PlusPunten en komma's

Wat doen die haren daar in dit stuk?

In deze rubriek vertellen we waarom we dingen in de krant schrijven zoals we ze schrijven. Vragen? puntkomma@parool.nl

Maxime Smit

In de ideale wereld bevatten verhalen geen woord te veel. Ieder flupje informatie dat de auteur aan de lezer geeft, staat daar met een reden.

Het is een aardige gedachte om in het achterhoofd te houden als je graag schrijft en het goed wilt doen: waarom vertel je wat je vertelt en zit daar overbodige informatie bij die je weg kunt laten?

In een reportage over orthodox Pasen in deze krant stond deze week oorspronkelijk deze zin: ‘De kinderloze Irina Harchenko is in Amsterdam terechtgekomen via haar contacten in de hockeywereld.’

Dat van de hockey kwam elders terug in het stuk en stond er dus met een reden. Harchenko’s kinderloze staat kwam echter nergens terug. Het stuk ging niet over kinderen, het ging niet over wat Harchenko van kinderen vindt, het verhaal ging niet over ouders en kinderen. De mededeling dat zij ‘kinderloos’ is, was dus in dit geval onnodig en werd zelfs onbedoeld een beetje impertinent (want wie gaat het wat aan?).

De schrijver Bertram Koeleman zei een paar jaar geleden in deze krant dat als je in een boek het haar van een vrouw beschrijft ‘als dik en golvend goud, dan moet het er op zeker moment in bloederige lokken worden uitgetrokken’. Het is een beetje een extreem voorbeeld, maar zijn punt was dat je in een goed verhaal niet zomaar allerhande details moet opvoeren als die verder geen functie hebben. Schrijf je over iemands haren en gebeurt daar verder niets mee? Weg ermee dan.

Het is ook een stijlding. In sommige Amerikaanse journalistieke titels, maar bijvoorbeeld ook in modebladen, is het heel gebruikelijk om op te schrijven wat iemand draagt en doet tijdens een interview. Dat komt dan verder in het verhaal nergens terug, maar is vooral bedoeld als couleur locale (bovendien is het in een modeblad natuurlijk relevant om te lezen hoe iemand gekleed is): ‘We hebben afgesproken met de wereldberoemde actrice Hopla in hotel Hupsakee. Ze draagt een blauwe, golvende pantalon en een ingetogen witte top. Op haar gezicht geen spoor van make-up, misschien alleen wat mascara. Ze bestelt een cappuccino.’

In de Nederlandse journalistiek is het tamelijk ongebruikelijk om zo’n beschrijving te geven. Soms zie je het weleens staan, maar vreemd genoeg komt dat altijd een beetje raar en geforceerd over. Beter is het vast te houden aan het volgende: wordt een detail in een stuk aan de haren erbij gesleept, sleep het er dan ook lekker weer heel snel aan de haren uit.

Meer over