Opinie

Opinie: ‘Klimaatcrisis moet begrijpelijk en vooral invoelbaar worden gemaakt’

Klimaatwetenschappers moeten gaan samenwerken met kunstenaars om hun urgente boodschap over de klimaatcrisis beter over te brengen op het grote publiek, stelt lezer Sjoerd Groeskamp. Alleen zo krijg je genoeg mensen mee om een ramp af te wenden.

Het Parool
Het Great Salt Lake in Utah, in de Verenigde Staten, lijdt onder de ergste droogte in honderden jaren. Wetenschappers waarschuwen al lange tijd voor de gevolgen van klimaatverandering, schrijft Sjoerd Groeskamp. Beeld AP
Het Great Salt Lake in Utah, in de Verenigde Staten, lijdt onder de ergste droogte in honderden jaren. Wetenschappers waarschuwen al lange tijd voor de gevolgen van klimaatverandering, schrijft Sjoerd Groeskamp.Beeld AP

Als we zo doorgaan met uitstoten dan zal de wereld grotendeels onleefbaar zal worden. Je schrijft het zo makkelijk op. Maar deze boodschap dringt niet genoeg door tot de politiek, de industrie en de maatschappij. Er gebeurt namelijk te weinig om de klimaatcrisis te voorkomen. Dat kan volgens mij alleen maar omdat we niet genoeg beseffen dat we al op de rand van de afgrond staan.

Oftewel, de ernst van de klimaatcrisis is nog niet voldoende begrijpelijk en invoelbaar gemaakt. Want als je echt begrijpt én voelt wat er op ons af komt, dan kun je haast niet anders dan in actie komen.

Om klimaatverandering tegen te gaan moet de maatschappelijke druk opgevoerd worden om bedrijven en politiek tot een verregaand klimaatbewust beleid te dwingen. Bovendien zullen we massaal dat beleid moeten accepteren en ons eigen leven daaraan aanpassen.

Maar hoe krijg je in een korte tijd zoveel mogelijk mensen mee? Daarvoor moet de communicatie over de klimaatcrisis anders. De klimaatcrisis zal begrijpelijk en vooral invoelbaar moeten worden gemaakt. En daarin ligt een belangrijke rol voor een samenwerking tussen kunstenaars en klimaatwetenschappers.

Alleen door direct de uitstoot van broeikasgassen te verminderen zal de klimaatcrisis kunnen worden voorkomen. Meer onderzoek naar klimaatverandering zal deze conclusie niet veranderen en dus de crisis niet oplossen.

Droge teksten

Daarom stel ik voor dat klimaatwetenschappers de komende jaren minder onderzoek gaan doen en in plaats daarvan meer tijd besteden om de bestaande kennis beter te communiceren. Misschien is het zelfs wel een van onze verantwoordelijkheden. Immers, de wetenschap is er voor ons allemaal. Maar wat is het nut daarvan als we de belangrijkste bevinding van deze tijd, de komst van de klimaatcrisis, niet duidelijk kunnen communiceren en daarmee voorkomen?

Ik begrijp dat dit iets uitzonderlijks vraagt van klimaatwetenschappers en de instanties waarvoor ze werken. Ten eerste worden wetenschappers vooral afgerekend op aantal geschreven artikelen en binnengehaalde onderzoekfinanciering. Er is weinig erkenning en waardering voor wetenschapscommunicatie. Hoewel de eerste initiatieven om dit te verbeteren zijn gestart, gaat dit proces traag en weerhoudt het wetenschappers ervan meer tijd te steken in communicatie.

Ten tweede zijn de meeste wetenschappers helemaal niet getraind om resultaten naar een breed publiek te communiceren. Wij communiceren namelijk via wetenschappelijke publicaties en bijvoorbeeld het IPCC-rapport. Die laatste bestaat uit droge wetenschappelijke teksten op expertniveau, vol getallen en foutmarges en is bedoeld voor beleidsmakers.

Het IPCC-rapport heeft geleid tot onder andere het Parijsakkoord en het fungeert als een rots in de branding tegen alle klimaatsceptici en misinformatie. Maar na dertig jaar IPCC-rapporten liggen we nog steeds op koers voor catastrofale klimaatverandering. Deze manier van communiceren blijkt dus niet voldoende te zijn.

Verhalenvertellers

Communicatie over klimaatverandering moet juist ook door klimaatwetenschappers gedaan worden omdat zij de gezaghebbende kennisdragers zijn. Maar wetenschapscommunicatie is dus niet een kwestie van het oprakelen van feiten. Je hebt geen feiten nodig om gedrag te beïnvloeden, je hebt vooral een goed verhaal nodig.

En omdat de meeste wetenschappers geen verhalenvertellers zijn, pleit ik ervoor dat wetenschappers de hulp inroepen van kunstenaars – de experts in verhalen vertellen. In een samenwerking tussen kunst en wetenschap zal de wetenschapper de informatieve stukken controleren en legitimeren, terwijl de kunst juist zorgt dat deze informatie invoelbaar gemaakt wordt.

Daarom een oproep aan kunstenaars en aan mijn collega-klimaatwetenschappers: zoek de samenwerking op! De samenwerking tussen klimaatgerelateerde wetenschap (van natuurkunde tot sociologie) en de beeldende kunst, de mediakunst, met theater, dans, muziek en zang, met fotografie, film, architectuur, literatuur, poëzie en ook influencers.

Doe mee! Het liefst nu meteen. Bel elkaar en praat erover. Voed en inspireer elkaar om manieren te vinden om de droge wetenschappelijke feiten invoelbaar te maken. Bereik zoveel mogelijk mensen. Want als we de klimaatcrisis niet écht gaan voelen, dan zullen we niet snel genoeg handelen. En dan zitten we straks met al onze wetenschappelijke publicaties en kennis op een onleefbare aarde.

Sjoerd Groeskamp is fysisch oceanograaf aan het NIOZ (Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee)

null Beeld Privébeeld.
Beeld Privébeeld.
The Great Salt Lake is seen behind the earthwork Spiral Jetty by Robert Smithson on Tuesday, Feb. 1, 2022, on the northeastern shore of the Great Salt Lake near Rozel Point in Utah. In 2021, the Great Salt Lake matched a 170-year record low and kept dropping, hitting a new low of 4,190.2 feet (1,277.2 meters) in October. (AP Photo/Rick Bowmer) Beeld AP
The Great Salt Lake is seen behind the earthwork Spiral Jetty by Robert Smithson on Tuesday, Feb. 1, 2022, on the northeastern shore of the Great Salt Lake near Rozel Point in Utah. In 2021, the Great Salt Lake matched a 170-year record low and kept dropping, hitting a new low of 4,190.2 feet (1,277.2 meters) in October. (AP Photo/Rick Bowmer)Beeld AP