Opinie

Opinie: ‘Oekraïense vluchteling in huis? Waak voor verplichte dankbaarheid en goedbedoelde bemoeizucht’

Natuurlijk moeten we Oekraïeners die hun land moesten ontvluchten vanwege de invasie door de Russen helpen waar nodig. ‘Het is daarbij essentieel om een gelijkwaardige relatie op te bouwen, zodat vluchtelingen hun waardigheid behouden,’ zegt Duveke de Gaay Fortman.

Duveke de Gaay Fortman
Uit Oekraïne gevluchte kinderen. Beeld ANP
Uit Oekraïne gevluchte kinderen.Beeld ANP

Sinds een aantal maanden zijn Ksenia en Florence, twee Oekraïense meisjes van 22, de huisgenoten van mijn ouders. Bij hun allereerste ontmoeting werd één ding besloten: ze zouden zich niet met elkaar bemoeien. s’ Ochtends begint de dag voor mijn ouders eerder dan voor de meisjes en wanneer de oudjes naar bed gaan, beginnen zij aan hun maaltijd. En zo leeft het viertal in een perfecte symbiose met elkaar en langs elkaar heen.

Ik ken mijn ouders als nieuwsgierige mensen, mijn broers en ik vinden ze weleens wat bemoeizuchtig. Deze keer hadden ze geen idee wat de meisjes uitspookten. Natuurlijk waren ze zich ervan bewust twee jonge vrouwen in huis te hebben die alles achter hadden moeten laten in een land in oorlog. Maar ze gingen door met hun drukke leven en lieten de meisjes dit nieuwe land verkennen vanuit het dorpje Muiderberg.

Flo en Ksu houden, net als mijn vader, van koken. Eindeloos praten ze met elkaar over eten, en ’s avonds bereiden de meisjes voor mijn ouders borsjtsj. Gaandeweg bouwen ze een band op. Zij vinden mijn ouders erg ‘biological’ en mijn ouders vinden hen ‘OMG-erig’. Mijn vader plaagt hen dat ze zo meisjesachtig zijn maar wil vervolgens alles horen over hun gelakte nagels en haarextensions. Mijn vader, die zonder twijfel de rol van huisvrouw vervult (voor de meisjes een onbekend fenomeen), kan soms wat direct en gecompliceerd zijn. ‘You’re so honest’, hoor ik ze giechelend tegen hem zeggen, en verwonderd zie ik toe hoe zij hem ontdooien en hoe hij op hen een diepe indruk maakt.

Op mijn vaders 60ste verjaardag dobberen we op een fluisterbootje ergens bij Zuiderwoude. Traditiegetrouw plonst ons hele gezin het water in. Flo en Ksu hebben een laagje te veel poeder op hun gezicht en proestend van het lachen duiken ze weg voor de spetters. We poppen een champagnefles open, waarna Flo mijn vader erop wijst dat het niet ‘biological’ is om de kurk in het water achter te laten.

In verschillende kranten lees ik dat het schuurt tussen gastgezinnen en Oekraïense vluchtelingen. Discussies over bedtijden, eten of een gebrek aan waardering zorgen er in sommige gevallen voor dat de opvang niet altijd even goed uitpakt. Ik denk dat het essentieel is je leven zelf vorm te kunnen geven, zonder al te dankbaar te moeten zijn voor goedbedoelde bemoeizucht. Zo kunnen Oekraïense vluchtelingen hun waardigheid behouden en kunnen we een gelijkwaardige relatie met hen opbouwen.

Dit verhaal vind ik daar een mooi voorbeeld van. Natuurlijk moeten we mensen die op drift zijn helpen waar nodig. Maar bovenal moeten we mensen die in moeilijke omstandigheden verkeren, in staat stellen zichzelf te helpen. Het ziet ernaar uit dat deze nare oorlog nog lang niet voorbij is. Op deze manier houden we het langer met elkaar vol en kan het samenwonen voor alle betrokkenen een verrijkende ervaring zijn.

Duveke de Gaay Fortman, Amsterdam

Meer over