Opinie

Opinie: ‘De dansvloer is geen gevaar, maar een oplossing voor onze problemen’

Hoe houden we onze gemeenschap bij elkaar? Dj Stefan Beek zweert bij het concept collective effervescence: collectief gevoel van intens geluk, vaak beleefd op de dansvloer.

Stefan Beek
‘Zonder dansvloer kunnen wij geen mens zijn.’ Beeld Getty Images
‘Zonder dansvloer kunnen wij geen mens zijn.’Beeld Getty Images

We denken dat de coronapandemie en de klimaatverandering de grootste hedendaagse uitdagingen zijn. Voor de oplossingen staart de overheid zich blind op de wetenschap. Maar we zitten verkeerd. De grootste problemen zijn egoïsme, hebzucht en apathie. We zijn daardoor gewend om in verdeeldheid te leven. Om dit te bevechten is er een culturele transformatie nodig. Dat lukt niet zonder de cultuursector in het algemeen, en de dansvloer in het bijzonder.

Individuen in een gemeenschap ervaren altijd onenigheid, jaloezie en conflict. Maar hoe houden we onze gemeenschap bij elkaar? Een deel van het antwoord kunnen we begrijpen aan de hand van het concept collective effervescence: een collectief gevoel van intens geluk, waarbij grenzen vervagen en ego plaatsmaakt voor de groep. Het gevoel dat je krijgt tijdens het bijwonen van een sportwedstrijd, een kerkdienst of een clubavond.

Waan je op de dansvloer. Je staat uitbundig te bewegen of stil te observeren. Je zoekt intimiteit met een vrouw, man of iemand daar tussenin — of daarbuiten. De vreemde naast je is voor even je beste vriend of vriendin, in plaats van de willekeurige passant op straat. Je experimenteert met verschillende zelfheden en legt onzekerheden bloot, of verduistert deze in de donkerte van de nacht. Al je zorgen gaan op in de rook van de club. De muziek brengt je hele lijf tot een kookpunt. Door de totale opwinding van het publiek voelt het alsof je samen opstijgt en eigenlijk niet meer wilt landen.

Dansen als medicijn

Volgens een wetenschappelijke studie uit 2006, gepubliceerd in Public Library of Science, was dansen een manier voor onze prehistorische voorouders om zich te binden en te communiceren, vooral in moeilijke tijden. Samen dansen is sinds het ontstaan van de mens een van de grootste aanjagers van collective effervescence. Samen dansen werkt als medicijn voor alle problemen die individuen ervaren binnen een collectief. Op de dansvloer tongzoenen QR-quarantainezuurpruimen met complotcontentdelende coronawappies. Op de dansvloer hebben mensen een natuurlijke neiging om hun eigen bewegingen te synchroniseren met anderen. Als wij iemand anders zien bewegen, dan zorgt ons brein ervoor dat we dezelfde beweging willen nabootsen. We spiegelen elkaar. Onze lichamen spreken met elkaar. Onze lichamen begrijpen elkaar. Door samen te dansen komen enorm veel geluksstofjes vrij in ons brein.

We hebben het gemeenschappelijke ritme van de nacht nodig om met een gedeeld narratief de dag door te komen. Zonder dansvloer kunnen wij geen mens zijn. Al dansend strijden we tegen egoïsme, hebzucht en apathie. Misschien zijn dat wel de grootste oorzaken van de negatieve gevolgen van de coronapandemie en klimaatverandering. En misschien is de dansvloer niet het grootste gevaar, maar een belangrijke oplossing voor de ware problematiek.

Stefan Beek, Amsterdam. Hij is dj en draait zaterdag 12 februari in Radion in Amsterdam als Children of Valis.

Meer over