Opinie

Opinie: ‘We laten de talenten van ongedocumenteerde jongeren onbenut’

Het wordt ongedocumenteerde jongeren haast onmogelijk gemaakt te studeren in Nederland. Vreemd, vindt Jos Verhoeven, want ze wonen soms al hun hele leven hier en kunnen helpen de krapte op de arbeidsmarkt te bestrijden.

Het Parool
null Beeld Bart Maat/ANP
Beeld Bart Maat/ANP

Nederland kraakt in zijn voegen door het schrijnende tekort aan personeel. Vorige week concludeerde het UWV dat de arbeidsmarkt in Nederland niet eerder zo krap is geweest als in het eerste kwartaal van 2022. Geen enkele regio of beroepsgroep ontspringt de dans.

Het personeelstekort trekt een enorme wissel op veel van de meest urgente uitdagingen van deze tijd: wie zorgt straks voor nieuwe huizen, van wie zijn de handen aan het ziekenhuisbed en wie bestuurt onze treinen?

Nederland dreigt dicht te slibben en een einde van deze problematiek is nog lang niet in zicht. Daarom is het des te vreemder dat er een grote groep jonge talenten, die staat te springen om een bijdrage te leveren aan het dit land, bewust buitenspel wordt gezet. Ik heb het over de ongedocumenteerde jongeren.

Andere spelregels

Anna is vijf jaar oud als ze met haar ouders vanuit Brazilië in Nederland neerstrijkt. Haar ouders doen meerdere vergeefse verzoeken voor een verblijfsvergunning. Ze besluiten toch in Nederland te blijven en gaan zwart aan het werk in de schoonmaak. Anna gaat netjes naar school en rondt net voor haar achttiende verjaardag haar havo met succes af. Anna spreekt perfect Nederlands, heeft Nederlandse vrienden en vriendinnen. En Anna heeft een droom: ze wil verpleegster worden.

Bij haar inschrijving voor een hbo-opleiding verpleegkunde loopt ze echter vast. Ze is inmiddels 18 jaar en dan gelden er in Nederland andere spelregels. Anna heeft alles in huis om uit te groeien tot een uitstekende verpleegster, maar een BSN-nummer heeft ze niet.

Daardoor moet ze het collegegeldtarief op tafel leggen dat geldt voor buitenlandse studenten (dat vier à vijf keer hoger is dan voor Nederlanders), bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) aantonen dat ze beschikt over tienduizend euro leefgeld per jaar en een machtiging tot voorlopig verblijf (MVV) ophalen bij de Nederlandse ambassade of het consulaat in Brazilië.

Dure procedures

Er zijn heel veel jongeren zoals Anna, van wie het leven tot stilstand komt wanneer het eigenlijk zou moeten beginnen. Deze jongeren – hoeveel het er precies zijn is lastig in te schatten – mogen niet werken zodra ze 18 worden en vanaf dat moment mogen ze ook niet zomaar aan een (vervolg)opleiding beginnen zonder ingewikkelde en dure procedures. Dit terwijl veel van hen al jaren, soms hun hele leven, in Nederland wonen.

De poorten voor ander jong (buitenlands) talent worden juist wijd open gezet: wanneer een rijke niet-EU-burger een zoon of dochter aan een Nederlandse onderwijsinstelling wil inschrijven, is een goed gevulde portemonnee voldoende om dat voor elkaar te krijgen.

Deze situatie leidt in de eerste plaats tot enorm persoonlijk leed bij de ongedocumenteerde jongeren die vol ambitie en energie tegen de muren van het systeem opbotsen. Het zorgt ook voor een groot maatschappelijk verlies. De talenten, opgedane kennis en vaardigheden van deze jongeren blijven onbenut terwijl we ze keihard nodig hebben in de almaar krapper wordende arbeidsmarkt.

Talenten benutten

Gelukkig is dit probleem niet onoplosbaar. Mijn oplossing is wellicht te simpel: bij het behalen van een Nederlands middelbaar schooldiploma, verstrekt de IND standaard een studieverblijfsvergunning en een werkvergunning zodra deze jongeren een opleiding hebben afgerond en klaar zijn voor de arbeidsmarkt. Hiermee geven we deze jongeren perspectief en benutten we de talenten van een vergeten groep. Bovendien scheelt het veel bureaucratie in het toch al ernstig overbelaste asielsysteem.

Twee weken geleden kondigde het kabinet maatregelen aan om de krapte op de arbeidsmarkt tegen te gaan. Minister Van Gennip (Sociale Zaken) brak zich in een Kamerbrief ruim 30 pagina’s het hoofd over de kwestie. In de brief passeren talloze analyses, scenario’s en maatregelen de revue, maar over ongedocumenteerde jongeren is geen woord terug te vinden.

Een persoonlijke oproep van mij hierover aan de minister van OCW bleef tot dusverre onbeantwoord. Zit de migratiekramp rondom ongedocumenteerden ons dan echt zo in de weg? We zien onszelf maar al te graag als een nuchter en pragmatisch land, maar het buitenspel zetten van ongedocumenteerde jongeren staat haaks op dat beeld, zeker als de maatschappelijke belangen zo groot zijn. Wat mij betreft zou het benutten van dit jonge talent, opgegroeid in Nederland, nooit een controversiële kwestie mogen zijn.

Jos Verhoeven, algemeen directeur van Start Foundation en initiatiefnemer van de campagne DreamersNL. Beeld GUY OFFERMAN
Jos Verhoeven, algemeen directeur van Start Foundation en initiatiefnemer van de campagne DreamersNL.Beeld GUY OFFERMAN
Meer over