Plus

Ballerina Michaela DePrince: 'Ik wilde mezelf ombrengen'

Toen ballerina Michaela DePrince (23) haar achillespees scheurde, namen haar nachtmerries alles over. Inmiddels treedt ze weer op. 'Dansen is mijn manier van praten.'

Carla van der Wal
Balletdanser Michaela DePrince, gefotografeerd in Museum Voorlinden in Wassenaar Beeld Jacqueline de Haas
Balletdanser Michaela DePrince, gefotografeerd in Museum Voorlinden in WassenaarBeeld Jacqueline de Haas

Ergens vorig jaar, in het holst van de nacht, slokte het ­verleden Michaela DePrince op. De herinneringen aan Sierra Leone zaten haar altijd al op de hielen tijdens de nachtmerries waarin ze de gruwelen van de oorlog daar herbeleefde.

Maar nu zag ze niet alleen hoe haar dierbaren van toen daaraan ten prooi ­vielen, ze keek ook machteloos toe hoe geliefden van nu werden vermalen door het ­geweld uit haar vroegste ­kindertijd.

"Ik heb dit nooit naar buiten gebracht, maar ik wilde ­mezelf ombrengen. Ik had er alles voor over om maar niet meer te hoeven zien hoe iedereen van wie ik hou doodging, soms meermaals in één nacht, als de moordpartijen zich steeds herhaalden zonder dat ik me uit die nachtmerrie los kon maken."

"Het was alsof ik in een bubbel leefde, ik had het gevoel van alles en iedereen los te zijn geraakt. Soms sliep ik maar twee uur per nacht. Ik durfde niet te ­slapen, bang voor wat er zou komen."

'Duivelskind'
DePrince voelde zich plots een fraudeur als ze haar verhaal vertelde om anderen de hoop te bieden die ze zelf was kwijtgeraakt. Ze werd geboren als Mabinty Bangura en was nog maar enkele jaren oud toen haar vader werd doodgeschoten tijdens zijn werk in de mijnen; haar moeder stierf kort daarna, van de honger en door ziekte.

In het weeshuis waar haar oom haar achterliet, verzette ze zich tegen de 'tantes' die er de scepter zwaaiden. Ze was voor hen een nummer, waarmee haar rang in de groep werd aangegeven: 27. De allerlaatste plek. Haar huidziekte ­vitiligo, de oorzaak van witte vlekken op haar lijf, maakte van haar een 'duivelskind'.

In Sierra Leone waren mensen die voorbij de lichte plekken keken en van haar hielden. Ze stierven; na haar ouders de lerares die haar Engels bijbracht en zich over haar ontfermde. Rebellen slachtten de vrouw voor DePrince' ogen af. Maar de droom waarmee de lerares haar achterliet, die letterlijk kwam aanwaaien met de Saharawind, bleef ­leven.

War Child
Op een magazine dat in de tuin van het weeshuis waaide, zo in de armen van DePrince, stond een ballerina afgebeeld. De lerares had haar uitgelegd wat de vrouw deed, op de punten van haar tenen in een tutu. Ballet. De vierjarige Michaela had al eindeloos geoefend in de tuin van het weeshuis toen een pleegmoeder uit Amerika niet alleen haar, maar ook haar beste vriendinnetje adopteerde.

Samen gingen de meisjes op balletles, tot Michaela na eindeloos hard werken werd wat ze wilde. Ze maakte het, als ballerina. Sinds 2013 danst DePrince bij Het Nationale Ballet in Amsterdam.

Het verhaal van haar jeugd ging de hele wereld over. Ze vertelde het om aandacht te vragen voor het lot van oorlogskinderen zoals zij. Racisme in de overwegend witte balletwereld aan de kaak te stellen. Maar vooral: een licht te zijn voor anderen die gevangen zitten in een oorlog. Daarom ging ze aan de slag als ambassadeur voor War Child, een functie die haar meer dan wie ook past.

