Theodor Holman. Beeld Artur Krynicki
Theodor Holman.Beeld Artur Krynicki

Stel dat de Navo nu Oekraïne had verdedigd. Wat dan?

PlusTheodor Holman

Theodor Holman

Oom Rudie, de jongere broer van mijn vader, was mijn lievelingsoom en een hoge militair. Hij had zich in Korea verdienstelijk gemaakt. Hij noemde mijn vader Chief en mijn vader noemde hem Broer.

Af en toe bezocht oom Rudie ons als militair. Zijn kostuum was zonder meer indrukwekkend.

Hij had een auto met chauffeur die ook zijn ‘aide’ was. Een jonge soldaat die zijn tas droeg, hem in zijn jas hielp en ons knipogen gaf. Als hij binnenkwam vroeg mijn vader onmiddellijk: “Toebroek?” En dan antwoordde oom Rudie: “Toebroek!” Toebroek was gemalen koffie met suiker en een snufje zout waarop kokend water werd geschonken.

Net als mijn vader kon oom Rudie geweldig vertellen. Oorlogsverhalen.

Achteraf besefte ik dat die verhalen tragisch waren. Of tragisch… Ze waren adembenemend spannend, maar ja, hij was wel beschoten, gewond geraakt, gemarteld…

Later in zijn leven kreeg hij, net als mijn ouders, last van de gebeurtenissen die hij had meegemaakt. Hij herbeleefde zijn avonturen in de eenzaamheid van zijn bed of in gebieden die hem aan het Japanse kamp of Korea deden denken. En er was dan niemand aan wie hij ze kon vertellen of die hem begreep.

Als puber vroeg ik hen vaak hoe ze (mijn vader, oom Rudi) onderdeel konden zijn van een oorlogsapparaat terwijl ze zelf de verschrikkingen van een oorlog hebben meegemaakt. Het antwoord was: om oorlog te voorkomen, hebben wij een defensie nodig. En ja, dat kon soms oorlog betekenen.

Een defensiemacht. Is dat iets anders dan een oorlogsmacht?

Poetin verkoopt de oorlog in Oekraïne als een ‘speciale operatie’ om het nazisme tegen te gaan. Werd hij door het kleinere Oekraïne onmiddellijk bedreigd? ‘De nazistische Navo rukt op als wij niets doen,’ betoogde hij.

Stel dat de Navo nu Oekraïne had verdedigd. Hoeveel doden zou dat hebben gescheeld?

Oom Rudie zei over Korea dat Noord en Zuid de vrede nimmer zouden tekenen. “Het zijn Kaïn en Abel.”

Ofschoon hij dertig jaar geleden aan een hartaanval stierf, heeft hij tot op heden gelijk.

Ik voorzie dat er wel een wapenstilstand tussen Oekraïne en Rusland zal komen, maar dat het jaren zal duren voordat zij de vrede tekenen. Tenzij… Er weer een Russische revolutie komt.

Soldaten zullen dan terugkeren en zichzelf voor de kop schieten, omdat oorlog ook bestaat uit verhalen waarvan je geen fictie kunt maken, al vertel je ze nog zo mooi.

Theodor Holman (1953) is columnist, schrijver, televisie- en radiomaker. Elke dag, uitgezonderd zondag, lees je hier zijn column. Lees al zijn columns terug in het archief.

Reageren? t.holman@parool.nl.

Meer over