Marjolijn de Cocq. Beeld Artur Krynicki
Marjolijn de Cocq.Beeld Artur Krynicki

Schrijver Kakwenza moet zijn moed bekopen met opsluiting en marteling

PlusMarjolijn de Cocq

Marjolijn De Cocq

Ik was nog wat na aan het pruttelen over de ‘7 vinkjes’ van privilege van Joris Luyendijk, die onmiskenbaar ook een rol spelen in de Nederlandse literaire wereld. Tekenend: het recente protest tegen de longlist van de Libris Literatuur Prijs met relatief veel vrouwelijke schrijvers en debutanten.

Want: wáár waren de veelvinkjes gebleven die de grootste Nederlandse boekenprijzen horen te winnen? Hier kon een weerzin tegen mannen uit worden afgeleid, aldus een scribent die zelf hoog scoort op vinkjes en opzichtig graag tegen die literaire veelvinkjes aanschurkt. ‘Gevalletje ontspoorde onderscheidingsdrift.’

Reageren? Of negeren, deze oprispingen uit een vervlogen tijdperk?

En toen las ik het nieuws over Kakwenza Rukirabashaija.

Nee, ik kende hem ook niet. Kakwenza Rukirabashaija – hij is het bekendst onder zijn voornaam – is een 33-jarige Oegandese schrijver die vorig jaar werd gelauwerd met de PEN International Writer of Courage Award. Een schrijver die zijn moed opnieuw heeft moeten bekopen met opsluiting en marteling.

Kakwenza is een van de vele vervolgde schrijvers wereldwijd. Sinds 1921 maakt PEN International zich sterk voor vrijheid van meningsuiting en trekt aan de bel als schrijvers worden vervolgd of vermoord. Maandag werd zo een open brief aan de Rwandese president Paul Kagame gepubliceerd over de verdwijning van dichter Innocent Bahati, die zijn poëzie ook op YouTube uitdroeg maar sinds 7 februari vorig jaar niet meer is gezien.

Kakwenza werd in 2020 opgepakt en mishandeld na de publicatie van zijn roman The Greedy Barbarian over een ‘fictieve’ repressieve Afrikaanse president waarin de Oegandese president Yoweri Museveni zich meende te herkennen. Over die mishandeling schreef Kakwenza vervolgens een boek met een eveneens veelzeggende titel: Banana Republic: Where Writing is Treasonous.

Eind december werd hij door gewapende mannen uit zijn huis gehaald om een tweet waarin hij Museveni en diens zoon zou hebben beledigd, zo vertelde hij afgelopen weekeinde in een interview aan de Oegandese zender NTV. Hij werd dagen achtereen gemarteld en toonde zijn toegetakelde benen en zijn rug onder de striemen.

Kakwenza werd op 25 januari vrijgelaten, maar wordt nog wel vervolgd voor ‘aanstootgevende communicatie’. Inmiddels is Kakwenza – die doorgaat met zijn kritische tweets – het land ontvlucht. Ik ken zijn persoonlijke achtergronden niet. Wel kan ik vinden dat hij journalistiek heeft gestudeerd in Zuid-Afrika en rechten in Oeganda. Hij is man en hetero – alvast drie vinkjes.

Hoe kleinzielig en kleinzerig draaien we in Nederland toch in kringetjes.

Steun de Amnesty-actie om de aanklacht tegen Kakwenza te schrappen. En deel op sociale media het alarm van PEN over Innocent Bahati. Hier gaat het om belangrijke literaire stemmen die worden gesmoord.

Marjolijn de Cocq schrijft elke week een column voor Het Parool. Lees al haar columns hier terug.

Reageren? m.decocq@parool.nl

Meer over