Theodor Holman. Beeld Artur Krynicki
Theodor Holman.Beeld Artur Krynicki

Terroristen hebben er geen enkel voordeel van hun geloof af te zweren, want dan bereiken ze hun staat van verlossing nooit

PlusTheodor Holman

D e Britse politicus David Amess werd vrijdag vermoord door de 25-jarige Ali Harbi Ali, een man van Somalische afkomst. De politie beschouwt het als een daad van islamitisch terrorisme.

Bijna op dezelfde dag werd herdacht dat in Frankrijk een jaar geleden de onderwijzer Samuel Pary werd vermoord door een islamitische terrorist. De Franse televisie toonde beide nieuwsitems achter elkaar.

Terroristen willen ‘verlossing’, stelt terrorisme-expert Beatrice de Graaf in haar boek Radicale verlossing. Je doet iets waarvan je vermoedt dat het God of de goden enorm zal behagen, je offert jezelf en je hebt het amorele gedrag van jou en de samenleving weer wat rechtgetrokken. Ten koste van enkele levens, maar die zijn toch niets waard want men geloofde of in de verkeerde God of in helemaal niks.

Anders gezegd: terroristen hebben er geen enkel voordeel van hun geloof af te zweren, want dan bereiken ze hun staat van verlossing nooit. Ze hebben er juist alle voordeel bij hun geloof te behouden. Hoe steviger de burcht van hun geloof, hoe effectiever in hun ogen moord en doodslag zijn. Hoe blij moet Allah met mij wel niet zijn nu ik zoveel ongelovigen voor hem heb gedood? Verlossing is religieus egoïsme.

Elk geloof is een institutie waaraan mensen hun emoties ontlenen, hun manier van denken en hun moraal. Wie ooit van geloof of ideologie is veranderd, weet dat er een punt komt waarop je denkt: maar wat moet ik nu dan denken, voelen en vinden?

De NSB’er die ik veertig jaar geleden interviewde en die ik bijna dwong tot tientallen mea culpa’s, vroeg na het interview aan mij: “Maar hoe had ik moeten weten wat ik toen had moeten denken?” Zijn standpunten waren die van zijn ouders en vrienden. Een ‘goede’ moraal vind je in een ‘goede’ vriendenkring.

In de jaren tachtig discussieerden wij met gelovige studenten over het volgende: is een geloof een keuze of niet? Wij vonden van wel, de gelovigen meenden van niet. Wij vonden hen dom. Zij ons.

Empathie met fanatici heeft kortom geen zin. Maar wanneer ben je fanaticus? Zij vinden ons fanatiek, wij hen.

Je zult alleen van standpunt veranderen als een nieuwe overtuiging je een ‘rijker’ mens maakt. Wat dan te doen met religies die stellen: hoe fanatieker je bent, hoe rijker je wordt beloond?

De moraal: In een rivier zwemmen vele vissen en een visser weet nooit wat hij ophaalt.

Theodor Holman (1953) is columnist, schrijver, televisie- en radiomaker. Elke dag, uitgezonderd zondag, lees je hier zijn column. Lees al zijn columns terug in het archief.

Reageren? t.holman@parool.nl.

Meer over