Galerierecensie

Bij designcollectief Droog overheerst de ‘yes we can-houding’

Edo Dijksterhuis
The World As We Don't Know It in @droog. Beeld Thijs Wolzak
The World As We Don't Know It in @droog.Beeld Thijs Wolzak

In 2008 had Ecuador een internationale primeur. Het hooggerechtshof bepaalde dat voortaan niet alleen mensen maar ook bomen, rivieren en dieren in de Amazone rechten hebben en legde die vast in de grondwet. In het videowerk Forest Law laten Ursula Biemann en Paulo Tavares een lokale medicijnman aan het woord die tijdens zijn rondgang door zijn ‘organische apotheek’ vertelt over de succesvolle strijd tegen de olie- en mijnbouwbedrijven.

Die ‘yes we can-houding’ vormt de grondtoon van The World As We Don’t Know It. Anders dan de meeste tentoonstellingen over klimaatverandering overheerst hier niet dystopische doem maar een aanpakkersmentaliteit. Dat heeft natuurlijk alles te maken met de locatie: @droog, het platform van het gelijknamige designcollectief dat sinds begin jaren 90 Dutch Design tot grote hoogte heeft gestuwd. Ontwerpers denken nu eenmaal liever in oplossingen dan problemen.

Fiksen en filosoferen

Maar Droog-oprichter en tentoonstellingssamensteller Renny Ramakers weet de valkuil van al te blij maakbaarheidsoptimisme te vermijden. Dat doet ze door ook werk van kunstenaars op te nemen, dat minder gericht is op fiksen en meer op filosoferen. Zo legt Otobong Nkanga in een schitterend wandkleed en bijna hypnotiserende video verbanden tussen landschapsverminking, het levensgevaarlijke werk van mijnwerkers en onze zucht naar bling. Katie Paterson plantte duizend bomen die het papier leveren voor een bibliotheek met boeken over klimaatverandering die pas over 93 jaar worden gepubliceerd: een poëtisch cadeau aan toekomstige generaties.

Maar het zijn vooral de designprojecten die het hart sneller doen kloppen. De nieuwe generatie ontwerpers stelt zich bescheiden op en gaat een actief verbond aan met de natuur als coauteur. Studio Klarenbeek & Dros maakte uit zeewier biopolymeren, waarbij de productie ook nog eens CO2-reductie oplevert. De bacteriën van Teresa van Dongen zetten water en azijn om in energie waar een lamp op brandt. En Ziega van den Berk combineert windmolens op de Doggersbank met ecologisch herstel van de zeebodem.

Ecopropaganda

Om de geesten rijp te maken voor dit soort projecten is echter wel een mentaliteitsverandering nodig – en daar kan de kunst weer een rol spelen. Jonas Staal pleit voor actieve ecopropaganda. En het Finse duo Haapoja & Gustafsson spreekt van een ‘crisis van menselijkheid’, die ons noopt tot het herdefiniëren van wie wij zijn en wat ons positie op aarde is.

Alle regeringsleiders die nu de Glasgow Summit bijwonen zouden deze tentoonstelling moeten bezoeken. Dan realiseren ze zich misschien beter dat er meer mogelijk is dan de diplomatieke koehandel waar de top onvermijdelijk weer op gaat uitdraaien. De ideeën hoeven ze niet te bedenken, dat doen de creatieven wel. Zij moeten daadkrachtig beleid maken en zorgen dat het wordt uitgevoerd. Want dat laatste is doorgaans de bottleneck. Zo beleefde Ecuador vorig jaar april een vreselijke milieuramp toen zestienduizend vaten olie de Cocarivier in stroomden. De nieuwe grondwet ten spijt wacht de lokale bevolking anderhalf jaar later nog steeds op de schoonmaak en compensatiebetalingen.

The World As We Don’t Know It

Waar @droog, Staalstraat 7B
Te zien t/m 12 januari

Meer over