PlusInterview

After Yang: een robot herinnert zich de zaken net even anders dan een mens

De Koreaans-Amerikaanse regisseur Kogonada schetst in zijn film After Yang een toekomst waarin mensen hun huis delen met humanoïde robots. ‘Ik wilde benadrukken hoe tastend en zoekend ons geheugen eigenlijk is.’

Joost Broeren-Huitenga
In de toekomst die Kogonada in ‘After Yang’ schetst hebben veel mensen humanoïde robots in huis. Beeld Linda Kallerus
In de toekomst die Kogonada in ‘After Yang’ schetst hebben veel mensen humanoïde robots in huis.Beeld Linda Kallerus

In zijn zen-achtig kalme sciencefiction After Yang toont de Koreaans-Amerikaanse regisseur die werkt onder het pseudoniem Kogonada zich een enerverend filmfilosoof (de echte naam van de regisseur is onbekend; zijn pseudoniem koos hij als eerbetoon aan de Japanse Kôgo Noda, de vaste scenarist van de Japanse filmgrootmeester Yasujirō Ozu).

In de toekomst die Kogonada in After Yang schetst hebben veel mensen humanoïde robots in huis. Hoofdpersonen Jake en Kyra kochten hun ‘techno sapiens’ Yang voor hun geadopteerde dochter – een grote broer, oppas en gids door haar Chinese culturele achtergrond ineen.

Als Yang plotseling de geest geeft, leiden Jakes vergeefse pogingen hem gerepareerd te krijgen ertoe dat hij toegang krijgt tot Yangs geheugen. Gaandeweg hervindt de onthechte Jake, uiterst ingetogen gespeeld door Colin Farrell, ook iets in zichzelf.

De film is gebaseerd op het korte verhaal Saying Goodbye to Yang van Alexander Weinstein, maar u breidt dat flink uit. Zag u die mogelijkheden direct toen u het las?

“Nee, veel ontstond tijdens het schrijven. Ik wist wel meteen dat ik het anders wilde aanpakken. Alexanders verhaal beslaat slechts één dag, waarop Jake de robot moet zien te repareren, vooral omdat zijn dochter overstuur is. Zelf behandelt hij Yang meer als een huishoudelijk apparaat. Gaandeweg die dag denkt hij terug aan kleine momenten met Yang, en gaat hij het verlies zelf ook voelen. Ik wist direct dat ik niet met simpele flashbacks wilde werken, dat ik dieper in wilde gaan op de werking van ons geheugen.”

De manier waarop u Jakes herinneringen verbeeldt is opvallend – met verschillende takes door elkaar en dialogen die steeds net anders lijken. Compleet anders dan de exacte flarden uit Yangs geheugen.

“Ja, dat verschil was belangrijk voor me. Ik weet niet of iedereen het er bewust uit haalt, maar intuïtief merk je het verschil tussen het concrete robotgeheugen en de meer ongrijpbare menselijke herinneringen. Ik wilde benadrukken hoe tastend en zoekend ons geheugen eigenlijk is. Onderzoek wijst uit dat je je dingen nooit exact hetzelfde herinnert, elke keer dat je een herinnering ophaalt is ie anders. Dat heb ik proberen te vangen.”

Daar tegenover staan de meer statische herinneringen van Yang. Wat waren uw uitgangspunten bij het filmen daarvan?

“Aan het oppervlak gaat het verhaal over hoe Jake probeert Yang te repareren en redden, maar uiteindelijk is het Yang die Jake heelt, via die zoektocht. Jake is een beetje verloren, onthecht, maar die zoektocht wakkert zijn nieuwsgierigheid en aandacht en liefde weer aan. De dingen waar Yang bij stilstaat, zijn de alledaagse dingen die Jake over het hoofd ziet. En het schrijven van dat verhaal heeft voor mijzelf ook zoiets gedaan – ik moest er ook aan herinnerd worden aandacht te hebben voor wat echt belangrijk is. Dat idee was sturend in wat we filmden voor Yangs herinneringen.”

Wat waren uw uitgangspunten voor de toekomstige wereld die u toont?

“Het moest organisch voelen – veel in deze film draait om textuur. We staan er in de film niet expliciet bij stil, maar dit is de wereld na een klimaatcatastrofe, die de mens heeft gedwongen om écht ruimte te maken voor de natuur. In sciencefiction lijkt de wereld meestal gemaakt van staal en glas en gadgets en hologrammen. Dat wilden we op z’n kop zetten. Omdat die toekomstbeelden voor mij nooit levensvatbaar voelen, er is geen zuurstof.”

After Yang is te zien in City, FC Hyena, Filmhallen, Kriterion, Rialto VU en Tuschinski.

Regisseur Kogonada: ‘Ik wist direct dat ik niet met simpele flashbacks wilde werken, dat ik dieper in wilde gaan op de werking van ons geheugen.’ Beeld FilmMagic
Regisseur Kogonada: ‘Ik wist direct dat ik niet met simpele flashbacks wilde werken, dat ik dieper in wilde gaan op de werking van ons geheugen.’Beeld FilmMagic
Meer over