PlusAchtergrond

Australische componist Mary Finsterer op het Holland Festival: Van Die Hard tot een opera over Antarctica

De Australische componist Mary Finsterer ging in de leer bij Louis Andriessen, maar werd bepaald geen Andriessenkloon. Na enkele decennia in de luwte componeert ze nu haar tweede opera voor het Holland Festival.

Erik Voermans
Voor het Holland Festival mocht Mary Finsterer haar tweede opera schrijven: 'Antarctica'. Beeld Tom ten Seldam
Voor het Holland Festival mocht Mary Finsterer haar tweede opera schrijven: 'Antarctica'.Beeld Tom ten Seldam

Die Hard 4.0 ooit gezien? De film met Bruce Willis in de rol van John McClane, die bij een gevecht met een stunt-double een naaldhak in zijn gezicht kreeg en de shoot moest afmaken met zeven hechtingen in zijn toet? Bij die film hoort muziek, geschreven door Marco Beltrami. Beltrami kreeg bij het vervaardigen van de score hulp van de Australische componist Mary Finsterer, die op de aftiteling de orchestrator wordt genoemd.

Die Hard 4.0 bracht bijna 400 miljoen dollar in het laatje, waaruit geconcludeerd kan worden dat de bijdragen van Finsterer door een miljoenenpubliek zijn gehoord. Of dat ook het lot zal zijn van Finsterers opera Antarctica die op 5 juni op het Holland Festival in première gaat, is amper een vraag.

Mary Finsterer werd in 1962 geboren in Canberra, studeerde af aan de Universiteit van Melbourne en stak in 1993 de oceanen over om in de leer te gaan bij Louis Andriessen in Den Haag. Daar viel ze op, omdat ze anders dan veel collega-Andriessenstudenten geen Andriessenmuziek ging schrijven. Ze wist met andere woorden al wie ze was. Hooguit wist ze nog niet precies hoe ze dat beeld kon versterken.

Eindeloos trompetgestotter

De eerste recensies over haar werk in Nederlandse kranten duiken op in 1995, toen bij het Nederlands Philharmonisch Orkest onder leiding van Jurjen Hempel haar orkestwerk Ruisselant opdook. ‘On-Andriessenachtig,’ schreef de Volkskrant. De criticus vond de muziek ‘kaleidoscopisch, fel en weerbarstig, op het agressieve af’, maar vond dat ze ‘deze turbulente materie volledig in haar greep’ had. Ook de slotzin in de recensie is complimenteus: ‘Dat haar verblijf in Nederland niet meer opzien heeft gebaard is merkwaardig’.

In deze krant was de criticus minder onder de indruk van Ruisselant. Hij noemde het ‘zo’n typisch modern studentenstuk vol kabbelende guirlandes waarvan er duizend in een dozijn gaan en waarvan de noten slechts nopen tot onverschillig schouderophalen. Slechts de didgeridooachtige klank van de basklarinetten leverde een positief opgetrokken wenkbrauw op’.

In later jaren werd het beeld er niet per se gunstiger op. De recensent die haar in 1995 nog een belofte vond, kraakte in 2001 een stevige noot over het stuk Pascal’s Sphere: de muziek ‘slibde meer en meer dicht in eindeloos geriedel en trompetgestotter’.

Trouw noemde haar werk in 2002 ‘weinig persoonlijk’.

Vijf jaar later dook Finsterer op in de jury van de Gaudeamus Muziekweek, die ruim 280 werken van jonge componisten uit 54 landen moest beoordelen. Samen met Kevin Volans en Yannis Kyriakides riep ze de Amerikaanse componist Christopher Trapani uit tot winnaar van de compositiewedstrijd. Van Trapani werd sindsdien weinig meer vernomen.

Fluisterende slagwerkriff

In 2009 was er zowaar weer eens een positief geluid in de pers over Finsterer. De Volkskrant was tevreden over In Praise of Darkness, dat werd uitgevoerd door Asko|Schönberg.

‘Finsterer kroop in het hoofd van de blinde schrijver Jorge Luis Borges, een oord waar kennelijk een gewemel heerst van pastelkleuren. Het kon een bescheiden celesta zijn, een fluisterende slagwerkriff of een klagend viooltje. Al zwaluwstaartend schiep Finsterer een zacht insisterende compositie, een schemerige binnenwereld die door vier oranje lampen in een rossige gloed werd gezet.’

[Tekst loopt verder onder video]

Twee maanden later was ze met het gelegenheidsstuk Afmaeli van de partij op het concert in het Muziekgebouw ter ere van Louis Andriessens zeventigste verjaardag. Ze mocht de avond zelfs openen.

Hierna houdt de berichtgeving over haar op in de landelijke Nederlandse kranten, wat niet vreemd is, omdat ze terugkeerde naar haar moederland. Ze werd Honorary Research Fellow aan de Australian Film, Television and Radio School, gaf les aan tal van universiteiten en hogescholen en begon meer te componeren voor films. Daarin was ze niet de enige, want als er brood op de plank moet komen, is vertrouwen op voldoende inkomsten uit een concertpraktijk realistisch gezien een utopie. Dat lukt slechts een enkeling.

Ecologische hete hangijzers

Zo bezien mag Finsterer zich in de handen knijpen dat ze voor het Holland Festival een nieuwe opera mag schrijven, haar tweede, net als haar eerste, Biographica, op een libretto van Tom Wright.

Antarctica is een fictief verhaal over drie personages uit de tijd van de grote ontdekkingstochten: een cartograaf, een natuurwetenschapper en een filosoof, die allemaal eigen ideeën, dromen en verwachtingen hebben van en over het koude landschap.

Finsterer ging niet over een nacht ijs. Ter voorbereiding organiseerde ze aan de Universiteit van Tasmanië in Hobart een symposium, waar ze met wetenschappers van het Institute for Marine and Antarctic Studies uitvoerig sprak over ecologische en geografische hete hangijzers. De actualiteitswaarde van de opera zal straks dan ook niemand ontgaan.

Asko|Schönberg, Sydney Chamber Opera met Mary Finsterers Antarctica, 5 en 6 juni in het Muziekgebouw.

Componist Mary Finsterer studeerde aan de Universiteit van Melbourne en ging in 1993 in de leer bij Louis Andriessen. Beeld Dean Golja
Componist Mary Finsterer studeerde aan de Universiteit van Melbourne en ging in 1993 in de leer bij Louis Andriessen.Beeld Dean Golja
Meer over