behoorlijk van dood, als je dat te veel leest. Het enige wat je kunt doen, is dat niet lezen.”

“Het begon al meteen na de persconferentie. Eerst werden mijn fotograaf en ik gevolgd door een vrouw, en later, toen we in een café zaten, door twee mannen. Ik ben naar ze toe gegaan en heb gezegd: hé luister eens, als jullie me toch volgen, willen jullie dan een drankje van me? Toen werden ze rood en dropen af.”

Hier kunt u nog om lachen.

“Een dag later stond mijn telefoon roodgloeiend, iedereen wilde me spreken. Ik heb die hele dag niet op sociale media gekeken. In de avond was ik even naar een minimarket. Die was helverlicht, ik denk dat iemand mij aan mijn rode hoed herkend heeft. Toen ik buiten kwam, liep er een man achter me aan die schreeuwde: ‘Turkenhoer, Turkenspion!’ Hij gooide een steen naar me toe die net mijn voorhoofd schampte.”

Hoe vindt u dat de Nederlandse media omgaan met de vluchtelingencrisis?

“Kut. Ze doen er veel te weinig aan. Het drama, de hel aan de EU-grens is zo gigantisch dat er elke week op minstens twee talkshows aandacht aan besteed zou moeten worden. Kijk naar wat er nu aan de Poolse grens met Belarus gebeurt. Het is oorlog! Wij laten mensen creperen en niemand doet iets.”

Begrijpt u waarom het zo gaat?

“Primo Levi zei het al: het is de mens eigen de vreemdeling als vijand te zien. Als dat gedachtegoed een rationele basis krijgt en het vijandbeeld wordt gecultiveerd, kom je altijd uit bij het Lager, het concentratiekamp. En zie: met 300 miljoen euro EU-geld worden op zeven Griekse eilanden gesloten massadetentiecentra gebouwd. Het eerste, op Samos, is net geopend; ik mocht in mei mee met europarlementariër Tineke Strik voor een rondleiding. Het ziet eruit als Auschwitz. IJzeren hekken met prikkeldraad en daarbinnen nog weer ijzeren hekken. Mitsotakis schepte op over de kinderspeeltuin. We hebben er gestaan en alledrie staan huilen, Strik, haar assistent en ik. Moesten daar kindjes spelen? Tussen het prikkeldraad, geen sprankje groen, geen schaduw, niks? Daar stonden dan een paar plastic hobbelpaarden en een wip. Het was de antispeeltuin.”

In Nederland klonk kritiek op uw optreden. Job Cohen zei: met deze vraag had u de premier meteen in de gordijnen, u heeft geen antwoord gekregen. Emeritus hoogleraar journalistiek Marc Chavannes vond het geen verstandige zet.

“Tja. Al die mannetjes kunnen nu wel zeggen: dat mevrouwtje heeft het niet goed gedaan, want oh-oh-oh, de toon staat hun niet aan, maar ze hebben het niet over waar het over moet gaan. De tijd voor beleefdheid was voorbij. In Griekenland zijn heel veel mensen boos op me, maar er zijn ook heel veel mensen naar me toe gekomen, huilend soms, dat ze zo blij zijn dat ik dit gezegd heb, dat ze zich schamen voor hun land. Ik weet één ding zeker: als ik de vraag niet op deze manier zou hebben gesteld, was het geen issue geworden. Nu kunnen ze nooit meer liegen over de pushbacks.”

Zou u zeggen dat u nog journalist bent, of bent u activist geworden?

“De Nobelprijswinnaar Maria Ressa zei: in het gevecht om de feiten en de waarheid is journalistiek activisme. Als je geen activist bent, ben je geen journalist.”

Is dit het waard geweest?

“De prijs is hoog. Als vrouw heb je de neiging altijd naar het negatieve te kijken, maar er is ook heel veel steun. Het bijeffect is dat er nu een fel debat is opgelaaid in Griekenland over de rol van de pers. Want wat Mitsotakis eigenlijk antwoordde, is: het is mij twee jaar lang gelukt de Griekse pers de mond te snoeren, en jij, stout meisje, doet niet mee, dus daar zul je voor boeten. Er is een lijst uitgelekt waaruit bleek dat veel Griekse journalisten, ook mensen van naam, op de loonlijst van de regering stonden. Dat is slecht voor de democratie. Die discussie is nu op gang gekomen. Dat had ik niet verwacht.”

Ingeborg Beugel

Ingeborg Beugel (1960) is journalist en televisiemaker. Ze maakte onder meer een docuserie over de Amsterdamse familie Tokkie en Hotel Athene, over de Griekse crisis. Tijdens de oorlog in voormalig Joegoslavië werkte ze vanuit Griekenland als correspondent in de Balkan en sinds 2016 woont en werkt ze er weer.