PlusBoekrecensie

Componist Alice Augustus is kwaad, in de nieuwe roman van Anna Enquist. De hele tijd, om alles

In Sloop van Anna Enquist paart de succesvolle componist Alice Augustus een monomane zwangerschapswens aan een obsessie met het leven van Joseph Haydn.

Marjolijn De Cocq
null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Alice Augustus is componist en docent aan het Stedelijk Conservatorium, waar ze ooit als extreem gedreven meisje tussen de jongens in de richting compositie een deels ook zelfverkozen vreemde eend in de bijt was. Als dochter van een ongeïnteresseerde vader en een ondermijnend ijzige moeder heeft ze een therapieverleden.

De musicus en psychoanalyticus Anna Enquist is, zoals vaker in het oeuvre van de schrijver Anna Enquist, niet ver weg in haar nieuwe roman Sloop.

Advertentiemuziekjes

Maar nu is Alice Augustus succesvol (Grote Compositieprijs gewonnen). En rijk (verdient stiekem bakken vol geld met advertentiemuziekjes). Alleen: Alice Augustus is ook kwaad. De hele tijd. Om alles.

Om haar vruchteloze gang naar de fertiliteitskliniek: ‘Een op raadselachtige wijze leeg blijvende baarmoeder, dat ben ik.’ Om haar oude leermeester, die hun verhouding in wat nu een #MeToosetting zou zijn verbrak om haar niet met zijn aftakelende zelf op te zadelen. Om haar man Mark, die niet verheelt dat zij hun goede leventje verpest met haar monomane zwangerschapswens. Om die ouders, ook, natuurlijk.

Het maakt Alice Augustus niet tot de fijnste en meest fijnzinnige verteller. Maar Enquist weet hoe een plot te ontvouwen. Met sprongen terug in de tijd groeit begrip voor wat eerst toch vooral een nare, zelfzuchtige vrouw lijkt – die zich met haar ‘donker, onvervuld’ verlangen ook nog eens, haast zelfverlekkerd, spiegelt aan componist Joseph Haydn en diens onvruchtbare echtgenote.

Geheim kind

Kún je moeder zijn als componist, vergt de muziek niet totale toewijding? Beethoven, Brahms, Schubert, Bruckner hadden geen kinderen, heeft haar leermeester haar ooit voorgehouden, Liszt, Chopin, Ravel ook niet. ‘En Haydn, Haydn, Haydn. Je bent in uitzonderlijk goed gezelschap als je kinderloos blijft.’ (Maar: had Haydn niet een geheim kind met de getrouwde Italiaanse zangeres Luigia Polzelli?)

Dwangmatig is Alice Augustus bezig met de componist. ‘Ik lees te veel over hem,’ constateert ze zelf – een teveel dat meanderend in Sloop is opgenomen en alsof we dat Haydn, Haydn, Haydn niet allang hadden begrepen ook nog de expliciete mededeling: ‘Hij is haar voorbeeld.’

Er blijft hoe dan ook weinig tussen de regels in deze roman, waarin bovendien nog de composities worden uitgewerkt. Maar het is in haar muziekstukken dat Alice Augustus haar kwade ik kan afschudden – en bij die opdracht voor het jubilerend grootstedelijk orkest, met een haast verborgen ‘dubbel bonkje’ van een gedroomd, touwtjespringend dochtertje, zou je eigenlijk de soundtrack willen.

null Beeld

Sloop
Anna Enquist
De Arbeiderspers, €22,50
296 blz.

Meer over