Opinie

Opinie: ‘De covidcrisis omvat niet één, maar twee pandemieën’

Te lang heeft het kabinet de polarisatie en de gevoelens van frustratie genegeerd. Het is naast het OMT hoog tijd voor een PMT: een Polarisatie Management Team, stelt Marnix Eysink Smeets.

Marnix Eysink Smeets
De rellen op de Coolsingel van vrijdagavond. Beeld ANP
De rellen op de Coolsingel van vrijdagavond.Beeld ANP

Het waren stormachtige dagen, afgelopen weekend. Menigeen zal geschokt hebben gekeken naar de geweldsexplosie van vrijdagavond in Rotterdam. Om vervolgens verbijsterd te merken dat voetbalsupporters en andere jonge mannen dat reldrag in andere plaatsen nog eens dunnetjes overdeden. Ook een slecht voorbeeld doet kennelijk volgen.

Is dat geweld zomaar een incident? Nee, natuurlijk niet. Het is aan het gisten in de samenleving. Al een tijdje. Maar het lijkt steeds sterker, steeds zichtbaarder te worden. De aanhoudende stress rond pandemie én aanpak eist z’n tol, de vermoeidheid slaat toe. Uit de veiligheidspsychologie weten we dat dan ons vermogen ons in anderen te verplaatsen afneemt en de lontjes korter worden. Voeg daar nog een handje ongenoegen en frustratie aan toe en er groeit een ideale voedingsbodem voor polarisatie en geweld.

Elk individu in deze samenleving heeft een eigen verantwoordelijkheid om daar adequaat – lees: constructief - mee om te gaan. Hoe moeilijk dat is, kunnen we zien in de verhitte debatten tussen wel- of niet-gevaccineerden, in de agressie tegen mensen in de zorg, maar zelfs ook in de steeds agressievere, destructievere debatten in de Tweede Kamer.

De groeiende polarisatie legt echter ook een structurele weeffout bloot in de corona-aanpak. De covidcrisis omvat immers niet één, maar twee pandemieën. De eerste is die van Covid-19, het virus, de besmettingen. In haar kielzog trekt die echter een tweede pandemie met zich mee: de pandemie van onzekerheid, angst, stress en frustratie.

Het kabinet richt zich in zijn aanpak vooral op de eerste pandemie, daarbij stevig ondersteund door de wetenschappelijke inzichten van het OMT. Van zo’n gerichte en wetenschappelijk ondersteunde aanpak is bij de tweede pandemie echter geen sprake.

In het begin van de crisis is wel geopperd om hiervoor naast het OMT een IMT in te stellen. Een Impact Management Team, dat het kabinet zou kunnen steunen bij de aanpak van de psychologische dimensie van de crisis. Dat werd toen niet zinvol gevonden. Dus ontbeert die aanpak nu bijvoorbeeld een solide strategie om de maatschappelijke veerkracht op niveau te houden. Zien we het kabinet met regelmaat zélf olie op het polarisatievuur gooien. Of horen we voorzitter Bruls van het Veiligheidsberaad met grote stelligheid verkondigen dat het geweld rond het voetbal niets met covid te maken heeft. Pardon?

Het wordt de hoogste tijd dat we die structurele weeffout in de aanpak repareren. Het momentum voor een IMT lijkt me alleen inmiddels wel voorbij. Laten we meteen maar doorstappen naar een PMT. Een Polarisatie Management Team. Want daar gaan we de komende tijd nog veel behoefte aan hebben.

Marnix Eysink Smeets (lector Publiek Vertrouwen in Veiligheid aan Hogeschool Inholland Rotterdam), Amsterdam