I find you here (2021) van Snorre Petlund, te zien op de Rietveld-expositie While We Were Waiting in de Melkweg.

PlusKunstrecensie

Artistieke overlevingsstrategieën tijdens corona: de navel of het scherm

I find you here (2021) van Snorre Petlund, te zien op de Rietveld-expositie While We Were Waiting in de Melkweg.Beeld Snorre Petlund
Edo Dijksterhuis

While We Were Waiting

Van Rietveld Academie, afd. fotografie
Waar Melkweg Expo, Marnixstraat 409
Te zien t/m 29/12

Voor sommige kunstenaars was het uitbreken van de coronapandemie een zegen: lekker het atelier in, hard werken en niemand die je lastigvalt. Maar anders dan schilders of tekenaars hebben fotografen niet genoeg aan penselen, potloden en fantasie. Met de wereld op slot zagen zij zich grotendeels beroofd van hun inspiratiebron en bronmateriaal. En als je net aan het begin van je carrière staat, is dat helemaal zwaar.

While We Were Waiting toont het werk van de dertien kunstenaars die dit jaar afstuderen aan de afdeling fotografie van de Gerrit Rietveld Academie. De tentoonstelling met de veelzeggende titel is een staalkaart van artistieke overlevingsstrategieën, maar zegt misschien ook iets over de richting die fotografie opgaat onder invloed van de coronarealiteit.

Homofoob geweld

Navelstaren is een vast ingrediënt van afstudeerexposities, maar het quarantainetijdperk heeft de jongvolwassen makers op de springplank naar een professioneel leven nog verder op zichzelf teruggeworpen. Het heeft Athanasios Fakkas in ieder geval bewuster gemaakt van zijn Cypriotische achtergrond. De foto’s die hij maakte van het niemandsland tussen de Griekse en Turkse zone kunnen worden beschouwd als zelfportret van een inmiddels halve buitenstaander.

Snorre Petlund duikt met over elkaar gehangen familiealbumfoto’s in zijn relatie met zijn vader, en hoe die zijn beeld van mannelijkheid heeft bepaald. Ondanks een kritische ondertoon straalt Petlunds project liefde uit. Die ontbreekt geheel in Heleen Kosses video en foto’s, die bol staan van zelfhaat en ongemak – emoties die overslaan op de kijker, en dit werk intrigerend en moeilijk maken.

Ook autobiografisch, maar opgetild naar maatschappelijk niveau, is het werk van Anton Shebetko. De Oekraïense kunstenaar was zelf slachtoffer van homofoob geweld, maar laat bijna in wit oplossende portretten zien van lotgenoten. Met statistieken op een spiegel wordt de kijker letterlijk met zijn neus op de hatecrimecijfers gedrukt.

Shebetko’s installatie is opmerkelijk genoeg het enige politiek getinte werk in deze tentoonstelling – en dat in een tijd dat wokeness heerst op academies. De Rietvelders kiezen vaker voor dromerigheid. Zo staat de wereld stil in Jordi de Vettens zwart-witfoto’s van anonieme straten en landschappen. In Charlie Spiegelfelds video meandert hij voort langs poëtische sfeerbeelden.

Kunstmatige intelligentie

De uitbreiding van fotografie naar bewegend beeld is al een paar jaar aan de gang, maar daar is onder invloed van corona digitalisering bijgekomen. Als de wereld op slot zit, is er nog altijd de schermrealiteit.

Michel Sylla gebruikte die voor een virtuele trip naar zijn vaders geboorteland Guinee-Conakry, een onderzoekende vorm van navelstaren. Samuel Simpson waarschuwt voor de manipulatieve kracht van digitale beeldmiddelen door een schattige teddybeer stap voor stap door kunstmatige intelligentie te laten transformeren in een engerd. En Romina Koopman erkent dat we met een digitale vlucht ook iets verliezen. Zij laat haar geanimeerde jungle en stadslandschap vergezeld gaan van doeken met geprinte afbeeldingen: tastbaar beeld, fotografie die van en in de wereld is.

Edo Dijksterhuis

Meer over