Opinie

Tweeluik: Moet de coronapas blijven, of direct verdwijnen?

Wie ziet er nog heil in de coronapas? De ethici Kasper Kruithof en Guy Widdershoven kruisen de degens over nut en noodzaak van het coronatoegangsbewijs, dat nog minder bemind is nu door aangescherpte regels zo’n half miljoen Nederlanders het groene vinkje in de CoronaCheck-app zijn verloren.

Guy Widdershoven en Kasper Kruithof
QR tonen, groen vinkje en naar binnen. Hoe nuttig is dat nog? Beeld ANP
QR tonen, groen vinkje en naar binnen. Hoe nuttig is dat nog?Beeld ANP

Widdershoven: ‘Drang, geen dwang, blijft voorlopig nuttig’

Er gaan stemmen op om het coronatoegangsbewijs af te schaffen. Begrijpelijk, want er gaat een zekere druk vanuit om je te laten vaccineren. De toegangseis maakt het moeilijker om naar een café of restaurant te gaan of evenementen bij te wonen. Toch is er reden om het toegangsbewijs op dit moment te blijven hanteren.

Allereerst heeft het coronatoegangsbewijs een functie bij het beperken van het aantal besmettingen. Het coronatoegangsbewijs vermindert de overdracht van het virus, en verkleint daarmee het risico op het krijgen van corona voor kwetsbare mensen. Tevens is het bestaan ervan een signaal dat de situatie rond corona nog altijd precair is, en onderstreept het de noodzaak dat mensen zich aan de coronaregels houden: afstand bewaren, handen wassen en meer.

Guy Widdershoven is hoogleraar medische ethiek aan Amsterdam UMC.

 Beeld
Guy Widdershoven is hoogleraar medische ethiek aan Amsterdam UMC.

Ten tweede kan het coronatoegangsbewijs een stimulans zijn voor mensen om zich te laten vaccineren. Er is, in het verlengde van het eerste punt, nog steeds alle reden om vaccineren en boosten te bevorderen. Het coronatoegangsbewijs betekent geen verplichting tot vaccineren, omdat er een alternatief is, namelijk een recente negatieve test. De druk die van het coronatoegangsbewijs uitgaat is geen dwang, maar een onder de huidige omstandigheden acceptabele vorm van drang.

Ten derde is het coronatoegangsbewijs internationaal erkend. In ons omringende landen wordt een dergelijk bewijs verplicht gesteld voor deelname aan het uitgaansleven. Voor Nederlanders die naar het buitenland gaan, is het dus van belang over een coronatoegangsbewijs te beschikken. Terecht worden er vraagtekens gezet bij het advies van de Gezondheidsraad om geen boost aan te bieden aan 12- tot 18-jarigen. Als daardoor hun coronatoegangsbewijs komt te vervallen, worden zij in hun mogelijkheden in het buitenland beperkt.

Laat duidelijk zijn dat het coronatoegangsbewijs een ingrijpende maatregel is die moet worden afgeschaft – zodra dat mogelijk is. Daarvoor is het nu nog te vroeg.
Guy Widdershoven, hoogleraar medische ethiek, Amsterdam UMC

Kruithof: ‘Geen noodsituatie en ineffectief, stop de dwang’

Terwijl verschillende landen hebben aangekondigd het coronatoegangsbewijs te laten vervallen, breiden wij het in Nederland juist uit. Dat is onlogisch, aangezien er geen noodsituatie lijkt te zijn die ons noopt tot zulke drastische vrijheidsbeperkende maatregelen. De omikronvariant van het coronavirus is erg besmettelijk, maar ook mild. De grote aantallen besmettingen vertalen zich amper naar ziekenhuisopnames (en bij die oplopende ziekenhuisopnames is het belangrijk om een onderscheid te maken tussen opgenomen ‘met’ of ‘ door’ corona) en al helemaal niet in de gevreesde overstroming van de intensive cares.

Kasper Kruithof is promovendus medische ethiek bij Amsterdam UMC. Beeld
Kasper Kruithof is promovendus medische ethiek bij Amsterdam UMC.

Niet alleen is het coronatoegangsbewijs nu onnodig, het is ook nog eens ineffectief in het tegengaan van besmettingen. De vaccins bieden geen steriele bescherming en gevaccineerden, en ook met boost, kunnen besmet raken of anderen besmetten. Een ander mogelijk effect van de coronapas is dat de sanctionering en drang achter deze maatregel ervoor kunnen zorgen dat meer mensen zich laten boosten. Maar boosten op zich is natuurlijk geen doel. De individuele keuze die vaccinatie moet zijn in een vrije samenleving kan uiteraard aangemoedigd worden, maar er behoren geen sancties op te staan. Los daarvan lijkt ook de argumentatie dat meer boosten automatisch zorgt voor significant minder ziekenhuisopnames niet steekhoudend. Een snelle blik op de cijfers leert dat voornamelijk ouderen vrijwillig hebben gekozen voor een boost. Dat verband tussen deelname en leeftijd is niet gek, omdat vooral ouderen gevaar lopen bij een coronabesmetting. Het coronatoegangsbewijs zet dus in feite vooral personen onder druk om een boost te nemen die dit extra vaccin het minst nodig hebben. Ongebooste 50-minners zullen geen grote impact hebben op de ziekenhuisbezetting.

De coronapas is onnodig en werkt niet, de argumenten zijn meermaals gewogen en te licht bevonden. Dit heeft de regering bewogen tot een laatste wanhoopsargument: we passen het toegangsbewijs aan om dit gelijk te stellen aan de eisen van andere landen in Europa. Zoiets van, het moet maar want zij doen het ook, wel zo handig. Deze argumentatie is ons allen afgeleerd op de basisschool, waar de juf steevast uitlegde dat als Jantje in de sloot springt, dit niet betekent dat jij dit ook moet doen. En als we dan zo graag hetzelfde willen doen, laten we dan een voorbeeld nemen aan de landen die geen onnodige en ineffectieve maatregelen aanhouden die de grondrechten van burgers aantasten, zoals Denemarken, Zweden, Noorwegen en Engeland.
Kasper Kruithof, promovendus medische ethiek, Amsterdam UMC

Meer over