Verlammende angst
Toen haar nachtmerries alles overnamen, moest DePrince voor het eerst ook om een heel andere reden praten: om zichzelf te helpen. "Door het gebrek aan slaap kon ik de trainingen overdag amper volhouden. Maar ik ben heel goed in het verstoppen van mijn gevoelens. Ik deed het als kind al, zodat de tantes in het weeshuis niet konden zien dat ze me raakten met hun klappen."

null Beeld Jacqueline de Haas
Beeld Jacqueline de Haas

"Nu barstte ik bijna uit elkaar, terwijl ik deed alsof ik gelukkig was. Ik stapte naar een vriend toe, een danser net als ik. Hij wist meteen dat het ernst was. Vorig jaar juli is een posttraumatisch stresssyndroom vastgesteld. Dankzij die diagnose begreep ik wat er gebeurde toen ik me tijdens een fotoshoot in Parijs ineens niet meer kon bewegen. Het was alsof ik aan de vloer stond vastgelijmd."

Door het syndroom voelt ze een verlammende angst ­zodra ze iemand in camouflagekleding ziet. "Toen dictator Charles Taylor naar Den Haag kwam om te ­worden ­berecht, werd ik doodsbang. Wat als hij me zou vinden? Naast de angst worstel ik enorm met schuldgevoel, dat veel overlevenden van geweld kennen."

Beyoncé en Madonna
"Waarom haalde ik het wel en al die anderen van wie ik hield niet? Op mijn dieptepunt was ik ervan overtuigd dat niemand me zou missen als ik er niet meer zou zijn. Nu leer ik dat ik mezelf moet behandelen zoals ik mijn vrienden behandel."

Hou van jezelf, wie je ook bent, hoe je er ook uitziet. Weer een boodschap die DePrince wil uitdragen. Om zich heen heeft ze niet de minste vrouwen aan wie ze een voorbeeld kan nemen. Het telefoonnummer van Madonna staat in haar telefoon; de ­superster maakt een film over haar leven. Ze danste op Beyoncé's visuele album Lemonade.

"Mijn zus zei dat ik mijn hand nooit meer mocht wassen, nadat ik had kennisgemaakt met Beyoncé. Ik kon bijna niet bij de opnames voor Lemonade zijn. Toen Beyoncé zei dat het fijn was dat ik het toch had gered, flapte ik eruit: 'De eer is geheel aan mijn zijde.' Wie zegt zoiets?" Ze lacht.

Niet ­alleen vrouwen als Beyoncé en Madonna hebben haar ­laten zien dat je verandering teweeg kan brengen. Haar fans doen hetzelfde. "Ze herinneren me eraan ­waarom ik de dingen doe die ik doe, wat ik kan betekenen."

In een hokje
Soms vinden anderen het moeilijk hun problemen met haar te delen. Ze lijken al snel in het niet te vallen bij die van haar. "Ik heb weleens moeten zeggen dat de ander er ook toe doet. Ik snap hoe kleine dingen je óók dwars kunnen zitten. We hebben allemaal onze onzekerheden."

"Haar begrip eindigt als iemand het leven van DePrince een sprookje noemt. "Ik snap niet dat mensen mijn ervaringen zo kunnen omschrijven. Alleen al het praten over wat ik meemaakte, valt me zwaar. Niet iedereen begrijpt dat. Het komt voor dat er net zo lang naar details wordt gevraagd tot ik moet huilen."

Als ambassadeur van War Child reisde ze een paar weken ­geleden naar Libanon. Ze liep door de smalle straatjes, langs krottige huizen, waar mensen die ooit een gewoon leven leidden, maar ook kinderen die enkel oorlog kennen, ­proberen een bestaan op te bouwen. Het land met 6 miljoen inwoners telt ongeveer 1,1 miljoen geregistreerde Syrische vluchtelingen.

"Op zulke plekken wil ik een licht zijn, al word ik heel zenuwachtig als ik aan het begin van zo'n reis te horen krijg dat de kans groot is dat er bommen zullen vallen. Ik weet hoe vluchtelingen zich voelen."

