Derk Sauer. Beeld Artur Krynicki
Derk Sauer.Beeld Artur Krynicki

Pijnlijk: ook de Russische Hermitagedirecteur schaart zich achter de invasie

PlusDerk Sauer

Derk Sauer

In de eerste dagen van de oorlog keken veel Russische culturele kopstukken eerst nog even de kat uit de boom.

Zo ook Michail Piotrovski, directeur van het befaamde museum de Hermitage in Sint-Petersburg. De cultuurpaus van Rusland met een briljante scholing. Hij spreekt vijf levende en een aantal dode talen. Kenner van de Aziatische kunst. De Russische intellectueel bij uitstek.

De Hermitage is een staatsmuseum en Piotrovski is daar al langer directeur dan Poetin president is: dertig jaar. Zijn vader was ook al Hermitagedirecteur. Piotrovski zeilde al die jaren behendig tussen de Russische politieke wendingen door en bouwde een formidabel internationaal netwerk op met als hoogtepunt de opening van de Hermitage aan de Amstel. Met Nederlands geld liet Piotrovski een nieuw dak bouwen boven de Hermitagevleugel waar dertien Rembrandts hangen.

Onze uitgeverij gaf enkele jaren het tijdschrift van de Hermitage uit en zo leerde ik Piotrovski van nabij kennen. Een bezoek aan zijn werkkamer was een ervaring. Tot aan het plafond stonden kunstboeken opgestapeld, zodat je nauwelijks kon manoeuvreren. Op zijn enorme bureau was tussen stapels documenten net genoeg ruimte voor een kopje koffie.

Piotrovski heerste als een veldheer over zijn koninkrijk. De assistenten renden knipmessend af en aan. Tegen zijn gasten was hij bijzonder innemend. Hij nam ons voor een balletvoorstelling mee naar het prachtige theater in de Hermitage en tijdens het diner sprak hij met verve over internationale projecten en de samenwerking met Nederland.

Wellicht hoopte Piotrovski ook dit keer weg te komen met een nietszeggende verklaring die partijen opriep rond de tafel te komen. Maar in deze oorlog eist Poetin dat iedereen – en zeker het boegbeeld van de Russische cultuur – kleur bekent.

Piotrovski had net zoals de beroemde theatermaker Serebrennikov ervoor kunnen kiezen om de oorlog te veroordelen: ‘Hoe kon ik anders?’ zei Serebrennikov. Zijn Gogoltheater werd gesloten en hijzelf moest na justitiële vervolging Rusland ontvluchten.

Welke keus Piotrovski maakte werd deze week pijnlijk duidelijk in een interview met staatskrant Rossiskaja Gazeta.

“Als de kanonnen spreken, kunnen de muzen niet zwijgen,” sprak de museumdirecteur, die over de oorlog spreekt ‘als een historische missie die de loop van de geschiedenis zal veranderen’.

Piotrovski zet zich neer als een culturele frontsoldaat in dienst van de Russische krijgsmacht. “Rusland is Europeser dan Europa zelf,” claimt de Hermitagedirecteur, die eerder promotor was van samenwerking met Nederland. Terloops noemt hij de Rembrandts die in de Hermitage hangen ‘Russische Rembrandts’.

“Dit is onze speciale operatie. Velen bevalt dat niet, maar wij vallen aan.”

De beelden van de opening van de Hermitage aan de Amstel door koningin Beatrix en Piotrovski in 2009 zullen voor altijd bezoedeld zijn. De agressieve taal van de museumdirecteur schreeuwt om een gepast antwoord. En dat ligt voor het oprapen. Maak ‘onze’ Hermitage een centrum voor onafhankelijke Oekraïense en Russische kunstenaars. Nodig theatermaker Kirill Serebrennikov uit als curator. Stel het licht tegenover de duisternis.

Derk Sauer is uitgever van The Moscow Times en columnist bij Het Parool. Hij is ook ­oprichter van de Russische krant Vedomosti en oud-uitgever van RBK Gazeta.

Meer over