Opinie

Opinie: ‘Voer het elektronisch patiëntendossier alsnog landelijk in’

In 2011 behandelde de Eerste Kamer een wetsvoorstel voor een landelijk elektronisch patiëntendossier (EPD). De wet werd om privacyredenen niet aangenomen. Dat is jammer, vindt Safak Abdelrahman. Volgens haar overstijgt het nut de privacybezwaren.

Safak Abdelrahman
Zorgverleners, zoals huisartsen en medisch specialisten, mogen de medische gegevens pas uitwisselen als een patiënt daar toestemming voor geeft. Beeld Frank Muller/ANP
Zorgverleners, zoals huisartsen en medisch specialisten, mogen de medische gegevens pas uitwisselen als een patiënt daar toestemming voor geeft.Beeld Frank Muller/ANP

Eén dossier voor één patiënt. Wetsvoorstel 31.466 voor een landelijk elektronisch patiëntendossier (EPD) werd in april 2011 door onder andere VVD, SP en PvdA ingediend, met als doel de interne gegevensuitwisseling van patiënten te faciliteren. Het dossier bevat de medische voorgeschiedenis van de patiënt, met onder meer verwijsbrieven, medicatieoverzicht, uitslagen van consulten, behandelingen en onderzoeksresultaten. Helaas werd dit voorstel verworpen vanwege privacybezwaren en blijft een patiënt bij elke zorginstelling een eigen elektronisch patiëntendossier houden.

Nu moeten zorgverleners, zoals huisartsen en medisch specialisten, de medische gegevens van een patiënt aanvragen. De gegevens worden pas uitgewisseld als een patiënt daar toestemming voor geeft. Vaak is deze uitwisseling langzaam, onvolledig of mislukt het versturen. Onderzoeksinstituut Nivel stelde vast dat tussen half 2015 en half 2016 1035 mensen stierven van wie de dood voorkomen had kunnen worden als artsen de beschikking hadden gehad over de benodigde informatie. Een veiliger, doelmatiger en sneller behandeltraject voor patiënten kan behaald worden door het EPD verplicht landelijk in te voeren.

Frustratie bij artsen

Het huidige systeem, waarbij zorginstellingen een eigen EPD hebben, zorgt voor een onveilige situatie voor patiënten. Voor spoedpatiënten en ouderen die veel medicatie gebruiken, kan de kwaliteit van zorg toenemen als zij tijdige en doelgerichte behandeling krijgen. Voor artsen leidt het bestaande systeem tot frustratie, verhoogde werklast en verminderd werkplezier. Verschillende EPD’s met verschillende leveranciers die ieder hun eigen monopolie hebben, komen de zorgkosten helaas ook niet ten goede. Een gezamenlijk, landelijk EPD zou kunnen helpen de torenhoge zorgkosten te beteugelen.

Om de gegevensoverdracht tussen zorginstellingen onderling optimaal te maken, kan elke patiënt een eigen zorg-ID krijgen. Op het zorg-ID, in de vorm van een pas, staan dan de gegevens. Als de patiënt in een zorginstelling buiten de eigen regio komt, worden bij het scannen van de pas alle relevante medische gegevens ter beschikking gesteld. Maar ook dit is alleen mogelijk met een landelijk EPD.

Bij patiënten die een chronische ziekte hebben en veel medicatie slikken, is spoedige herkenning en behandeling van levensbelang. In tijden van crisis, zoals nu, moeten we in staat zijn om als samenleving in gevallen van acute zorg in te kunnen grijpen. Met Covid-19 hebben we gezien hoe belangrijk het was om op tijd de juiste informatie bij de hand te hebben. Juist nu, met de lange wachttijden in het ziekenhuis, een dreigend personeelstekort en de reguliere zorg die momenteel weer opgepakt moet worden, moeten we het zowel voor medisch specialisten als voor patiënten makkelijker en veiliger zien te maken. Waarom helpen wij hen hier niet bij?

Centralisatie

In Nederland zijn al veel andere systemen gecentraliseerd. Denk aan het water- en wegenbeheer en de Bank Nederlandse Gemeenten. Deze systemen zorgen voor een samenleving van een hogere kwaliteit, met meer toegankelijkheid, tevredenheid en veiligheid. En natuurlijk moet de privacy van de patiënt gewaarborgd worden. Men kan bijvoorbeeld een systeem ontwikkelen waarin de patiënt het recht behoudt om bepaalde informatie te versleutelen. Deze gegevens worden dan alleen voor artsen zichtbaar als het relevant is voor het betreffende specialisme.

Zorginstellingen moeten niet meer afhankelijk zijn van post, fax of mail om patiëntgegevens te ontvangen. Soms weten patiënten zelfs niet eens meer in welk ziekenhuis en op welke afdeling ze eerder zijn geweest.

Minimale vertraging en maximale veiligheid voor de patiënt, daar draait het aan het eind van de dag allemaal om. Dit moet ook gelden voor patiënten die ofwel uit vrijwillige keuze, ofwel uit noodzaak, kiezen voor een behandeltraject in een zorginstelling waar ze nog niet eerder zijn geweest.

Optimale zorg kan alleen geleverd worden met optimale informatie. Het ministerie van Volksgezondheid berekende dat 1600 mensenlevens per jaar gered kunnen worden als er een landelijk EPD komt. Meer veiligheid, minder kosten en meer transparantie. Waarom voeren we het EPD niet in?

Safak Abdelrahman, vierdejaars geneeskundestudent aan de Vrije Universiteit in Amsterdam

Meer over