PlusFilmrecensie

Benedict Cumberbatch schittert in The Power of the Dog, een western over giftige mannelijkheid

Rancher Phil Burbank (Benedict Cumberbatch). Beeld KIRSTY GRIFFIN/NETFLIX
Rancher Phil Burbank (Benedict Cumberbatch).Beeld KIRSTY GRIFFIN/NETFLIX

The Power of the Dog is een hartverscheurende western over giftige mannelijkheid. Benedict Cumberbatch speelt overtuigend de wrede Phil, die meer diepgang blijkt te hebben dan eerst gedacht.

Roosje van der Kamp

De Netflixproductie The Power of The Dog kruipt langzaam onder de huid. Het drama speelt zich af in de uitgestrekte wildernis van Montana in de jaren twintig van de vorige eeuw, maar het hoofdpersonage is juist enorm gesloten. Met een ruw berglandschap als achtergrond schetst deze western een portret van een man die zijn omgeving en zichzelf langzaam vergiftigt met zijn eigen zelfonderdrukking.

The Power of the Dog is een western over giftige mannelijkheid gezien door de ‘vrouwelijke lens’ van regisseur Jane Campion (The Piano). Het verhaal speelt zich een stuk later af dan de klassieke western, in 1925, aan de vooravond van de moderniteit in Amerika. De artistieke, zachtaardige Peter (Kodi Smit-McPhee), die jeans en Converseschoenen draagt, vertegenwoordigt die moderniteit. Peter is de volwassen zoon van restauranteigenaar Rose (Kirsten Dunst op haar best als melancholische echtgenote), die trouwt met de rijke rancheigenaar George Burbank (Jesse Plemons).

Gevaren

Maar The Power of the Dog draait vooral om de wrede rancher Phil (Benedict Cumberbatch), de broer van George. In zijn beste rol tot nu toe verbeeldt Cumberbatch overtuigend hoe Phil zijn huisgenoten terroriseert. Campion focust vooral op zijn tred — knieën naar buiten gekeerd, zware stappen, logge schoenen. Het geluid van zijn voetstappen is genoeg om vooral Rose te doen huiveren.

He’s cold,” zegt Peter over Phil, de broer van zijn nieuwe stiefvader. “He’s just a man, Peter,” antwoordt Rose, de weemoed op haar gezicht. “He’s just another man.” Op scherpe wijze ontleedt The Power of the Dog de gevaren van Phils overdreven masculiniteit. De gevaren voor de personen rondom de macho man, die stuk voor stuk slachtoffer worden van zijn giftige tong, maar ook de gevaren voor hemzelf. Want uiteindelijk is het vooral Phil die aan zichzelf ten onder gaat.

Campion vertelt dit verhaal in kleine dialogen. Heftige gebeurtenissen zien we juist niet, maar aan de uitval wordt volop aandacht besteed. De verschillen tussen de vier personages worden duidelijk gemaakt met kleine gebaren. Aan het begin van de film laat Peter bijvoorbeeld een foto zien aan zijn moeder van een Amerikaanse mansion, een groot herenhuis met vele kamers. Ze zou daar nooit willen wonen, zegt Rose dan nog. Zo’n huis heeft namelijk veel te veel kamers om in je eentje schoon te houden. Ze vergeet daarbij natuurlijk dat rijke landeigenaren bediendes hebben die het huishouden regelen. Zo geeft ze in een opmerking meteen haar arbeidersklasse bloot.

Net als een ui

Sommige besprekingen van The Power of the Dog vallen over de troef die Campion lang in de hand houdt, alsof de ontdekking die Peter in de tweede helft van de film maakt over Phil voor de kijker ook uit de lucht komt gevallen. Campion heeft inderdaad een film gemaakt die langzaam meer en meer blootgeeft van zijn hoofdpersonage, maar het is geen film die totaal afhangt van een onthulling. In plaats daarvan pelt Campion geduldig de verschillende lagen van Phils persoonlijkheid; van zijn uiterlijke act van wrede masculiniteit tot zijn heimelijke, interne zachtheid. Net als een ui verraadt het buitenste, de harde en smoezelige laag, de aard van zijn binnenste.

Dat wil zeggen: waar de film uiteindelijk heengaat, is met een beetje oplettendheid al snel te ontwarren. Want hoewel Phil en Peter tegenpolen van elkaar zijn, wordt vanaf het begin van de film een parallel getrokken tussen de twee. Terwijl Peter bijvoorbeeld uit frustratie om Phils wreedheid buiten staat te hoelahoepen, draait Phil dezelfde soort rondjes met zijn stoel.

De twee mannen mogen dan op eerste oog van elkaar verschillen, beiden wijken af van de sociale normen die hen omringen. Peter is als serveerder te deftig voor het groezelige etablissement van zijn moeder en Phil is juist te slonzig om op het diner met de gouverneur te verschijnen. De ontdekking dat ze meer met elkaar gemeen hebben dan ze denken, en de liefde die voorzichtig tussen hen opbloeit, komt daarom niet als een verrassing, maar is een logische uitkomst van wat voorafging.

The Power of the Dog is hartverscheurend. Het is een film waarbij kleine dingen een enorm gewicht krijgen, maar vaak ook verkeerd worden begrepen. Campion wisselt kundig het perspectief af tussen de vier personages en onthult daarbij de verschillende aspecten van een hatelijke man, die meer diepgang blijkt te hebben dan op eerste oog lijkt.

Jane Campion

Regisseur, scenarioschrijver en producent Jane Campion is geboren in Nieuw-Zeeland. Haar films staan bekend om hun sterke vrouwenrollen. Ze won met The Piano (1993) als eerste vrouw de Palme d’Or op het filmfestival van Cannes en was de tweede vrouw ooit die genomineerd werd voor een Oscar voor beste regisseur, eveneens voor The Piano. Power of the Dog is haar zevende speelfilm en komt twaalf jaar na haar laatste, Bright Star (2009). In de tussentijd maakte ze de bekroonde serie Top of the Lake, over de zoektocht naar een vermist twaalfjarig meisje in Nieuw-Zeeland.

The Power of the Dog
Regie Jane Campion
Met Benedict Cumberbatch, Kirsten Dunst, Jesse Plemons
Te zien in Eye, de Filmhallen, Studio/K, De Uitkijk en op Netflix (vanaf 1 december)

Peter (Kodi Smit-McPhee). Beeld KIRSTY GRIFFIN/NETFLIX
Peter (Kodi Smit-McPhee).Beeld KIRSTY GRIFFIN/NETFLIX
Regisseur Jane Campion. Beeld ANP / AFP
Regisseur Jane Campion.Beeld ANP / AFP