Opinie

Opinie: ‘Laat kinderen een nieuwe Jeugdwet bedenken’

Een stelselwijziging in de jeugdzorg verplaatst het probleem, maar lost het niet op, schrijft Robert Mijnders. Hij pleit ervoor om te luisteren naar de ideeën van kinderen.

Robert Mijnders
Maart 2022: jeugdzorgmedewerkers voeren actie op het Malieveld. Zij vinden dat er te weinig geld is voor hun sector, dat de werkdruk te hoog is en dat de wachtlijsten te lang zijn.  Beeld SEM VAN DER WAL/ANP
Maart 2022: jeugdzorgmedewerkers voeren actie op het Malieveld. Zij vinden dat er te weinig geld is voor hun sector, dat de werkdruk te hoog is en dat de wachtlijsten te lang zijn.Beeld SEM VAN DER WAL/ANP

Vrijdag 13 mei 2022, zeven jaar na de invoering van de Jeugdwet, besloot het kabinet de jeugdzorg te herzien. Niet meer de gemeenten, maar de regio’s moeten zich gaan buigen over de jeugdbescherming. Ook de behandelduur moet korter én de jeugdzorg wordt herijkt. Met andere woorden, volwassenen gaan bepalen wat kinderen nodig hebben en hoe lang. Opnieuw een stelselwijziging terwijl het probleem jeugdzorg veel dieper ligt.

Het overhevelen van taken en verantwoordelijkheden heeft in dit dossier nooit bewezen effectief te zijn. Al sinds 1989 probeert men de jeugdzorg beter te maken. Eerst moest de Wet op de jeugdhulpverlening (1989) het regelen, daarna de Wet op de jeugdzorg (2005) en vervolgens de Jeugdwet (2015). Alle drie de wetten hebben het verschil niet gemaakt. Daarmee zou je kunnen concluderen dat een stelselwijzing geen nut heeft. Maar toch doen we het.

En weer gaat het over het systeem, marktwerking, zorgaanbieders, enzovoort. En niet waar het over zou moeten gaan: kinderen en hun leefwereld. Het ‘systeem’ werkt niet. Maar de vraag is eerder: wat is het beste voor kinderen? Wat willen zij zelf? Of je nu het systeem bij de gemeenten plaatst of bij de regio’s, het blijft een puinhoop. Stelselwijzigingen verplaatsten het probleem en lossen het niet op.

Nodig kinderen uit

Wat wel moet gebeuren is dat de overheid kinderen gaat uitnodigen voor gesprekken. Laat hen een nieuwe Jeugdwet bedenken. Kinderen zijn namelijk prima in staat om mee te denken over maatschappelijke problemen. Ze kunnen misschien niet denken als volwassenen, maar kunnen wel denken over de problemen van volwassenen, als een kind (ik citeer pedagoog Janusz Korczak).

Kortgezegd, de beoogde stelselwijzing is misschien goedbedoeld maar zal weinig effect hebben. Om jeugdzorg écht beter te maken moet men nadenken over nieuwe en outside the box werkwijzen: minder psychiatrisch labelen van kinderen, meer praten met kinderen en hun ouders, opvoeding normaliseren, professionals meer vrijheid geven om te werken met alle kinderen ongeacht of er een indicatie is, enzovoort.

Maar het allerbelangrijkste is om bij al die besluiten toch écht het kind te betrekken. Die hebben vaak zelf hele goede ideeën: kinderen zijn niet de mensen van morgen, maar de mensen van vandaag. Neem ze dus vandaag wat serieuzer.

Robert Mijnders, pedagoog en masterstudent Youth, Education and Society (Universiteit Utrecht), Almere

Meer over