"Alsof ze niet méér zijn dan dat, alsof ze er niet toe doen. Je wordt in een hokje gestopt, maar je kunt daar uitbreken. Het is hard werken, dat heb ik ook gedaan. Als je zo veel vreselijks hebt meegemaakt, kun je een slachtoffer worden. Maar je kunt van je verleden ook je kracht maken."

Blessing in disguise
Zeker met een steuntje in de rug. "Ik vind het fantastisch te zien hoe War Child kinderen via tablets laat leren, op hun eigen niveau. Ze worden er niet op gewezen dat ze een achterstand hebben opgelopen, ze maken de stof die bij ze past. Zo kunnen ze een toekomst opbouwen."

DePrince wil haar reiservaringen delen tijdens het War Child Gala, dat volgende zomer in Nederland plaatsvindt. "Toen mijn achillespees scheurde, vond ik dat verschrikkelijk. Maar het bleek a blessing in disguise. Ik had eindelijk tijd voor een reis zoals die naar Libanon, en voor het ­organiseren van het gala."

Evengoed snakt ze ernaar zich nu weer aan ballet over te geven. Dansen was haar houvast, altijd, overal. "Het was enorm pijnlijk dat te verliezen. Dansen is mijn manier van praten, ik kan er alles in kwijt. Ik kan me niet laten overmannen door emoties - als ik begin te huilen, kan ik het podium niet meer zien - maar ik kan wel de grenzen ­opzoeken en delen wat ik voel. Door mijn ervaringen aan te boren, breng ik een gevoel over."

Michaela DePrince werd in 2016 War Child-ambassadeur Beeld ANP
Michaela DePrince werd in 2016 War Child-ambassadeurBeeld ANP

De scheur in haar achillespees gaf haar ook de kans haar verleden recht aan te kijken. DePrince slaapt weer, meestal dan. En als het in het donker toch misgaat, weet ze wat ze moet doen. Dan pakt ze de steen die ze tijdens haar ­therapie heeft gekregen en houdt die in haar hand. Met haar voeten zoekt ze dan de grond.

"Je bent hier, zeg ik dan tegen mezelf, om met mijn voeten te voelen dat ik niet langer in Sierra Leone ben. Met mijn hand knijp ik in de steen. Die neem ik overal mee naartoe. En ik mediteer. Ik zal nog lang therapie moeten volgen, maar het gaat steeds beter."

Witte zwaan
Zo komt er steeds meer ruimte voor al haar andere ­dromen. Ooit zal ze teruggaan naar Sierra ­Leone en er een school voor de kunsten beginnen. "Als ik er klaar voor ben, zal ik gaan. Om mijn erfenis te verwezenlijken."

Als ze haar ogen sluit, ziet ze zichzelf staan. "Dan kom ik langs om naar de studenten te kijken, op een plek waar ze veilig zijn en zichzelf kunnen ontwikkelen. Ik ben dan nog kleiner dan nu, met veel meer grijs haar - de ­vitiligo zorgt dat ik nu al grijze plukken heb."

Maar eerst zijn er de wensen van nu. Ze wil de witte zwaan worden die het publiek in vervoering brengt. "Ik wil niet alleen technisch perfect dansen. Ik wil in elke ­beweging emotie kunnen leggen."

Nu ze de zware trainingen tegemoet gaat, zal haar lichaam weer zo worden als het was. Peziger, nog slanker. Gelukkig ook, als ze weer kan doen waar ze zo van houdt. Straks kan DePrince weer communiceren zoals ze dat gewend is. "In de dans ligt ­alles: mijn verleden, het heden, de toekomst."

Michaela is wijzer geworden, in de revalidatietijd. "Ik verzamel mensen om me heen die me niet het gevoel ­geven dat ik raar ben als ik mijn angsten deel. Ik heb een handjevol vrienden met wie ik de diepte in kan gaan."

"Het is alsof ik een rugzak met me meedroeg, waarin al mijn ervaringen zaten. Ik kon hem amper nog tillen, zeulde hem mee, maar nu wordt hij alsmaar lichter. Het is een handtas geworden, die ik goed mee kan dragen."

Meer over