PlusInterview

Cabaretier Aron Elstak: ‘Annie M.G. Schmidt is de grootste’

Cabaretier Aron Elstak: ‘Ik vind het bizar dat sommige mensen altijd de neiging hebben de kleinste nieuwsberichten op te blazen tot iets veel groters.' Beeld Marc Driessen
Cabaretier Aron Elstak: ‘Ik vind het bizar dat sommige mensen altijd de neiging hebben de kleinste nieuwsberichten op te blazen tot iets veel groters.'Beeld Marc Driessen

Aron Elstak is een van de acht cabaretiers die een nieuw nummer schreven dat is geïnspireerd op het werk van Annie M.G. Schmidt. Het werd #Jacques, een moderne versie van Hendrik Haan. ‘Dat is een ogenschijnlijk simpel liedje, maar ze vat er wel de kern van ons menszijn in samen.’

Mike Peek

Op 21-jarige leeftijd toerde Aron Elstak voor het eerst met een avondvullend programma langs de theaters. Hij bracht traditioneel cabaret dat niet leek te passen bij zijn jeugdige voorkomen: grapje, liedje, typetje... Elstak houdt van die klassieke kleinkunst, maar vindt nu dat het hem destijds wel aan urgentie ontbrak.

“Die vorm groeide uit tot mijn handelsmerk. Het was heel erg Sonneveld wat ik deed. Ik vertelde leuke verhalen, maar werd nauwelijks persoonlijk. Mijn tweede programma ging daar ook deels over. Ik zei: ‘Ik wil gewoon mooie dingen voor u maken.’ Ik ben niet zo geëngageerd.”

Dat is nu anders. Bij het radioprogramma Spijkers met Koppen leerde Elstak om in snel tempo liederen te schrijven die gebaseerd zijn op actuele gebeurtenissen. Hij ontwikkelde meningen, maar behield zijn liefde voor de klassieke vorm. Toen het Amsterdams Kleinkunst Festival een tekst- en compositieopdracht uitschreef – maak een lied geïnspireerd op een nummer van Annie M.G. Schmidt – hoefde Elstak dan ook niet lang na te denken.

“Ik dacht: dit moet ik doen. Ik vind Annie de grootste. Ze was samen met Harry Bannink de grondlegger van de Nederlandse musical en heeft een gigantische invloed gehad op het vaderlandse cabaret. Ik voel ook echt een persoonlijke binding met haar taal en persoonlijkheid. Dat cynische en ironische vind ik te gek. Het is heel knap als je met een ogenschijnlijke lichtheid en nuance zulke wezenlijke dingen kunt zeggen. Ze was haar tijd ver vooruit met standpunten over bijvoorbeeld homoseksualiteit, maar bleef gewoon Annie. Haar taal is altijd duidelijk, nooit wollig.”

Hendrik Haan

Elstak baseerde zijn lied op Hendrik Haan, dat Schmidt schreef voor de televisieserie Ja Zuster, Nee Zuster. De tekst gaat over hoe een onbeduidend incident – Haan laat de kraan openstaan – door geroddel lijkt uit te groeien tot een ramp van haast Bijbelse proporties.

“Het is een ogenschijnlijk simpel liedje, maar ze vat er wel de kern van ons mens-zijn in samen. Er zit superveel cynisme in over onze drang naar sensatie. Ik wilde dat vertalen naar hoe we ons online gedragen. Ik vind het bizar dat sommige mensen altijd de neiging hebben de kleinste nieuwsberichten op te blazen tot iets veel groters. Ze maken er hun eigen verhaal van en deinzen er niet voor terug anderen in hun tweets het leven zuur te maken.”

#Jacques gaat over een talkshowhost die het in coronatijd waagt te kuchen in bijzijn van zijn gast. Al snel klotst de verontwaardiging op sociale media tegen de digitale plinten. Binnen 24 uur wordt de voorheen geliefde presentator beschuldigd van steeds grotere misdaden, tot pedofilie aan toe.

“Onze denkbeelden veranderen natuurlijk wel. Wat Annie ooit zei over homo’s is nu gemeengoed, maar de mens blijft in essentie hetzelfde. Het geroddel, het jezelf beter willen voelen dan de ander, ik denk niet dat het ooit zal verdwijnen. Alleen de vorm evolueert. En je ziet tegenwoordig ook vaak dat een oordeel heel snel kantelt. In mijn lied biedt Jacques zijn excuses aan en dan staat het hele land plotseling weer achter hem. Alles is vreselijk óf geweldig, voor een tussenweg bestaat eigenlijk geen ruimte meer.”

Liedje als een puzzel

Harry Bannink verzorgde de compositie voor veel van Schmidts bekendste liederen. Elstak schrijft de muziek doorgaans zelf. “Ik vind het leuk om een liedje te zien als een puzzel. Ik hou erg van taal en voor mij is er niets fijner dan achter de piano ontdekken welke melodie het best past bij een tekst. #Jacques is een heel verhalend lied. Tijdens het maken dacht ik dat het misschien te wollig of te musical-achtig zou worden, maar dat is dankzij het tango-arrangement volgens mij helemaal goed gekomen.”

“Ik vind het belangrijk om het klassieke theaterlied in leven te houden. Daar draagt deze mooie opdracht zeker aan bij. Die nostalgische vorm werkt nog steeds, als je maar iets relevants te zeggen hebt in het hier en nu. Een lied is zo krachtig. Het raakt op een gevoelsniveau, waardoor je er als luisteraar direct verbinding mee maakt. Een politicus doet er soms een jaar over om iets duidelijk uit te leggen, terwijl hij het ook in één regel had kunnen zingen.”

AKF Nieuw Werk – in de geest van Annie

Het Amsterdams Kleinkunst Festival schreef de Annie M.G. Schmidt-opdracht vorig jaar uit in samenwerking met Buma Cultuur en het ministerie van OCW. Het doel was om artiesten te helpen in coronatijd. Alle onderstaande liederen zijn via de playlist AKF Nieuw Werk te beluisteren op Spotify en op akf.nl. In april volgt nog een nummer van Jan Rot.
Aron Elstak – #Jacques. Tekst en compositie: Aron Elstak.
Kafka – De wereld wiebelt. Tekst: Dafne Holtland, compositie: Frank van Kasteren.
Martijn Kardol – Niks aan de hand. Tekst en compositie: Martijn Kardol.
Paul de Leeuw – Afgegleden. Tekst: Jan Beuving, compositie: Tom Dicke.
Maartje & Kine – Om de wereld mee te zien. Tekst: Joost Oomen, compositie: Maartje de Boer & Kine Håndlykken.
Rosa da Silva – We moeten door. Tekst: Tim Teunissen, compositie en arrangement: Sergio Escoda.
Joost Spijkers en Loes Luca – Slaapliedjes. Tekst: Peer Wittenbols, compositie: Stanislav Mitrović.

Meer over