Lezersbrief

Opinie: ‘We moeten het hebben over de institutionele discriminatie van homoseksuelen binnen de kerk’

Anouk van Amsterdam keek de documentaire Van de andere kant van Tim den Besten, maar miste een belangrijk onderdeel: de rol van de kerk en religie bij het in stand houden van homofobie en discriminatie.

Het Parool
Tim den Besten ging in Van de andere kant in gesprek met zelfverklaarde 'ex-gays'. Beeld VPRO
Tim den Besten ging in Van de andere kant in gesprek met zelfverklaarde 'ex-gays'.Beeld VPRO

Afgelopen week keek ik de nieuwe VPRO-documentaire Van de andere kant met huispresentator Tim den Besten. Daarin onderzoekt hij de wereld van zogenoemde ex-gays. Voornamelijk mannen die zichzelf ooit als homoseksueel identificeerden en nu hetero of bi zeggen te zijn komen aan het woord. In de vijftig minuten durende documentaire zien we van alles langskomen: conversietherapie, de fluïditeit van seksualiteit en vertegenwoordigers van Stichting De Roze Leeuw. Den Besten brengt, als geen ander, zijn schijnbaar onschuldige houding mee in de doodenge wereld van strikt geheime conversieconferenties. Als de voorzitter hem vertelt hoe patiënten bij hem terechtkomen, zegt hij eerst te onderzoeken of ze geen onderzoeksjournalist zijn. Even later kan Tim den Besten zonder problemen een digitaal consult volgen.

Wat ontbrak was een kritische houding ten opzichte van institutioneel religieus geweld tegen homo’s. Ook op het Hongaarse bungalowpark, waar de conversieconferentie plaatsvond, werd veel verklaard door en mét de wil van God en de kerk. Dat is niets nieuws als je kijkt naar de geschiedenis van christelijke en katholieke kerken. Zie bijvoorbeeld het ontslag van Amsterdamse pastoor Pierre Valkering, dat volgde op zijn publieke coming-out drie jaar geleden. Of de publicatie van het boek Sodoma (2019) dat op duizelingwekkende wijze de misstanden en doofpotcultuur van de rooms-katholieke kerk aan de kaak stelt. Juist door de kerkelijke homofobie wordt een chantagecultuur in stand gehouden en kan misbruik onder de radar blijven. Ook nu is gedwongen conversietherapie een alledaagse realiteit voor veel jongeren en zou een kritische vergelijking met deze actualiteit op zijn plaats zijn.

In plaats daarvan blijft de documentaire bij een los verband met het terugkerende (seculiere) antihomogeweld in de hoofdstad en de daaropvolgende regenboogvlagactie afgelopen zomer. In gesprek met vertegenwoordigers van Stichting De Roze Leeuw wordt de door Den Besten opgevoerde gewelddadige realiteit gebagatelliseerd. Zij willen niet zielig gevonden worden omdat ze anders zijn. Maar de mannen zijn blind voor de problemen van hun eigen tijd, ze zijn anders enkel en alleen ómdat ze uitgesloten worden.

Als we het in het debat over de fluïditeit van seksualiteit niet hebben over de rol van de kerk, negeren we een belangrijk deel van de geschiedenis en de hedendaagse realiteit. Ook in een steeds meer seculiere samenleving blijft de kerk een prominente aanvoerder van homofobie en discriminatie. Juist door de pijnlijke werkelijkheid uit de weg te gaan kan zulk geweld blijven bestaan. Een verbod op conversietherapie is misschien een oplossing, maar laten we beginnen bij een kritisch debat over de institutionele discriminatie van homoseksuelen binnen de kerk.

Anouk van Amsterdam, Utrecht

Meer over