PlusFilmrecensie

Benefietvoorstelling: hoe Oekraïne een eeuw geleden al zuchtte onder Stalinistisch bewind

De Oekraïense film The Guide is deze week te zien tijdens diverse benefietvoorstellingen voor Giro 555. De film uit 2014 voert ons mee naar de jaren dertig, toen miljoenen Oekraïners omkwamen tijdens een door het Stalinistisch bewind veroorzaakte hongersnood.

Joost Broeren-Huitenga
De jonge Peter (Anton Sviatoslav Greene) moet vluchten voor de Russen in de Oekraïense film ‘The Guide’.  Beeld
De jonge Peter (Anton Sviatoslav Greene) moet vluchten voor de Russen in de Oekraïense film ‘The Guide’.

De afgelopen weken waren in speciale benefietvertoningen al meerdere Oekraïense films te zien over de aanloop naar de huidige oorlog met Rusland. Films als het documentaire-achtige Donbass (2018) van Sergei Loznitsa, en het meesterlijke Reflection (2021) van Valentyn Vasyanovych.

The Guide, dat zich deze week in dat rijtje benefietfilms schaart, draait in zekere zin ook om de voorgeschiedenis van de oorlog, maar voert ons een stuk verder terug in de tijd. Om precies te zijn naar de zogenoemde Holodomor in de jaren dertig, de door het Stalinistische bewind aangewakkerde hongersnood waarbij miljoenen Oekraïners omkwamen.

The Guide werd al in 2014 uitgebracht, toen het huidige conflict zich pas net begon te ontvouwen. In eigen land was de film destijds al een groot succes – hij werd gekozen als officiële Oscarinzending – maar buiten Oekraïne werd hij vrijwel niet vertoond. Daar komt nu alsnog verandering in: vorige week werd de film tijdens benefietvertoningen gedraaid in honderden Amerikaanse bioscopen. Nu volgt Nederland.

De zeer klassiek vertelde film draait om twee dolende zielen tijdens de Holodomor. Ten eerste is dat de jonge Peter, zoon van een Amerikaanse ingenieur die zich aan communistische zijde schaarde, maar wordt omgebracht wanneer hij buiten zijn weten om wordt gebruikt om informatie over de Holodomor naar buiten te brengen.

De jongen moet op de vlucht voor kwaadaardige Russen en wordt daarbij geholpen door Ivan, een oudere kobzar – een specifiek Oekraïense traditie van rondreizende, blinde barden. Ivan is de tweede hoofdpersoon van de film, en zo gaat The Guide niet alleen over de Holodomor, maar ook over de stelselmatige uitroeiing van de kobzar door de Stalinistische machthebbers.

Dat is een hoop traumatische geschiedenis voor één film, en subtiel is het patriottische The Guide dan ook niet. Daar zijn de tijden nu ook niet naar.

The Guide

Regie Oles Sanin
Met Stanislav Boklan, Anton Sviatoslav Greene
Te zien in Cinecenter, Filmhallen, FC Hyena

Meer over