PlusTheaterrecensie

Before/After is een sfeervolle nachtrit langs verschillende levens

Wendy Lubberding
Op twee grote schermen wordt in close-up afgespeeld wat de camera’s in verschillende kamertjes op het labyrintische achtertoneel filmen. Beeld Andreas Etter
Op twee grote schermen wordt in close-up afgespeeld wat de camera’s in verschillende kamertjes op het labyrintische achtertoneel filmen.Beeld Andreas Etter

Guy Weizman en zijn team maakten met Before/After een theaterbewerking van mozaïekvertelling Vorher/Nachher van Roland Schimmelpfennig, waarin de herinneringen van een oude vrouw tot leven komen in een hotel. De collageachtige opzet is een goed vehikel voor Weizmans specifieke vorm van theater, met cross-overs tussen toneel, dans en muziek, invloeden uit de clubcultuur, een knipoog naar kink en een shot laconieke humor om het drama door te prikken. Hier komt daar een laag livevideo bij.

De onlineversie van Before/After was in april 2020 de eerste kennismaking met Nite Hotel, het onlineplatform van NNT/Club Guy & Roni, toen de coronapandemie het culturele leven had platgelegd. Ik herinner me die versie als dicht op de huid gefilmd, haast claustrofobisch. Wat me dus als eerste opvalt in de theaterzaal is het gelaagde ruimtegebruik van scenograaf Ascon de Nijs: het ondiepe voortoneel is een zwart-wit geblokte badkamer met badkuip, wastafel en douchecabine. Daarboven hangen twee grote schermen waarop in close-up wordt afgespeeld wat de camera’s in verschillende kamertjes op het labyrintische achtertoneel filmen. En daar weer achter is een immens halfrond achterdoek te zien met een droog, heuvelachtig landschap erop.

Schemergebied

Bien de Moor scharrelt als de oude vrouw rond in haar badkamer, gekleed in een onderjurk. Ze kijkt tegenwoordig niet graag meer in de spiegel, prevelt ze half tegen zichzelf, half tegen het publiek. Die toon, als een bezwering haast, overtuigt. Daardoor lijkt haar personage iemand die in het schemergebied verkeert tussen herinnering en realiteit, hardop pratend daartussen laverend. De Moor kan bovendien als geen ander het leeftijdloze gestalte geven; haar oude vrouw is tegelijk ook een kind met twinkelogen.

De wereld van haar herinneringen opent zich wanneer een koor van gemaskerde dansers in dezelfde onderjurken ons meeneemt naar het achtertoneel dat dienstdoet als hotel. Daar maken we mee hoe een jonge vrouw vreemdgaat en haar man daaraan kapotgaat, hoe een Russisch koppel met intiem genoegen bekvecht, hoe een vermoeide handelsreiziger in een schilderij valt, de conciërges de lampen vervangen en een ouder stel een begrafenis bezoekt. Een wetenschapper jaagt achter een dodelijk organisme aan en tussen alles door beweegt een spookachtige sfeerfanfare van piccolo’s. Het is als een Wes Andersonfilm, maar dan eentje waarin het zoete kleurenpalet is vervangen door de diepe kleuren van de nacht.

Hotelscènes

De hotelscènes worden gefilmd door cameramannen Lex Vesseur en Jelmer Buitenga en geprojecteerd op beide schermen. Soms zie je tegelijk hoe een scène voor de camera wordt gemaakt en wat de vertaling daarvan op het grote scherm is: lijken op het scherm de mensen in bed te liggen, zie je ze in werkelijkheid rechtop staan voor een wandje, hun kussens omhooghoudend tegen een oor. De dansers doen in deze geoliede machine dienst als plantentafels, toneelknechten, insecten en spoken.

Before/After is veel en vol. Te veel en te vol om alles te volgen, maar wie dat verlangen los kan laten, wordt meegevoerd op een lange sfeervolle nachtrit die steeds even halthoudt bij de herinneringen aan verschillende levens. Bijslapen kan later.

Theater

Before/After
Door NNT/Club Guy & Roni/Asko Schönberg/Slagwerk Den Haag
Gezien 17/11, Eindhoven
Nog te zien 23 t/m 25/11, ITA

Meer over