Nieuws

Concertgebouworkest komt op 10 juni waarschijnlijk met chef-dirigent Mäkelä als opvolger van Gatti

De directie van het Concertgebouworkest zal op 10 juni tijdens een persbijeenkomst in de Spiegelzaal van het Concertgebouw aankondigen wie de opvolger wordt van Daniele Gatti. Het orkest krijgt dan de achtste chef-dirigent in 134 jaar. De jeugdige Fin Klaus Mäkelä lijkt de voornaamste kandidaat.

Erik Voermans
De jonge Klaus Mäkelä aan het werk bij het Orchestre de Paris. Beeld Mathias Benguigui / Pasco&Co
De jonge Klaus Mäkelä aan het werk bij het Orchestre de Paris.Beeld Mathias Benguigui / Pasco&Co

In een persbericht wordt het zo door de directie van het Concertgebouworkest geformuleerd: ‘Wij zullen dan de nationale en internationale pers informeren over mooi nieuws aangaande onze zoektocht naar onze nieuwe chef-dirigent.’

Van alle kandidaten die worden genoemd is de heel jonge Fin Klaus Mäkelä (26) de waarschijnlijkste. Voor het Concertgebouworkest zou deze benoeming een nieuwigheid zijn. Niet eerder zou het officiële debuut zo lang na de bekendmaking plaatsvinden. Wel koos het eerder voor piepjonge chefs. Willem Mengelberg was 24 en Bernard Haitink 33 toen ze ‘eerste dirigent’ werden.

Gekte

Het illustreert de gekte die de laatste jaren in orkestenland regeert. Dirigenten worden soms al na een enkel concert of één programma gevraagd chef te worden. Kijk naar Lorenzo Viotti bij het Nederlands Philharmonisch Orkest, die meteen ook chef werd van De Nationale Opera, hoewel hij daar nog nooit in de bak had gestaan.

Slagvaardigheid op de dirigentenmarkt is tegenwoordig een noodzaak. In dat opzicht mag het Concertgebouworkest zich in de handen knijpen, want er zijn nog meer toporkesten naarstig op zoek naar een chef. Denk aan de Münchner Philharmoniker, die sinds het ontslag van Poetinvazal Valeri Gergjev om de oorlog in Oekraïne zonder chef zit. De Chicago Symphony, die op zoek is naar een opvolger van de aan het einde van het seizoen vertrekkende Riccardo Muti (sinds 2010 chef).

De Staatskapelle Dresden en de New York Philharmonic zijn ook op zoek. In Dresden wordt het contract met de zittende chef, Christian Thielemann, na 2024 niet verlengd, omdat hij door cultuurminister Barbara Klepsch niet de juiste persoon wordt geacht voor een modernisering. En in New York stapt Jaap van Zweden op datzelfde moment uit eigen beweging op, na een herijking van zijn prioriteiten in het leven als gevolg van de coronacrisis.

Bijzondere klik met Mäkelä

Allemaal hadden ze, als we de kranten mogen geloven, een oogje op Mäkelä, de een wat serieuzer dan de ander. Als het Mäkelä wordt, zullen de musici van het Concertgebouworkest, die bepalend zijn als het over de keuze van een nieuwe chef gaat, in meerderheid blij zijn. De chemie tussen hen en de Fin, afkomstig uit de school van de fameuze dirigentensmid Jorma Panula, was meteen sinds zijn debuutconcert in september 2020 bijzonder. Zo bijzonder dat hij meteen in december terugkeerde en het jaar daarna opnieuw.

Het orkest zou hem ‘op de groei’ nemen, zoals destijds ook Bernard Haitink, die zich daarna niet onaardig ontwikkelde. In Oslo, waar Mäkelä sinds vorig jaar de chef is en dat nog tot 2027 zal blijven, en in Parijs, waar hij nog tot 2028 vastzit aan het Orchestre National de France, zal hij ervaring opdoen. Daarvan kan straks het Concertgebouworkest alleen maar voordeel hebben. Indien hij in Amsterdam als achtste chef aantreedt, is hij 31. Nog steeds piepjong voor een dirigent.

Andere kandidaten zijn eventueel de Let Andris Nelsons en de Fin Santtu-Matias Rouvali (misschien wel de interessantste jonge dirigent van allemaal; hij is 36). Ook zij staan voorlopig nog elders onder contract. Voor Nelsons geldt bij de Boston Symphony de zogeheten ‘evergeen-clausule’, die inhoudt dat zijn contract (tot 2025) automatisch wordt verlengd, tenzij beide partijen anders besluiten. En bij het Gewandhausorchester zit hij nog tot 2027 vast. Ook Rouvali is momenteel chef van twee orkesten: van tot Londense Philharmonia tot 2027 en van de Göteborgs Symfoniker tot 2025.

Meer over