Opinie

Opinie: ‘Plan eens wat leegte in je agenda, dat geeft rust, overzicht en meer energie’

In de aanloop naar de eindexamens plannen scholieren hun dagen helemaal vol met studeren, ziet docent Pascal Cuijpers. Hij pleit voor meer leegte in de agenda. Niet alleen voor scholieren, maar voor ons allemaal.

Het Parool
null Beeld Getty Images/EyeEm
Beeld Getty Images/EyeEm

Enkele ogenblikken geleden keek ik nog naar een geheel leeg Wordbestand op het scherm van mijn laptop. Dit lege vlak bood me de mogelijkheid om de diverse beschikbare letters en leestekens in een nog niet bepaalde volgorde te zetten. De zorgvuldig gekozen woorden en zinnen die hieruit zijn ontstaan, vormen samen een opiniestuk dat u misschien aan het denken zet of waar u iets van oppikt. Waar u iets in zal herkennen of juist niet. Waar u een mening over heeft of waar u overheen kijkt en routinematig doorbladert naar de volgende pagina.

Het nut van leegte en de bijbehorende kansen om (opnieuw) te mogen beginnen wordt helaas vaak onderschat of genegeerd. Naast het hebben van bepaalde doelen is leegte soms een welkome verademing. Dit schrijvende, komen in mijn herinnering de beelden terug van de gedeeltelijke drooglegging van het Julianakanaal in september 1987. Over een lengte van acht kilometer kwam letterlijk aan de oppervlakte wat een leeg en tijdelijk waterloos deel van een kanaal te bieden heeft. Er werden destijds onder andere dertien autowrakken geborgen, talloze fietsen en enkele (lege) brandkasten. Het uiteindelijke doel was om de bodem te inspecteren en schoon te maken, zodat er geen gevaar zou zijn voor de scheepvaart. Ik herinner me de prachtige en surrealistisch aandoende leegte van een voorheen altijd gevuld kanaal.

Recenter zijn de vele foto’s en beelden die gemaakt zijn van uitgestorven wegen in de grote steden tijdens de lockdowns van de afgelopen twee jaar. Het leven was tijdelijk verstild. Dit leverde, naast de prachtige beelden, tevens een bepaalde noodzaak op om ons leven voor onbepaalde tijd anders te gaan invullen en misschien drastisch te herzien. De lege straten dienden als metafoor en inspiratie voor het leven dat zou gaan volgen na de pandemie, wanneer dat ook zou zijn. Alle haast, drukte en volle agenda’s konden gereset worden, al dan niet verplicht of gewenst. De lockdowns hebben ons min of meer gedwongen om anders te gaan kijken naar de invulling van ons persoonlijke levensprogramma. Menigeen zal zichzelf hebben afgevraagd: ga ik bepaalde zaken veranderen of blijf ik doorjakkeren in het tempo van voor de pandemie?

Planning niet in orde

Bij het begeleiden van leerlingen die deelnemen aan de examenvreestraining op school komt het thema planning ook altijd aan de orde. Het ondoordacht maken van een planning is namelijk niet handig. Zeker niet tijdens een examenjaar. Er kan veel onnodige spanning optreden wanneer de planning niet in orde is of wanneer iemand niet de balans kan vinden tussen rust en activiteit.

Buiten het feit dat leerstof het best over de weken kan worden verdeeld, zien we vaak dat er geen tijd en ruimte wordt ingepland voor belangrijke momenten van ontspanning en rust. We proberen het dan ook vaak om te keren en uit te gaan van een lege agenda, waarin vervolgens eerst de momenten van ontspanning, eten en slapen komen te staan en daarna pas andere taken. Naast het verkregen inzicht geeft dit ook een nieuwe urgentie aan de ‘lege’ agendamomenten waarin niet gestudeerd wordt, maar die wel van groot belang zijn.

De eerdere, door hogerhand opgelegde vrijheid in relatieve opsluiting heeft mijn blik ook verruimd en verrijkt. Momenten van zogenaamde leegte staan niet synoniem voor verveling, maar zijn betekenisvol om nieuwe kansen en inzichten aan te grijpen. Het besef dat er leegte en ruimte mág zijn in een dag- of weekplanning, geeft namelijk de nodige rust, een beter overzicht en meer energie om de resterende taken naar wens uit te kunnen voeren. En terwijl u nu doorbladert naar de volgende pagina, neem ik even de tijd voor een ingeplande pauze.

Pascal Cuijpers, docent voortgezet onderwijs, publicist en auteur

Pascal Cuijpers. Beeld
Pascal Cuijpers.
Meer over