PlusVoor alle leeftijden

Beginnelingen beschrijft dapperheid, doorzettingsvermogen en vindingrijkheid

Sommige kinderboeken ontstijgen de doelgroep die in de genrenaam besloten ligt. In deze rubriek licht Joukje Akveld boeken uit voor een publiek zonder bovengrens. Deze week: Beginnelingen van Joke van Leeuwen (Querido, € 16,99).

Joukje Akveld
null Beeld

Wie is Joke van Leeuwen?

Schrijver, dichter, illustrator, beeldend kunstenaar, theatermaker en performer van een grillig en hoogstaand oeuvre; er zijn weinig prijzen die ze niet heeft gewonnen. Een constante in haar werk zijn de eigengereide personages die zich met een onbevangen blik een weg zoeken in een complexe wereld.

Hoe past Beginnelingen in dat oeuvre?

Beginnelingen is non-fictie voor kinderen en bestaat uit 24 portretten van non-conformistische personen. Van Leeuwen focust op hun jeugd; alleen in een korte kadertekst komen hun verdiensten als volwassenen aan bod. Daarbij koos ze haar personages van over de hele wereld, dwars door de geschiedenis en uit uiteenlopende disciplines. Er zijn kunstenaars (Frida Kahlo, Ingmar Bergman), sporthelden (Pelé) en voorvechters van vrijheid, gelijkheid en kinderrechten (Sojourner Truth, Anton de Kom, Janusz Korczak). Maar er zijn ook kinderen die door hun ziekte nooit volwassen werden en door hun hoop en moed een voorbeeld vormen voor anderen (Nkosi Johnson die met aids werd geboren, Sadako Sasaki die de atoombom op Hiroshima meemaakte).

Wat maakt het boek bijzonder?

Van Leeuwens grondige research, de originele selectie die ver weg blijft van het eurocentrische perspectief dat vaak in kinderboeken overheerst en de lichtvoetige manier waarop ze heftige gebeurtenissen beschrijft. Slavernij, oorlog, armoede, honger en ziekte komen voorbij zonder dat het boek zwaarmoedig wordt. Indringend is het wel. Zo realiseert de besneden Nawal el Saadawi ‘dat ze een meisje was in een wereld die liever jongens wilde’ en spelen Vietnamese kinderen tijdens de Vietnamoorlog de oorlog na ‘alsof ze daarmee hun angst konden veranderen in moed.’

Wat maakt het een echt Joke van Leeuwen-boek?

De keuze van haar personages. Ook als volwassen lezer word je verrast met levensverhalen die je nog niet kende. Alle mensen die ze portretteert hebben iets subversiefs. Ze durven buiten de kaders van hun tijd te denken wat hen tot opzienbarende daden brengt. Deze portretten over dapperheid, doorzettingsvermogen en vindingrijkheid vormen een inspiratiebron voor iedereen, ongeacht leeftijd. Van Leeuwen zelf zou prachtig in het rijtje passen.