Opinie

Opinie: ‘Economische groei? Focus liever op ons welzijn’

In de huidige samenleving ligt er te veel focus op welvaart, en te weinig op welzijn. Een besef dat economische groei zelfs schadelijk kan zijn voor ons welzijn, is noodzakelijk, vindt Atze Lourens.

Atze Lourens
Hoe voorkomen wij stagflatie van welzijn, vraagt lezer Atze Lourens zich af. Beeld Getty Images
Hoe voorkomen wij stagflatie van welzijn, vraagt lezer Atze Lourens zich af.Beeld Getty Images

Wanneer je de mannen en vrouwen van RTL Z met verbeten lach en een druppel angstzweet op het voorhoofd naar de beurs ziet kijken, dan baart dat de kijker zorgen. Vorige week werd er naar de financiële turbulentie afkomstig uit China gekeken. Het was echter de stagflatie die de echte onheilbrenger was.

Stagflatie vertaalt zich in economische krimp, ondanks stijgende prijzen. Dat voelt tegenstrijdig, en dat is het ook. Het is alsof je steeds grotere hoeveelheden in de beslagkom gooit, maar de taart zelf er kleiner op wordt.

Onnatuurlijk klinkt dat, natuurlijk. En dit heeft helaas grote gevolgen voor de verdeling van de welvaart. De taart wordt namelijk kleiner, maar moet door dezelfde groep gegeten worden. Logisch dat we ons dan ook zo bekommeren om de stagflatie van de welvaart.

Maar wat betreft ons welzijn vindt er in veel opzichten al jaren stagflatie plaats – en dít blijft tot op heden onderbelicht. Ons welzijn krimpt, terwijl de economie groeit.

In taarttermen: stagflatie van welzijn is alsof de taart in omvang toeneemt, terwijl de kwaliteit ervan afneemt. Of de taart met zure melk is gebakken of met ingrediënten zonder voedingsstoffen, is vanuit de economische invalshoek niet relevant. Zolang de taart maar groter wordt, is het goed. De nadruk licht op de kwantiteit van de taart, niet op de kwaliteit ervan.

Zo vindt er al jaren economische groei plaats in de woningmarkt, maar is deze woningmarkt voor velen inmiddels onbewoonbaar geworden. Mensen worden uit de stad verdreven of kunnen geen plek meer bemachtigen voor studie of werk.

Ook in niet-monetaire termen kunnen de schadelijke effecten van economische groei aanzienlijk zijn. Kijk maar naar de vliegindustrie, vleesindustrie of de olie-industrie. Allen industrieën die ons op macroniveau enorm zouden schaden met meer economische groei.

Overigens beperkt de stagflatie van ons welzijn zich niet tot het macroniveau, ook op microniveau kan economische groei het welzijn schaden. Denk maar aan de tabaksindustrie, smartphones of sociale media: industrieën die een verdienmodel zagen in de verslavingsgevoeligheid van de mens. Die eigenlijk optimaal profiteren van de menselijke zwaktes. Het profijt van bedrijven kan juist een verlies betekenen voor onszelf. Dus waar profiteren wíj nou eigenlijk van? Hoe voorkomen wij stagflatie van welzijn?

Dat economische groei niet per definitie leidt tot groei van welzijn mag bekend zijn. Maar een besef dat economische groei zelfs schadelijk kan zijn voor ons welzijn, is nodig. In de kern ligt het antwoord daarom in een minder grote fixatie op economische groei, de welvaart.

Immers zijn de waardevolste dingen in ons leven gratis. Denk aan familie, vriendschap en zorg voor de ander. Vrijwilligerswerk is een voorbeeld van hoe je zonder economische groei, wél waarde toevoegt.

En ook als we in monetaire kaders denken, kan minder economische groei ons welzijn verbeteren. Zo kun je in een heel mensenleven vijf keer een jas kopen of ieder seizoen een jas van een modeketen (wat meer economische groei genereert); door vijf keer een jas te kopen doe je direct een minder groot beroep op de draagkracht van de wereld.

Minder economische groei zou dus heel goed zijn voor ons welzijn. Wat als een stap terug voelt, de economische krimp, is misschien wel juist een stap vooruit.

Atze Lourens, Amsterdam

Meer over