Lezersbrief

Opinie: ‘College, ga niet zo slordig om met ons werelderfgoed’

De status van Unesco Werelderfgoed is niet vrijblijvend: zowel de grachtengordel als de Stelling van Amsterdam heeft recht op bescherming, niet op achteloze aantasting door gemeentelijke beslissingen, schrijven Yolande Emmelot en Sjoerd Karsten.

Yolande Emmelot en Sjoerd Karsten
Staatsbosbeheer, eigenaar van het Vuurtoreneiland, deelt de zorgen over windturbines in de directe omgeving. Beeld anp
Staatsbosbeheer, eigenaar van het Vuurtoreneiland, deelt de zorgen over windturbines in de directe omgeving.Beeld anp

In het kader van het EK voetbal verleende het college van b. en w. onlangs vergunning om een eeuwenoud sluiswachtershuisje in de directe omgeving van Unesco Werelderfgoed (namelijk de grachtengordel) met een foeilelijk blauwe wand en reclame te bekleden.

De doodleuke reactie van wethouder Kukenheim op critici van deze door haar toegestane bekladding van dit beschermd rijksmonument was dat het maar ‘tijdelijk’ is en bedoeld om ‘positieve energie’ op te wekken.

Erger nog en zeker niet tijdelijk is het voornemen van wethouder Van Doorninck om met torenhoge turbines windenergie te gaan opwekken vlak bij Vuurtoreneiland en Pampus. Beide locaties maken deel uit van de Stelling van Amsterdam, al jaren op de lijst van Unesco Werelderfgoed.

Windturbines binnen Unesco Werelderfgoed waren tot nog toe volstrekt uitgesloten, maar de gemeente Amsterdam met haar besluitvorming rond de Regionale Energie Strategie doet voorkomen dat windturbines wel mogelijk zijn in het gebied van de Stelling van Amsterdam. Dat is echter zeer twijfelachtig en riskant, want de status van werelderfgoed kan door Unesco ook afgenomen worden en dat heeft in het verleden ook plaatsgevonden (in Dresden bijvoorbeeld).

Het Unesco Werelderfgoedcomité in Parijs heeft al in 2017 Nederland sterk aangeraden voortaan HIA’s (Heritage Impact Assessments) uit te voeren voor alle voorstellen die te maken hebben met ontwikkelingen binnen en nabij de Stelling van Amsterdam. Maar er heeft geen HIA plaatsgevonden voorafgaand aan het aanwijzen van de ‘voorkeursgebieden’ voor windturbines door de verantwoordelijke wethouder.

Ook is Nederland door Unesco gevraagd om alle grote projecten die mogelijk van invloed zijn op de uitzonderlijke universele waarde van het gebied te communiceren aan het Werelderfgoedcomité. Dat is evenmin geschied. Uit deze nalatigheid maken wij op dat er door dit college veel te lichtzinnig met de status van werelderfgoed wordt omgesprongen.

Het doorzetten van de mogelijke plaatsing van turbines, die wel tien keer hoger zijn dan de nabijgelegen monumentale Vuurtoren, zal leiden tot rechtszaken tegen de gemeente. In Frankrijk werd een rechtszaak in een vergelijkbaar geval – tegen de gemeente die windmolens wilde plaatsen bij Mont Saint-Michel – gewonnen door de tegenstanders van deze windturbines, omdat het Unesco Werelderfgoed hierdoor bedreigd werd.

Wij vragen daarom aan het college om per direct de procedure voor het zoekgebied IJmeer rond het Vuurtoreneiland en de vrije zichtlijnen naar Pampus te stoppen. Het college stelt het werelderfgoed ‘Stelling van Amsterdam’ op een onaanvaardbare manier in de waagschaal. Een verlies van die status zou een blamage voor heel Nederland betekenen.

Yolande Emmelot en Sjoerd Karsten, Amsterdam

Meer over