Columns & Opinie

Opinie: ‘Onbevoegde docenten voor de klas? Het laat de regering koud’

Het kabinet doet nauwelijks iets om het nijpende tekort aan docenten te bestrijden. Vanwaar deze struisvogelpolitiek, vraagt leerkracht Mohammed Guellaï zich af.

Mohammed Guellaï
Leerlingen arriveren bij een basisschool voor de eerste dag van het nieuwe schooljaar. Beeld ANP
Leerlingen arriveren bij een basisschool voor de eerste dag van het nieuwe schooljaar.Beeld ANP

Onlangs kwam een school uit Lelystad in het nieuws. De school brak een muur uit en voegde twee groepen acht samen: 52 leerlingen in één ruimte. Net toen ik dacht dat we alles zo’n beetje wel al hadden gezien.

Het schoolleider- en lerarentekort is een landelijk, maatschappelijk probleem waar vooral het onderwijsveld zelf zich druk om lijkt te maken. Grote maatschappelijke ophef blijft uit, terwijl juist ook kinderen en ouders er hard door worden geraakt. Met een groeiend tekort aan bevoegde leraren en falend overheidsbeleid moeten schoolteams creatief te werk gaan om al het onderwijs door te laten gaan.

Misschien moeten onze Tweede Kamerleden ook de sloophamer ter hand nemen en de muur uitbreken die de onderwijsministers en het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) hebben opgetrokken om zich lafhartig te onttrekken aan hun verantwoordelijkheid. Het onderwijsveld is nu getuige van de roekeloze bestuurlijke nalatigheid van dit (demissionaire) kabinet, die ertoe leidt dat Kamerbreed gedragen moties alsmaar niet worden uitgevoerd.

Wanneer je een complex probleem wilt oplossen, breng je het eerst nauwkeurig in kaart. Daarna kun je het effect van de maatregelen meten. Daartoe heeft de Tweede Kamer in juni 2019 een motie van Peter Kwint (SP) aangenomen om het lerarentekort nauwkeurig te registreren en te monitoren. Onderwijsministers Arie Slob en Ingrid van Engelshoven hebben tot de dag van vandaag geweigerd die uit te voeren. Ook de motie van Tweede Kamerlid Lisa Westerveld (GroenLinks), die stelt dat onbevoegd gegeven les niet als lestijd mag meetellen, legden onze onderwijsministers naast zich neer. De door Mark Rutte aangekondigde nieuwe bestuursstijl laat kennelijk nog even op zich wachten.

Tekorten gemaskeerd

Wij kampen daardoor met een groeiende inzet van onbevoegden die daadwerkelijke tekorten maskeert. De inzet van onderwijsondersteunend personeel en zzp’ers groeit gestaag. Hoe het er daadwerkelijk voor staat met zijinstromers in het onderwijs is een raadsel. Het ministerie van OCW deelt alleen cijfers van de instroom. Recente uitstroomcijfers zijn er niet of worden bewust onder de pet gehouden. Bizar als juist de inzet van zijinstromers een van je speerpunten is. Dan wil je toch weten in hoeverre je aanpak werkt?

Nu het demissionair kabinet doorregeert en met een Nationaal Programma Onderwijs (van 8,5 miljard euro) de koers voor de komende twee jaar bepaalt, zou het deze moties gewoon moeten uitvoeren, volgens de wens van de Tweede Kamer.

De meest voor de hand liggende reden dat het demissionair kabinet deze moties niet uitvoert is het verbloemen van het eigen onvermogen om het probleem écht aan te pakken.

Al in 2007 was er in opdracht van het ministerie van OCW het advies van de Commissie Leraren: ‘Nederland staat aan de vooravond van een dramatisch kwantitatief tekort aan kwalitatief goede leraren.’ Nu ligt er in opdracht van hetzelfde ministerie tijdens deze kabinetsperiode een lijvig document van adviesbureau McKinsey met de zoveelste aanbevelingen. In haar technische briefing aan de vaste Kamercommissie OCW benadrukt Merel van Vroonhoven, onafhankelijk aanjager lerarentekort, nog maar eens: “Als je vraagt: hoe groot is dat lerarentekort, waar, et cetera, is daar nog steeds geen feitenbasis waarop we ons kunnen baseren.”

Aanbevelingen

Aan plannen, adviezen en rapporten geen gebrek. Wij weten wat er moet gebeuren, maar wanneer worden aanbevelingen nu eindelijk eens uitgevoerd?

Je kunt niet zeggen dat er niet van alles is geprobeerd om onze onderwijsministers in beweging te krijgen. Opiniestukken, debatten, smeekbedes en zelfs meerdere stakingen: het heeft onvoldoende geholpen tegen de halsstarrige houding van dit demissionair kabinet. Sommige leden van de vaste commissie OCW hebben geregeld hun sloophamer meegenomen naar de debatten, maar ook zij konden de muur van deze coalitie en het in beton gegoten regeerakkoord niet slechten.

Om positief af te sluiten: voor een komend kabinet liggen de rapporten, moties en aanbevelingen klaar. Het is duidelijk waar men mee aan de slag kan. Het ministerie van OCW kan zich na de formatie onder leiding van nieuwe onderwijsministers vanaf de start volledig richten op de uitvoering van de Kamerbreed gedragen moties en de verzamelde aanbevelingen.

Mohammed Guellaï is leerkracht bij IKC Tuindorp te Amsterdam

Mohammed Guellaï. Beeld
Mohammed Guellaï.
Meer over