Opinie

Opinie: ‘Wil Amalia geen koningin worden? Dan ligt de Argentijnse route nog open’

Koning Willem-Alexander en prinses Amalia bij Paleis Huis ten Bosch. Beeld ANP
Koning Willem-Alexander en prinses Amalia bij Paleis Huis ten Bosch.Beeld ANP

Kort voor haar achttiende verjaardag is prinses Amalia veel in de media. Per 7 december aanstaande is zij namelijk oud genoeg de troon te bestijgen. Maar moet ze dat wel willen, vraagt Ulli d’Oliveira zich af. Hij schetst haar ontsnappingsroute de monarchie uit, voor het geval dat.

Ulli d’Oliveira

Op 7 december 2021 wordt prinses Amalia achttien, en dus meerderjarig. Een belangrijk moment, zeker voor een koningskind en de vermoedelijke troonopvolgster, die volgens de grondwet bijvoorbeeld opeens mag aanschuiven bij de Raad van State, waarvan haar vader (ere)voorzitter is. Daar kan ze alvast een beetje de sfeer proeven van haar toekomstige taken, als ze het stokje van vader Willem-Alexander gaat overnemen. Maar heeft ze daar wel zin in? Het lijkt erop, maar ze kan zich nog bedenken.

Het is een hondenbaan, en nu haar ouders haar daarop voorbereiden, komt dat neer op geestelijke kindermishandeling, in strijd met het Kinderrechtenverdrag. De ouders zouden door de rechter uit de ouderlijke macht ontzet moeten worden en de kinderbescherming zou de tripel-A onder haar hoede moeten nemen.

Er zijn precedenten. Zo heeft Prins Bernhard gedreigd zijn vrouw uit de ouderlijke macht te laten ontzetten wegens haar hooggestemde zweverigheid, een gemoedstoestand die ook haar dochter Irene in ruime mate deelachtig is geworden. Vaak zijn degenen die zich aan kindermishandeling schuldig maken, de daders, in hun jeugd zelf ook slachtoffer geweest. Tot koning maken, een moderne vorm van slavernij, kan je niemand aandoen in een beschaafd land, en voorbereiding daartoe is schadelijk, in strijd met het Kinderrechtenverdrag, dat het belang van het kind vooropstelt.

Argentijnse ontsnappingsroute

Gelukkig is er een ontsnappingsroute voor de vermoedelijke troonopvolgster en haar zussen. Die geef ik graag in overweging. Zoals bekend heeft haar moeder Máxima een dubbele nationaliteit: ze bezit de Argentijnse nationaliteit door geboorte, en de Nederlandse via een speciale procedure die ook voor topsporters wordt gebruikt. Binnen acht dagen en met wat onregelmatigheden werd ze op haar verjaardag Nederlandse in 2001.

Kinderen van Argentijnen die buiten Argentinië worden geboren, kunnen door optie de Argentijnse nationaliteit krijgen. Dat staat al meteen in artikel 1 lid 2 van de Argentijnse nationaliteitswet. Gedurende de minderjarigheid kan die optie bij de Argentijnse consul worden uitgebracht door de ouders of voogden. Geboorteaktes van de moeder, waaruit blijkt dat die in Argentinië geboren is, en van het kind zelf, waaruit blijkt dat het in het buitenland geboren is, moeten worden overgelegd. Bij mijn weten hebben de koninklijke ouders op dit punt nog geen actie ondernomen en bezitten de drie koningskinderen alleen de Nederlandse nationaliteit.

Maar vanaf haar meerderjarigheid kan Amalia ook zelf deze stap zetten. In artikel 2 van de Argentijnse Algemene Maatregel van Bestuur over nationaliteit en naturalisatie van 1984 staan de details van zo’n optie vermeld: bij de Argentijnse consul moet het bewijs van de geboorte in Argentinië van de moeder worden geleverd – Máxima is in Buenos Aires geboren – en van de eigen afstamming en geboorte buitenslands. Om de Argentijnse nationaliteit door optie te verwerven hoeft ze niet in Argentinië te wonen.

Verstoting uit troonsopvolging

Kiest Amalia ervoor om deze optie uit te brengen, dan is daarvan het onvermijdelijke gevolg dat zij haar Nederlanderschap verliest. Dat staat in art. 15 van de Rijkswet op het Nederlanderschap (RWN). Grappig genoeg verliest ze die niet als haar ouders namens haar tijdens haar minderjarigheid opteren voor de Argentijnse nationaliteit. Wel kan ze zelfstandig, zonder ouderlijke inmenging, na haar zestiende afstand doen van de Nederlandse nationaliteit, als ze de nationaliteit van haar buitenlandse ouder overhoudt. Dat staat in art.16 RWN.

Het effect van het verlies van de Nederlandse nationaliteit is verstoting uit de troonsopvolging. Dat staat niet in de Grondwet, maar in de Wet op het lidmaatschap van het Koninklijk Huis. Dat zegt dat het lidmaatschap van het Koninklijk Huis niet wordt verkregen bij gemis van het Nederlanderschap en dat het eindigt bij verlies van het Nederlanderschap. Wie uit het Koninklijk Huis valt (niet uit de koninklijke familie), verliest zijn of haar aanspraak op de troon(opvolging). Een mooie escape uit de kooi van het koningschap.

Natuurlijk kunnen troonopvolgers, zodra ze tot de troon geroepen zijn, afstand doen. Eerder niet, zo wordt aangenomen. Maar als de vermoedelijke troonopvolger geen gat ziet in die gecapitonneerde nachtmerrie, is het eleganter om het Nederlanderschap kwijt te raken. Dan kunnen anderen zich tijdig en zonder interregnum voorbereiden op het dragen van het kruis, als ze niet van dezelfde houdiniact gebruik willen maken. Dit geef ik de triple-A in overdenking. Mogelijk komt daarmee een eind aan de monarchie.

Ulli d’Oliveira, oud-hoogleraar migratierecht aan de UvA en lid van de vereniging Republiek. Beeld -
Ulli d’Oliveira, oud-hoogleraar migratierecht aan de UvA en lid van de vereniging Republiek.Beeld -
Meer over