PlusInterview

Choreografe Marina Mascarell onderzoekt het lichaam in de ruimte: ‘Mensen zijn niet belangrijker dan al het andere’

Beeld uit ‘How to cope with a sunset when the horizon has been dismantled’.  Beeld Rahi Rezvani
Beeld uit ‘How to cope with a sunset when the horizon has been dismantled’.Beeld Rahi Rezvani

Voor Marina Mascarells eerste choreografie voor Nederlands Dans Theater 1 werkte ze intensief samen met de dansers, die zich lieten inspireren door decor en muziek, en de plek van het menselijk lichaam in de omgeving. ‘Uitgangspunt was steeds om niet ons eerste idee te volgen.’

Jacq. Algra

“Toen artistiek directeur Emily Molnar mij vroeg een werk te maken voor Traces left within, naast Jiri Kylián en Marco Goecke, was ik me ervan bewust dat dat twee hooggewaardeerde heren zijn.” De Spaanse Marina Mascarell (Oliva, 1980) kan er wel om lachen: “Een extra reden om zelf ook met iets goeds te komen.”

Mascarell danste vier jaar bij het Nederlands Dans Theater en maakt inmiddels al ruim een decennium eigen stukken. De eerste uitnodigingen daarvoor kwamen van productiehuis Korzo in Den Haag. Göteborgs Danskompani, Lyon Opera Ballet, Dance Forum Taipei en andere gezelschappen volgden. Daarnaast is ze associate artist van het danshuis Mercat de les Flors in Barcelona. Voor NDT2 maakte ze eerder A hefty flood.

“Meestal ligt uitgebreid onderzoek aan de hand van literatuur of interviews aan de basis van een nieuwe choreografie. Dit keer is dat muziek; van NDT kreeg ik het verzoek om composities te kiezen voor orkest. Aan How to cope with a sunset when te horizon has been dismantled heb ik daardoor op een hele andere manier gewerkt. Dat is verfrissend.”

Het Balletorkest zou de composities spelen zodra Mascarells dansers de vloer betraden, wat vanwege covidmaatregelen uiteindelijk niet doorging.

“Maar ik heb wel naar miljoenen stukken geluisterd en muziek gevonden waar ik van geniet. Daarnaast ging het me vooral om een contrasterende combinatie. Ik wilde uitproberen hoe het lichaam zich verhoudt tot totaal verschillende dingen.”

Mascarell koos werken die in de afgelopen twee eeuwen het licht zagen en samen een collectie ‘witte mannelijke referentiepunten van de westerse muziek’ vormen: Wagners Vorspiel bij Das Rheingold, Cages Eight Whiskus, Ligeti’s Allegro grazioso uit Six Bagatelles for Wind Quintet en Sibelius’ Valse Triste uit 2 Pieces for Kuolema.

Rode draad

“Met de dansers is uitgebreid gesproken over wat deze componisten bezighield, welke invloed ze hebben gehad. Daarna zijn we gaan uitproberen wat we qua beweging allemaal met deze stukken zouden kunnen. Uitgangspunt was telkens om niet ons eerste idee te volgen, maar te gaan voor alternatieve routes. Dat is een rode draad in mijn werk: ik bevraag altijd vaste referentiepunten en dat doe ik nu met muziek uit het verleden. Samen met de dansers ga ik op zoek naar een manier om daar een nieuwe betekenis aan te geven.”

Marina Mascarell. Beeld Tessa Veldhorst
Marina Mascarell.Beeld Tessa Veldhorst

Dat heeft alles te maken met de tijd waarin we leven, vindt Mascarell: “We moeten het verleden opnieuw bekijken. Alles is aan het schuiven: ideeën over gender, politiek, klimaat en steden. Feminisme en posthumanisme leveren een nieuwe insteek om onze verhouding ten opzichte van elkaar en onze omgeving opnieuw uit te zoeken. Het gaat om een totale transformatie.”

Een zacht huidje

Het toneelbeeld van How to cope... oogt als een soort ijsschotsenlandschap, de omgeving van een ijsbeer. vaste ontwerper Ludmila Rodrigues ontwierp witte objecten, met geen enkele rechte hoek of lijn, die dankzij Leticia Skrycky prachtig worden belicht. Wat er op het eerste gezicht solide uitziet, blijkt variabel en veerkrachtig.

“De objecten zijn van schuim, met een laag latex aan de buitenkant. Alsof ze een soort zacht huidje hebben. Erg aangenaam voor het lijf, maar je hebt ook grip: je kunt er in allerlei houdingen op zitten, liggen, hangen. De dansers vinden het heerlijk om mee te werken.”

Dankzij de dansers bewegen die objecten ook door de ruimte. Na afloop wordt er een meegedragen tijdens het applaus.

Mascarells, lachend: “Ja, ik behandel het decor als performer. Het is ook een beetje als grap bedoeld. Het is belangrijk dat de dansers zich op een respectvolle manier tot hun omgeving verhouden: ze tasten af en passen zich aan. Dat is een metafoor voor de ideale situatie in de toekomst. Ik vind namelijk dat mensen niet belangrijker zijn dan al het andere. Dat dachten we wel, maar nu is het tijd dat we onze plaats leren kennen.”

How to cope with a sunset when the horizon has been dismantled / Traces left within, Nederlands Dans Theater 1. Te zien op 15 & 16 februari, Internationaal Theater Amsterdam

Meer over