Opinie

Opinie: ‘Geef deelauto vleugels door de keus voor privéauto te laten schuren’

De deelauto is helaas nog maar weinig populair in Nederland. Er is een manier om het gebruik en het enthousiasme te verhogen, stellen Marije van Gent, Loes Kreemers en Reint Jan Renes: richt de stad opnieuw in.

Marije van GentLoes Kreemers en Reint Jan Renes
De stad zal zo ingericht moeten worden dat juist de deelauto de makkelijkste optie wordt. Beeld Berlinda van Dam/ANP
De stad zal zo ingericht moeten worden dat juist de deelauto de makkelijkste optie wordt.Beeld Berlinda van Dam/ANP

Wegverkeer is verantwoordelijk voor maar liefst 21 procent van de CO2-uitstoot in Nederland. Minder autorijden op fossiele brandstof beïnvloedt direct het klimaat. Deelvervoer, zeker elektrisch, zou een oplossing kunnen bieden om onze CO2-uitstoot te verlagen. In de praktijk is dit nog niet gerealiseerd: op 1 november stond in de kranten dat deelauto’s nauwelijks gebruikt worden, al volgde een week later de nuance: in Amsterdam is de deelauto populairder dan elders in het land.

Eerder onderzoek laat zien dat deelvervoergebruikers minder kilometers rijden dan de gemiddelde automobilist. Een positieve impact, al zijn deze bestuurders vooral mensen zonder eigen auto. Uit een uitgebreide studie onder Amsterdamse autobezitters door het lectoraat Psychologie voor een Duurzame Stad van de Hogeschool van Amsterdam blijkt slechts 20 procent van de Amsterdamse autobezitters geïnteresseerd om deelvervoer eens te proberen. Terwijl juist deze doelgroep – bij een massale gedragsverandering – klimaatimpact kan realiseren.

Parkeervergunningen

Wij stellen dat deelvervoer voor autobezitters pas aantrekkelijk wordt als de stad radicaal anders wordt ingericht. Het gebrek aan interesse voor deelauto’s is een logisch gevolg van de huidige omgeving, die nog volledig is ingesteld op privébezit. Autobezitters zullen pas echt overstappen als door een veranderende omgeving de keuze voor een privéauto gaat schuren en de deelauto de standaard wordt.

Uit onze studie kwamen een aantal lessen naar voren. Allereerst maken autobezitters een kosten-batenafweging als ze nadenken over hun vervoerskeuzen. Zolang de stad is ingericht ten faveure van de auto bij de voordeur met betaalbare parkeervergunningen, valt die afweging altijd uit in het voordeel van de eigen auto. De fysieke omgeving is – veel meer dan sociale of persoonskenmerken – bepalend voor een duurzame vervoerskeuze. Zolang de auto voor de deur staat en de deelauto tien straten verderop in een parkeergarage, is de keuze makkelijk gemaakt. De stad zal zo ingericht moeten worden dat juist de deelauto de makkelijkste optie wordt.

Daarnaast worden autobezitters nog nauwelijks bereikt met deelvervoer als alternatief voor de eigen auto. Veel autobezitters zijn uitermate tevreden over hun auto, qua comfort, gemak en snelheid. Informatie over een andere manier van reizen wordt daarom automatisch weggefilterd als niet relevant. Deelauto’s in de straat of deelvervoercampagnes komen daardoor lang niet altijd binnen bij de autobezitter. Deelvervoercampagnes moeten veel meer op maat zijn om juist de autobezitter aan te spreken met de voordelen van deelvervoer.

15.000-kilometergrens

De voordelen van autodelen blijken niet zo evident voor menig autobezitter. Zo zijn autobezitters slecht in het inschatten van kosten van de privéauto ten opzichte van deelvervoer. Wie minder dan 15.000 km per jaar rijdt is vaak goedkoper uit met een deelauto. Veel autobezitters realiseren zich dat niet, omdat zij de kosten van een deelauto vergelijken met de benzinekosten van de eigen auto, zonder rekening te houden met aanschaf- onderhoud- en parkeerkosten. Autobezitters zouden gebaat zijn bij slimme rekentools die hier meer inzicht in geven.

Hoe wordt elektrisch deelvervoer nu een serieuze optie voor de autobezitter? We pleiten voor een radicaal andere inrichting van de stad waarbij deelvervoer het duurzame normaal wordt. Een stad waar in elke straat een eHub staat met een ruim en gevarieerd aanbod van e-bikes, e-bakfietsen en e-auto’s en waar privéauto’s buiten de Ring geparkeerd staan. Een stad waar de kosten van elektrisch deelvervoer en openbaar vervoer voor elke burger – ook die met de kleine portemonnee - haalbaar en betaalbaar zijn, terwijl de kosten van de privéauto worden verhoogd. En waar slimme apps bij het boeken van elektrisch deelvervoer direct het financiële voordeel én de positieve klimaatimpact inzichtelijk maken. Waar je bij elke boeking met je elektrische auto een prettig gevoel krijgt omdat je met jouw keuze niet alleen financieel beter uit bent, maar ook bijdraagt aan een fijner Amsterdam. Zo’n radicaal andere stad vergt een beleidsvisie over écht duurzame mobiliteit en met dappere beleidskeuzes die goed zijn voor de toekomst van Amsterdam en onze planeet.

Marije van Gent, Loes Kreemers en Reint Jan Renes (lector) werken als gedragswetenschappers bij het lectoraat Psychologie voor een Duurzame Stad van de Hogeschool van Amsterdam. Hun onderzoek is in samenwerking met de gemeente Amsterdam uitgevoerd met cofinanciering door Interreg NWE.

Meer over