Opinie

Opinie: ‘Laat het nieuwe kabinet fatsoen en respect terugbrengen in de Nederlandse politiek’

In de politiek heerst een gebrek aan kritische zelfreflectie. Wat dat betreft zou zij een voorbeeld kunnen nemen aan het bedrijfsleven, vindt Michael Bouwens.

Het Parool
Schade aan een huis na een eerdere aardbeving in Groningen. Beeld anp
Schade aan een huis na een eerdere aardbeving in Groningen.Beeld anp

De verharding van de samenleving manifesteert zich zichtbaar in de landelijke en lokale politiek. Het begint een kip-en-eiverhaal te worden: is onfatsoenlijk gedrag onder politici een afspiegeling van de samenleving of ziet een deel van de bevolking in het handelen van volksvertegenwoordigers een legitimatie voor het eigen gedrag? Bedreigingen, interrupties, handgebaren en schreeuwen: gedragingen waar men in de Tweede Kamer of in de raadzalen van provincie- en gemeentehuis niet meer vreemd van opkijkt. En dat gaat alleen nog maar om houding en gedrag. Er is inmiddels ook een lijst van inhoudelijk kwalijke dossiers.

Schandalen, de toeslagenaffaire, het aardbevingsleed van de inwoners van Groningen, de commotie over Omtzigt, de stikstofcrisis, het woningtekort, het twijfelachtige record van de langste kabinetsformatie ooit: zij reflecteren het verval van de politiek. Wat opvalt is een totaal gebrek aan kritische zelfreflectie. De blik naar binnen ontbreekt en dat maakt wat er kon gebeuren in de politiek eigenlijk niet verrassend.

Een correctiemechanisme is er niet. Zo wordt wangedrag in de Tweede Kamer op incidentniveau afgehandeld – een tik op de vingers door de Kamervoorzitter of een correctie van een ander Kamerlid – maar een debat over de oorzaak van die incidenten of de gevolgen daarvan is er tot op heden niet geweest. Integriteit, gedragsregels en het hechten aan onderlinge omgangsvormen zijn in de politiek niet of nauwelijks onderwerp van gesprek. Dat moet veranderen; de politiek hoort op dit punt een voortrekkersrol te nemen in plaats van achterblijver te zijn.

Bedrijfsleven

We beginnen een land te worden waar de politiek een voorbeeld moet nemen aan het bedrijfsleven. Natuurlijk zijn ook daar misstanden en onwenselijk gedrag te vinden, maar voor een meerderheid van de Nederlandse bedrijven geldt dat er geen ruimte is voor systematisch en straffeloos mismanagement. Klachten- en klokkenluidersprocedures, gedragscodes, kritische aandeelhouders en scherp intern toezicht zorgen ervoor dat bij misstanden kan worden ingegrepen. Het is ondenkbaar dat een ceo zonder gevolgen een tirade zou houden zoals politici zich die inmiddels publiekelijk veroorloven. Er zijn topmensen voor minder ontslagen, maar in de politiek blijft zo’n uitbarsting onbestraft.

Het nieuwe kabinet gaat zich onder meer storten op lastige dossiers als de woningnood en het klimaat. Goed nieuws, maar een ander dossier mag zeker niet ontbreken: het terugbrengen van fatsoen en respect in de Nederlandse politiek.

Michael Bouwens, Amsterdam

Meer over