null Beeld Sjoukje Bierma
Beeld Sjoukje Bierma

Prachtig werk met een dikke laag doem

PlusMaarten Moll

Maarten Moll

In de grote zaal met groepsportretten uit de zeventiende eeuw stond ik voor een groot doek waarop een groot, wit zeilschip was te zien.

Het schilderij heeft als titel The White Elephant, en is in 2019 gemaakt door Natasja Kensmil.

Het is, net als haar negenluik Monument of Regents (2019) dat in deze zaal te zien is, een commentaar op het koloniale verleden van Nederland en de daarin vergaarde rijkdom.

Prachtig werk met een dikke laag doem, nog tot en met 2 januari te zien in de Hermitage (doe dat!).

Dat zeilschip. Met witte streken op een zwarte ondergrond gezet.

Je kunt het schilderij natuurlijk zien als een beeld dat gedoemd is door onze gedachten te zeilen om ervoor te zorgen dat we nooit vergeten welke misstanden er in het verleden zijn begaan, maar de verbeelding stuurde me een andere kant op.

Ik zag namelijk ook iets heel anders in de tweemaster.

Een spookschip.

Ooit heb ik een spannend jongensboek (zo heette dat toen nog) gelezen over een spookschip. Ik ben de titel kwijt. Het schip was in elk geval niet de beroemdste aller spookschepen; De Vliegende Hollander. Ik meende dat ook in Schateiland, van Robert Louis Stevenson, een spookschip voorkwam, maar tijdens het vluchtig doorbladeren kwam er geen schip tevoorschijn.

Op internet kun je gemakkelijk een paar uur zoek zijn door in verhalen over spookschepen te verdwijnen. Meestal betreft het door allerlei oorzaken verlaten en op drift geraakte schepen, die soms nog tientallen jaren werden waargenomen. Bijvoorbeeld de Sam Ratulangi, of de Lyubov Orlova, met aan boord kannibalistische ratten.

Ik ben toch meer geïnteresseerd in echte spookschepen. Zinsbegoocheling. Iets zien wat er niet kan zijn. Vriend S. blijft beweren dat hij een spookschip heeft gezien. Het lag in het water van het Singel, recht tegenover het voormalige danspaleis Odeon, waar hij diep in de nacht en onvast ter been uit tevoorschijn kwam.

Hij wilde aan boord stappen, maar is daarvan weerhouden door omstanders.

“De kapitein had geen ooglapje,” zei hij, alsof dat de echtheid van zijn waarneming zou staven.

Vanaf volgende week donderdag is er, naast het spookschip van Natasja Kensmil, nog een spookschip te zien in Amsterdam. Een ‘echt’ spookschip.

Dan begint het tiende Amsterdam Light Festival, met een aantal ‘highlights’ uit eerdere edities.

Een van die eerdere hoogtepunten is Ghost Ship, van het Roemeense kunstcollectief Biangle Studio. Op het IJ is dan door speciale projecties van licht en water een driedimensionaal spookschip te zien.

Volgens de makers is het een model van een achttiende-eeuws schip, de organisatie van het Amsterdam Light Festival heeft het over het zeventiende-eeuwse De Vliegende Hollander, wat natuurlijk veel mooier klinkt.

Twee spookschepen in Amsterdam, wat een weelde.

Maarten Moll schrijft over dagelijkse beslommeringen in de stad. Lees al zijn columns terug in het archief.

Reageren? m.moll@parool.nl

Meer over