PlusGalerierecensie

Charlotte Caspers nodigt de kijker uit om te bewegen

Het gouden landschap en een andere monochroom van Charlotte Caspers bij galerie Eenwerk. Beeld Peter Cox
Het gouden landschap en een andere monochroom van Charlotte Caspers bij galerie Eenwerk.Beeld Peter Cox

De Perzische filosoof en theoloog Al-Ghazali (1058-1111) schreef over een geschil tussen de Grieken en Chinezen over de beste teken- en schilderkunst. Het verhaal werd later ook door andere schrijvers verteld en kent diverse varianten, maar het komt ongeveer op het volgende neer. Om het dispuut tussen de Grieken en de Chinezen te slechten stelde de heerser een ruimte beschikbaar, die in het midden werd gescheiden door een gordijn. Aan de ene kant maakten de Grieken een voorstelling, een jachtscène in een landschap, terwijl de Chinezen hun muur gingen schuren en polijsten. Toen het gordijn werd weggehaald, bleek dat de Grieken een prachtige voorstelling hadden gemaakt. Toch werden zij overtroefd door de Chinezen die hun muur spiegelglad hadden gepolijst. De wand van de Grieken werd er als het ware in opgenomen en kreeg daarbij ook nog een bijzondere sprankeling. In latere versies werd de uitslag ook wel beschouwd als een gelijkspel.

Hazenlijm en bladgoud

Het verhaal is uitgelegd als een tegenstelling tussen de actieve productie van beelden en het passief ontvangen van visuele prikkels, of tussen wetenschap en mystiek als wegen naar wijsheid. In hedendaagse termen zou je de wedstrijd kunnen zien als een strijd tussen visuele en conceptuele kunst. Het verhaal klinkt door in het werk van Charlotte Caspers, die een ruimtevullende installatie heeft gemaakt bij Eenwerk. Aan een wand heeft Caspers houten panelen opgehangen van verschillende rechthoekige formaten. Ze zijn in twee- of viertallen gegroepeerd en elk paneel is monochroom bewerkt.

Het gaat daarbij vooral om de grondstoffen. Caspers is opgeleid als kunsthistorica en schilderijenrestaurator. Ze had middeleeuwse schildertechnieken voor ogen bij het maken van de monochromen, waarin materialen zijn verwerkt als aardpigmenten, krijt, hazenlijm en bladgoud. Zo is een van de panelen gevuld met een laag krijt die afkomstig is uit aardlagen die vroeger de zeebodem vormden. Het schilderij is gemaakt met grondstoffen uit het landschap.

Sommige panelen stellen landschappen voor. Een groot werk is helemaal bedekt met bladgoud, waarbij Caspers een horizon in het materiaal heeft gekerfd. Met een paar glooiende lijnen weet ze het beeld van een landschap met heuvels op te roepen.

Horizon als afbakening

Daarnaast komt de ‘Chinese’ kant van het verhaal om de hoek kijken. Als je voor het gouden oppervlak staat, zie je jezelf in het kunstwerk terug. Je wordt ook uitgenodigd om te bewegen. Hoe dichterbij je komt, hoe scherper het beeld.

Dingen die verder weg zijn, zijn vager, maar de horizon blijft altijd de scherpe afbakening van aarde en lucht. De hele ruimte wordt uiteindelijk onderdeel van het gouden paneel, inclusief de kunstwerken op de tegenoverliggende muur.

Beyond landscape

Charlotte Caspers
Eenwerk, Koninginneweg 176
Te zien t/m 26/6

Meer over