Een akkerbouwer bewerkt een droge akker in een polder bij Strijen in Zuid-Holland. Waar de akkerbouw te maken met klimatologische veranderingen, wordt veehouderij ingehaald door technologische ontwikkelingen, stelt Laura Vendrik.

Opinie

Opinie: ‘Landbouw is op tamelijk korte termijn grotendeels achterhaald’

Een akkerbouwer bewerkt een droge akker in een polder bij Strijen in Zuid-Holland. Waar de akkerbouw te maken met klimatologische veranderingen, wordt veehouderij ingehaald door technologische ontwikkelingen, stelt Laura Vendrik.Beeld JEFFREY GROENEWEG/ANP

Ook zonder stikstofproblemen zijn de vooruitzichten voor de landbouw somber, betoogt Laura Vendrik. De veehouderij zal door de voortschrijdende techniek grotendeels overbodig worden, de akkerbouw zal zich moeten aanpassen aan nieuwe klimatologische omstandigheden.

Laura Vendrik

Het is de week van de stikstofgesprekken met bemiddelaar Johan Remkes. Een van de kwesties die ongetwijfeld aan bod komen is het geringe perspectief dat de overheid de boeren zou bieden. Ik vraag me daarbij telkens af: welk perspectief zou dat dan ook moeten zijn? Je hoeft geen kenner van de agrarische industrie te zijn om te voorzien dat de boeren de komende vijftig jaar door twee ontwikkelingen ingehaald zullen worden: laboratoriumvoedsel en klimaatverandering.

Onvermijdelijke ontwikkeling

Met name de huidige veehouderij is gedoemd. Vooral als gevolg van de technische ontwikkelingen, onder andere door de komst van kweekvlees. Hoewel de producenten van kunstvlees vaak veel te optimistische vergezichten schetsen (‘over een jaar ligt ons vlees in de winkel!’), zal het er onvermijdelijk komen. Zodra de technieken zijn geperfectioneerd en schaalvergroting kunstvlees een goedkoper – en net zo lekker – alternatief heeft gemaakt, zal vlees uit dieren weggeconcurreerd worden. Dat is misschien over vijf jaar nog niet aan de orde, maar in 2050 waarschijnlijk wel.

Kweekvlees zal de veehouderij niet helemaal overbodig maken. Voor de productie van kunstvlees moeten namelijk af en toe stamcellen gewonnen worden uit levende dieren. Daarnaast zal dierlijk vlees een nostalgisch goed of een luxeproduct worden. Josh Tetrick, directeur van het Amerikaanse kweekvleesbedrijf Just, is er bijvoorbeeld van overtuigd dat mensen soms liever dierenvlees zullen willen eten, zoals er nog steeds mensen zijn die een typemachine kopen.

Er zal hoe dan ook veel minder behoefte zijn aan slachtvee. En de zuivelindustrie ontwikkelt zich in dezelfde richting. Diverse start-ups, waaronder het van oorsprong Nederlandse Those Vegan Cowboys, streven ernaar een fermentatieproces te ontwikkelen dat de magen van de koe nabootst. En hier gaat het zeker van komen. Voedseltechnoloog Tiny van Boekel denkt zelfs dat de kansen voor laboratoriummelk groter zijn dan voor kweekvlees.

Het is kortom niet de vraag óf de huidige vee-industrie door voedsel uit het laboratorium ingehaald zal worden, maar wannéér dat gebeurt. In die zin heeft een zeer groot deel van de huidige varkens-, kippen- en rundveehouders geen toekomst.

Onbruikbare akkers

De akkerbouw heeft betere perspectieven, maar zal een zware kluif krijgen aan de gevolgen van klimaatverandering. Droogte en extreme regenval zijn tot daaraan toe, de ware bedreiging is verzilting. Op dit moment zijn er al akkers in Nederland die niet meer bruikbaar zijn door een te groot zoutgehalte en dit probleem zal alleen maar toenemen naarmate de zeespiegel stijgt, er minder zoet water door de rivieren stroomt en de bodem inklinkt.

Tegen verzilting is wel wat te doen, maar alle trucjes die we erbij moeten halen, maken akkerbouw er niet makkelijker op. Daarbij valt onder andere te denken aan nieuwe irrigatiemethoden en de opslag van zoetwater in de winter. Daarnaast kunnen boeren overstappen op nieuwe gewassen. Niettemin is dat makkelijker gezegd dan gedaan, want zilte gewassen, zoals lamsoor en ijskruid, zijn vooralsnog nicheproducten. Die zijn niet zo eenvoudig aan de man te brengen als een Frieslanderaardappel.

Dus stikstof of niet, zelfs als de overheid alle plannen van tafel zou vegen, zijn de boeren op weg naar een moeilijke toekomst. De kinderen van de huidige boeren zullen veel minder kansen krijgen om een succesvol bedrijf te runnen. Aangezien zo velen het stikstofprobleem niet zagen aankomen, is het misschien wijs de boeren hier alvast op te attenderen. Misschien kan Remkes het daar alvast met ze over hebben.

Laura Vendrik, tekstschrijver en redacteur
 Beeld
Laura Vendrik, tekstschrijver en redacteur