Lezersbrief

Opinie: ‘Te hoge werkdruk is geen keuze, maar een maatschappelijk probleem’

Stresscoach Lonneke Boons kan zich niet vinden in een column van hoogleraar Marcel Levi, die schreef dat te hoge werkdruk vooral ontstaat door individuele keuzes. Boon zoekt de oorzaak juist bij het collectief. ‘We moeten niet meer alles willen.’

Lonneke Boons
Werkdruk is een maatschappelijk probleem, stelt Lonneke Boons, en vraagt dus om een collectieve oplossing Beeld Getty Images/iStockphoto
Werkdruk is een maatschappelijk probleem, stelt Lonneke Boons, en vraagt dus om een collectieve oplossingBeeld Getty Images/iStockphoto

Afgelopen zaterdag stond er een column van hoogleraar geneeskunde Marcel Levi in de rubriek ‘Het Hoogste Woord’, met de titel ‘Zonder werkdruk tel je niet mee’. Levi probeert werkdruk te versimpelen en ziet maar één oorzaak: hij impliceert dat werkdruk ontstaat doordat je zelf geen controle hebt over je werk en dat je zelf de controle terug moet zien te winnen.

Alsof te hoge werkdruk een keuze is – het is veel complexer dan dat.

In de column laat Levi precies zien wat er ook op de werkvloer gebeurt: we zoeken de oorzaak van werkdruk bij het individu. “Je telt niet mee zonder werkdruk,” aldus Levi. Ook kan hij zich niet voorstellen dat mensen die geen verpleegkundige of politieagent zijn, werkdruk zouden hebben. Daarnaast vraagt Levi zich af of we minder weerbaar zijn geworden.

Maar werkdruk is geen individueel probleem. Steeds meer mensen ervaren te hoge druk. We zitten als maatschappij duidelijk in een disbalans. Dat is ook terug te zien in de groei van het aantal mensen dat uitvalt met burn-out klachten, waar Levi ook naar verwijst. En ja, dat zie je ook terug in het aantal bedrijven dat daarop inspringt. Blijkbaar is er vraag naar.

Stages bij interessante bedrijven

Werkdruk is een maatschappelijk probleem en vraagt dus om een collectieve oplossing. Ja, we moeten zelf keuzes maken om niet meer alles te willen, maar het is ook de norm geworden in de maatschappij. Huizen zijn onbetaalbaar geworden, dus je moet een goedbetaalde baan hebben. Om die baan te kunnen krijgen, moet je tegenwoordig wel een hoge studie hebben afgerond, waar je stages hebt gedaan bij interessante bedrijven, en op je cv een bijbaan waarin je leidinggevende vaardigheden hebt opgedaan.

Hoezo hoge eisen?! Maar ook je naam telt mee: een niet-migratie-achtergrond geeft je nog steeds een voorsprong op de arbeidsmarkt en bij stages. En zo zijn er nog meer hindernissen voor de velen die niet een witte hetero cisman zijn.

Door dit alles kun je wel concluderen dat werkdruk geen keuze is. En dat controle terugwinnen geen optie is. De hoge eisen die de maatschappij stelt, de vicieuze cirkel van financiële druk en de hindernissen die op je pad liggen, die krijg je ‘cadeau’. En daar moet je mee omgaan.

Maar nog mooier zou het zijn als we het collectief anders gaan doen. Dat er betaalbare woningen komen voor iedereen, ook voor mensen die niet kunnen werken. Dat de hoogste opleiding niet het meest gewaardeerd wordt, maar dat je vooral mag doen waar je goed in bent en wat je leuk vindt. Dat we niet streven naar perfectie: het perfecte leven, het perfecte huis, het perfectie lijf, de perfecte baan, maar omarmen dat we menselijk zijn, met imperfecties en dat we niet alles in de hand hebben.

Die verschuiving kan plaatsvinden als we werkdruk gaan zien als een signaal dat het collectief anders moet, en niet de schuld leggen bij het individu.

Lonneke Boons, stresscoach voor jongvolwassenen

Meer over