Opinie

Opinie: ‘Draai de gaskraan open én doe Groningen recht’

De gaskraan mag weer ver open om Poetin te dwarsbomen, vinden veel Groningers. We kunnen best stoppen met Russisch gas en meer van ons eigen gas oppompen, mits we de baten verdelen over de Groningers en een versnelling van de energietransitie, vindt Martin Schuurman.

Martin Schuurman
In januari hielden Groningers nog een fakkeltocht in de binnenstad tegen de gaswinning. Om Oekraïne te steunen kan de gaskraan volgens een grote groep weer open, als de versterking van de woningen tegen aardbevingsschade eindelijk serieus wordt aangepakt. Beeld ANP / Anjo de Haan
In januari hielden Groningers nog een fakkeltocht in de binnenstad tegen de gaswinning. Om Oekraïne te steunen kan de gaskraan volgens een grote groep weer open, als de versterking van de woningen tegen aardbevingsschade eindelijk serieus wordt aangepakt.Beeld ANP / Anjo de Haan

Terwijl Vladimir Poetin zich opmaakt om alsnog Kiev onder de voet te lopen, berichtte het Dagblad van het Noorden afgelopen zaterdag over een bijzondere kans. De publieke opinie onder Groningers biedt een opvallende opening, waar we maar beter gebruik van kunnen maken. ‘Groningers willen gaskraan openen om Poetin te dwarsbomen’, kopte de krant. Ruim tachtig procent van de Groningers vindt dat Nederland moet stoppen met de import van Russisch gas. En ruim zestig procent is zelfs van mening dat daarvoor de gaskraan in Groningen verder open mag, tot maximaal twaalf miljard kuub per jaar. Tot dat maximum is gaswinning relatief veilig, volgens het Staatstoezicht op de Mijnen, als alle huizen in Groningen zijn versterkt.

Het is bijzonder hoe groot onze opofferingsbereidheid kan zijn in tijden van crisis en oorlog. Na jaren van onrust en menselijk leed, lukt het veel Groningers om zich niet door hun eigen pijn te laten leiden, maar de humanitaire ramp onder ogen te zien die zich nu in Oekraïne voltrekt. Daarmee bieden zij Nederland een opvallende opening in de energiecrisis waar we ons plotseling voor gesteld zien. De torenhoge gasprijzen en onze schrijnende gasimporten uit Rusland vragen om drastische actie.

Radicale keuzes

De verleiding ligt dan ook op de loer om gemakzuchtig gebruik te maken van deze opening. Dat zou onvergeeflijk zijn na alles wat zich in Groningen heeft afgespeeld en geen recht doen aan de Groningse minderheid die zich nog niet in het openschroeven van de gaskraan kan vinden. Als we van deze bijzondere kans gebruik willen maken, moeten we dat op een passende manier doen.

Tegelijk vraagt een oorlogseconomie wel om radicale keuzes. Er zit nog voor honderden miljarden euro’s aan gas in de Groningse bodem. We kunnen op een gepaste manier stoppen met Russisch gas en onze eigen gaskraan ver open draaien, als we deze baten verdelen over de Groningers én een versnelling van de energietransitie.

Om te beginnen moeten we nu eindelijk alle geraakte en zwakkere huizen in Groningen versterken. Waar en zover nodig, maar grootschalig. Parallel daaraan moeten we de hogere aardgasbaten aanwenden om de energietransitie radicaal te versnellen, zodat Nederland in 2030 zonder aardgas kan. Royale middelen maken het mogelijk om in die transitie nu ook duurdere opties uit de kast te trekken. Verder kunnen we Groningen beter verbinden met het hart van onze nationale economie door de provincie alsnog die razendsnelle verbindingen met de Randstad cadeau te geven. En laten we ten slotte elke Groninger bedanken voor bereidwilligheid, door royaal uit te delen van de verdiensten middels een basisinkomen zonder voorwaarden. Voor elke volwassene, maandelijks. Totdat de pot leeg is.

Barmhartige ontspanning

Na jaren van ziekmakende stress door een falende overheid, kan diezelfde overheid onze Groningers nu daadkrachtig de barmhartige ontspanning bieden van financiële genoegdoening. Het Canadese Mincome-experiment heeft laten zien dat de basale financiële veiligheid die een basisinkomen biedt, kan zorgen voor een afname van ziekenhuisbezoeken met 8,5 procent. Onder normale omstandigheden zou je snel oordelen dat zo’n basisinkomen vanuit onze bodemschatten ons dan allemaal toekomt, als Nederlanders. Maar waar het om Gronings gas gaat, is er van normale omstandigheden geen sprake. Wij hebben er als land breed van geprofiteerd, maar Groningen heeft de prijs betaald.

Omdat we nu snel moeten bewegen, moeten we ruimhartig delen. Omdat je als overheid niet zomaar kunt terugkomen op je belofte om de gaswinning te stoppen. Omdat de Groningers als ze tot deze enorme stap bereid blijken, na jaren tekort te zijn gedaan, wel een royaal gebaar verdienen. En ook, omdat ze die bereidheid bij een dergelijke oprechte erkenning misschien ook echt met elkaar weten op te brengen. Zo kunnen we draagvlak creëren voor een grote stap van een klein land. Een stap die Poetin verder onder druk zet en hem aardgasbaten ontneemt.

Martin Schuurman publiceert over de economie, is oprichter van platform LaatBloeien en eigenaar van MKB Brandstof. Beeld
Martin Schuurman publiceert over de economie, is oprichter van platform LaatBloeien en eigenaar van MKB Brandstof.
Meer over