Opinie

Opinie: ‘Hoog tijd voor de terugkeer van de wekelijkse persconferentie na de ministerraad’

Sinds het verkiezingsreces in februari is er geen persconferentie na de ministerraad meer geweest, schrijft Machiel van der Wal. Hoog tijd voor een terugkeer.

Machiel van der Wal
Mark Rutte hield nog vrijdagse persconferenties tot aan de start van het verkiezingsreces op 12 februari. Beeld ANP
Mark Rutte hield nog vrijdagse persconferenties tot aan de start van het verkiezingsreces op 12 februari.Beeld ANP

In 1970 gaf minister-president Piet de Jong (KVP) voor het eerst een persconferentie na de vrijdagse ministerraad. Het verhaal wil dat hij deze instelde om ’s avonds niet meer gestoord te worden door telefonerende journalisten, waardoor zijn aardappels steeds koud werden. Vijftig jaar later stond premier Rutte bij deze traditie stil in zíjn vrijdagse persconferentie: “Er ontstond geleidelijk aan behoefte aan transparantie. Daar zitten we tot op de dag van vandaag mee. En die transparantie, vereiste natuurlijk ook meer openheid naar de media”.

Het kabinet-Rutte III viel op 15 januari. De demissionair minister-president hield toen nog vier vrijdagse persconferenties, tot aan de start van het verkiezingsreces op 12 februari. Sindsdien is er geen persconferentie na de ministerraad meer geweest, zonder goede reden. Het is hoog tijd voor de terugkeer.

Het kabinet heeft namelijk niet stilgezeten: bij de val van het kabinet werd al gezegd dat het ‘missionair’ zou blijven op coronabestrijding. Maar het kabinet doet meer dan alleen covid-crisismanagement. Op Prinsjesdag gaat het kabinet een ‘beleidsrijke’ begroting presenteren. Er zijn veel vragen over het optreden van het kabinet bij de Afghanistan-evacuatie, over de benoeming van staatssecretarissen die hun zetel behielden en over plannen om boeren te onteigenen. Genoeg onderwerpen om het demissionaire kabinet over te bevragen. Zeker nu er maanden na de verkiezingen nog steeds geen zicht is op een nieuw kabinet.

Voor de start van het verkiezingsreces stelde journalist Wouter de Winther de vraag of er pas weer een persconferentie zou komen na de formatie van een nieuw kabinet. Rutte antwoordde toen dat hij ‘naar bevind van zaken’ zou handelen. Weken daarna barstte de discussie los over een nieuwe bestuurscultuur en ontstond er een roep om transparantie en macht en tegenmacht.

De media is als controleur van de macht een tegenmacht. Die tegenmacht wordt onder andere uitgeoefend bij de persconferenties na de ministerraad. Formeel is het de Parlementaire Persvereniging die de vrijdagse persconferenties organiseert: een kwestie van een uitnodiging sturen. Nog tijdens de formatie kan dus een begin worden gemaakt met de nieuwe bestuurscultuur, door deze traditie uit de oude bestuurscultuur nu op te pakken.

Machiel van der Wal, Delft

Meer over